Een stakingsaanzegging voor 24 nachten bij de luchtverkeersleiding van Charleroi, zo'n 830 bedreigde vluchten, tot 300.000 getroffen passagiers: voor de tweede keer sinds juni legt de luchtverkeersleiding de vliegtuigen aan de grond en treft ze een belangrijke economische motor voor Wallonië. Bij de Mouvement Réformateur weigeren we dat reizigers, werknemers en de Waalse economie opdraaien voor conflicten die niet de hunne zijn. Wij eisen al lang een minimumdienstverlening in de luchtvaart. Minister Crucke belooft een tekst tegen begin oktober: tijd voor daden, niet voor het doorschuiven van de verantwoordelijkheid.
1. Voorgeschiedenis
Tot 2009 verlengden de controllers van Charleroi indien nodig hun dienst om late vluchten af te handelen, tegen een specifieke premie. Sindsdien kunnen ze, dankzij een regeling die in overleg met de vakbonden werd uitgewerkt, overnachten ter plaatse, vergoed als een nachtdienst. Nochtans is de luchthaven 's nachts gesloten: late aankomsten, vooral van vliegtuigen van Ryanair die er gebaseerd zijn, eindigen meestal vóór middernacht, en Charleroi behandelt gemiddeld slechts 3 nachtvluchten, tegenover 27 in Luik. De controllers van Charleroi eisen desondanks aansluiting bij hun collega's in Luik: volgens Skeyes zou hun enige eis de nachtpremie optrekken tot 160% van een niveau dat nu al meer dan 1.000 euro per dienst bedraagt.
2. Een staking die passagiers en werknemers van de luchthaven van Charleroi treft
Degenen die de rekening betalen, zitten niet aan tafel: 44 geschrapte vluchten al in de eerste nacht, gestrande reizigers, verstoorde rotaties (een vliegtuig dat 's avonds niet terugkeert, vertrekt 's ochtends niet). En daarachter een luchthaven die goed is voor meer dan 3.000 banen op de site en meer dan 20.000 indirecte en afgeleide jobs. Alles moet in het werk worden gesteld om een essentiële motor van de Waalse economie te beschermen.
3. Het stakingsrecht is geen recht op verlamming
De MR respecteert het stakingsrecht, maar geen enkele vrijheid is absoluut: ze stopt waar die om te reizen, te werken en te ondernemen begint. De luchtverkeersleiding is een monopolie: wanneer ze stilvalt, kan niemand het overnemen en komt de staking bijna volledig op derden terecht.
En dit is geen geïsoleerd incident. Op 2 juni legde een staking zonder vooraankondiging, tegen de voorwaarden voor de indienststelling van de toekomstige digitale toren van Namen, het volledige Belgische luchtverkeer stil: ongeveer 140 geannuleerde vluchten op Brussels Airport, 30 geschrapte vluchten in Charleroi, een veertigtal verstoorde vrachtvluchten in Luik. Ook in 2019 hadden herhaalde acties het Belgische luchtruim gesloten, voor een geschat verlies van bijna 10 miljoen euro. De uitzondering is de regel geworden.
4. Een minimumdienstverlening die elders al werkt
Het stakingsrecht blijft volledig intact: iedereen blijft vrij om eraan deel te nemen. Wat verandert, is dat de gemeenschap zich kan organiseren. De wet van 2017 heeft de spoorwegwerkers niet belet om actie te voeren, met inbegrip van een week staking eind januari 2026; ze heeft reizigers enkel in staat gesteld om 24 uur op voorhand te weten welk treinaanbod beschikbaar is.
Of een eis al dan niet legitiem is, rechtvaardigt niet dat tot 300.000 passagiers en een hele economische site de prijs ervoor betalen. De minimumdienstverlening beslecht geen enkel conflict ten voordele of nadele van wie dan ook: ze verhindert enkel dat het wordt opgelost op kosten van anderen.
5. De MR aan Minister Crucke: de tijd van studies is voorbij
Ondervraagd antwoordt Jean-Luc Crucke dat het geschil “niet tot zijn bevoegdheid behoort”: volgens het samenwerkingsakkoord van 1989 zou de uitbreiding tot 24u/24, gevraagd door Wallonië in 2009, ten laste zijn van het Gewest en de luchthaven. Het argument overtuigt niet. Een uitbreiding van de openingsuren financieren maakt van Wallonië geen werkgever van de controllers: skeyes is een federaal overheidsbedrijf onder zijn voogdij, en het kader van het stakingsrecht wordt op federaal niveau bepaald. De rekening betalen is niet hetzelfde als de touwtjes in handen hebben.
De minister weet dit: hij bereidt zelf een ontwerp van minimumdienstverlening in de luchtvaartsector voor, aangekondigd voor begin oktober. Wij verwachten dus dat hij zijn tekst begin oktober indient, dat deze zowel passagiers- als vrachtvluchten daadwerkelijk dekt, en dat hij vanaf nu zijn voogdijbevoegdheid gebruikt om het conflict bij skeyes op te lossen. Als partner van de federale meerderheid zal de MR een zo ambitieus mogelijke tekst steunen.