Ons pensioensysteem is in gevaar. Als we niets doen, zullen de jongeren van vandaag morgen niet meer kunnen rekenen op een waardig pensioen. De Arizona-hervorming verandert dit: ze beloont meer wie echt gewerkt heeft, maakt een einde aan onrechtvaardige privileges en garandeert een duurzaam systeem voor de toekomstige generaties. De MR steunt deze hervorming omdat ze rechtvaardig, moedig en noodzakelijk is.
1. Waarom deze hervorming onmisbaar is
Ons pensioensysteem berust op een eenvoudig principe: actieve werknemers financieren, via hun bijdragen, de pensioenen van de huidige gepensioneerden. Dit contract tussen generaties is enkel houdbaar als voldoende mensen werken om de pensioenen te financieren.
Het probleem is reëel en urgent: België vergrijst. Er zijn steeds meer gepensioneerden voor steeds minder werknemers. Als we het systeem nu niet hervormen, staat het overleven van onze pensioenen zelf op het spel.
Wat vandaag niet klopt:
- De kost van de pensioenen explodeert door de vergrijzing van de bevolking;
- Sommigen gaan zeer vroeg met pensioen (vanaf 55 jaar!), terwijl anderen tot 66 of 67 jaar werken;
- Bepaalde statuten in de openbare sector genieten berekeningsvoordelen die niet toegankelijk zijn voor werknemers uit de privésector;
- Iemand die weinig gewerkt heeft, kan bijna evenveel ontvangen als een ijverige werknemer.
Wat de hervorming verandert:
- Ze verzekert de financiering van de pensioenen voor de toekomstige generaties;
- Ze beloont echt wie hard en lang gewerkt heeft;
- Ze harmoniseert de regels tussen werknemers, zelfstandigen en ambtenaren;
- Ze maakt een einde aan oude privileges die niet meer te verantwoorden zijn.
2. De belangrijkste maatregelen: wat je moet onthouden
2.1. Een beloning voor lange loopbanen
Vanaf 2027 zal iemand die effectief 42 jaar gewerkt heeft (met minstens 234 dagen effectief werk per jaar) op zijn 60e met pensioen kunnen gaan, zonder malus. Dit is een concrete vooruitgang voor wie vroeg begonnen is en zijn hele leven hard gewerkt heeft.
Concreet voorbeeld: Iemand die op zijn 18e begon te werken, zal vanaf 2027 op zijn 60e met pensioen kunnen gaan, in plaats van op 61 of 62 jaar vandaag. Dit is een echte erkenning van werk.
2.2. Een beloning voor lange loopbanen
De hervorming voert een eenvoudig en rechtvaardig mechanisme in:
- Als je met pensioen gaat VOOR de wettelijke pensioenleeftijd (zonder aan de voorwaarden voor lange loopbaan te voldoen), wordt je pensioen verminderd;
- Als je BLIJFT werken NA de wettelijke leeftijd, wordt je pensioen verhoogd met een bonus.
Dit systeem moedigt aan om langer op de arbeidsmarkt te blijven, wat onmisbaar is om de pensioenen van iedereen te financieren.
Belangrijk: De malus geldt NIET als je minstens 35 loopbaanjaren hebt met elk 156 gewerkte dagen EN een totaal van 7.020 dagen effectief werk. Lange loopbanen zijn dus beschermd.
2.3. Einde van ongerechtvaardigde bijzondere regelingen
Sommige werknemers konden op zeer vroege leeftijd met pensioen gaan, wat een vertekening veroorzaakte ten opzichte van de rest van de bevolking:
- Het rijdend personeel van de NMBS (HR-Rail): pensioen mogelijk vanaf 55 jaar;
- Militairen: verplicht pensioen bij het begin van hun 56e levensjaar.
Deze regels moesten evolueren. De hervorming schaft deze bijzondere regelingen geleidelijk af, met overgangsperiodes om de rechten van mensen die dicht bij hun pensioen staan te vrijwaren.
2.4. Einde van ongerechtvaardigde bijzondere regelingen
Vandaag wordt het pensioen van een benoemd personeelslid van de openbare sector enkel berekend op basis van de laatste 10 jaar van zijn loopbaan, de best betaalde. Een werknemer uit de privésector daarentegen ziet zijn pensioen berekend over zijn hele loopbaan (45 jaar).
Concreet voorbeeld: Een contractueel leraar en een statutair leraar doen hetzelfde werk gedurende hetzelfde aantal jaren. Toch ontvangt de statutaire leraar een hoger pensioen dankzij deze voordelige berekening. Dat is niet rechtvaardig. De hervorming corrigeert dit, geleidelijk, tegen 2062.
De hervorming schaft ook de preferentiële tantièmes af, voordelige quotiënten die gebruikt worden om de pensioenen van bepaalde personeelsleden van de openbare sector te berekenen (bijvoorbeeld 1/48 in plaats van 1/60). Deze voordelen lieten sommigen toe vroeger te vertrekken of een hoger bedrag te ontvangen. Vanaf 2027 zal de berekening voor iedereen dezelfde zijn.
Overgangsperiodes om verworven rechten te beschermen:
Deze wijzigingen gebeuren niet van vandaag op morgen. De regering heeft lange overgangsperiodes voorzien om diegenen die al dicht bij hun pensioen staan te beschermen:
- De afstemming van de berekening over de hele loopbaan (45 jaar) gebeurt geleidelijk: vanaf 2027 wordt elk jaar één extra jaar toegevoegd, tot volledige harmonisatie in 2062;
- De loopbaanjaren VOOR 2027 worden berekend volgens de oude regels. Enkel de jaren na 2027 vallen onder het nieuwe systeem;
- Ambtenaren geboren in 1961 of eerder behouden volledig hun huidige berekeningswijze (de laatste 5 jaar).
Kortom: niemand ziet zijn huidige pensioen aangepast. Het zijn de toekomstig op te bouwen rechten die evolueren, met genoeg tijd voor iedereen om zijn loopbaankeuzes aan te passen.
3. Het standpunt van de MR
Onze 3 kernboodschappen:
- Deze hervorming staat voor het overleven van het pensioensysteem voor onze kinderen en kleinkinderen;
- Ze beloont wie echt gewerkt heeft;
- Ze maakt een einde aan onrechtvaardige privileges die niemand nog kan verdedigen.
Tegenover de meest voorkomende kritiek:
| Zij zeggen… | De realiteit… |
|---|---|
| “Jullie raken aan de pensioenen van ambtenaren!” | We vragen enkel dat de regels voor iedereen dezelfde zijn. Een contractueel leraar en een statutair leraar doen hetzelfde werk: het is normaal dat ze hetzelfde pensioen krijgen. Dit is geen aanval, het is rechtvaardigheid. |
| “De malus zal wie niet langer kon werken benadelen!” | De malus geldt niet voor lange loopbanen. Iemand die 35 jaar gewerkt heeft met minstens 156 dagen per jaar is volledig beschermd. En ziekteverlof en ouderschapsverlof worden meegerekend. Wie legitieme redenen had om niet te werken, wordt vanzelfsprekend niet benadeeld. |
| “Waarom raken aan de pensioenen van militairen en NMBS-personeel?” | Op je 55e met pensioen gaan terwijl andere werknemers op 66 vertrekken, en gefinancierd worden door diezelfde werknemers: dat is niet meer te verdedigen. Deze regels dateren uit een tijd waarin de arbeidsomstandigheden zeer anders waren. De verandering gebeurt geleidelijk, niemand blijft zonder bescherming. |
| “Deze hervorming zal de pensioenen van vrouwen treffen!” | De hervorming is genderneutraal. Ouderschapsverlof, zorgverlof en deeltijds werk zijn volledig beschermd. |
| “We zien de budgettaire effecten niet onmiddellijk, waartoe dient dit?” | Net omdat we lange overgangsperiodes hebben ingebouwd om verworven rechten te beschermen. Maar op lange termijn zijn de effecten op de houdbaarheid van het systeem enorm. Verantwoordelijke leiders denken aan toekomstige generaties, niet enkel aan de volgende verkiezingen. |
4. De visie van de MR
De Mouvement Réformateur verdedigt een fundamentele overtuiging: in een rechtvaardige samenleving moet wie gewerkt heeft een beter pensioen hebben dan wie niet gewerkt heeft. Dit principe, hoe evident het ook mag lijken, werd niet altijd gerespecteerd in ons systeem.
Ons pensioensysteem is een contract tussen generaties. De jongeren van vandaag financieren de pensioenen van de gepensioneerden van vandaag. Dit contract is enkel moreel als het duurzaam en rechtvaardig is. De Arizona-hervorming bouwt dit rechtvaardige en duurzame systeem.
De MR steunt deze hervorming:
- Voor de jongeren: omdat ze het verdienen te weten dat ze een pensioen zullen hebben;
- Voor de werknemers: omdat werken beloond moet worden;
- Voor rechtvaardigheid: omdat dezelfde regels voor iedereen moeten gelden;
- Voor België: omdat een solide pensioensysteem de basis is van een welvarende samenleving.