De traditionele kerststal moet terugkeren naar Brussel. Stop met het wegwerken van onze tradities! Onze waarden en tradities bevestigen sluit anderen niet uit. Integendeel, het laat iedereen beter leven in een gemeenschappelijk en gedeeld kader, rond tradities die verbinden.
1. Feitenoverzicht
De kerststal van Brussel is traditioneel een levensgrote stal met levensgrote figuren. Deze structuur, die al veel gebruikt is, is echter zwaar beschadigd. De Stad Brussel heeft daarom via een projectoproep een nieuwe kerststal besteld. Het budget bedraagt 65.000€ en de kerststal moet 5 jaar lang gebruikt worden.
Het geselecteerde project werd gerealiseerd door de Brusselse kunstenares Victoria-Maria, in samenwerking met de kerkelijke autoriteiten. Het toont de figuren van de Geboorte (Jezus, Maria, Jozef en de Drie Koningen) als levensgrote lappenpoppen, gekleed in gerecycleerde stof. Hun gezichten zijn vervangen door vierkanten van gekleurde stof en de stal heeft plaats gemaakt voor een witte, doorschijnende structuur.
Volgens de kunstenares laat het weglaten van gezichten iedereen toe zich elk personage toe te eigenen. Een boodschap die wordt ondersteund door de dekaan van Brussel-centrum Benoît Lobet: „In grote steden is bestaansonzekerheid heel aanwezig. Dat ze in de kerststal aanwezig is, lijkt me zeer belangrijk. Maar het is een onzekerheid die verheven wordt door de schoonheid van de stijl van de kunstenares, die er edelheid aan heeft gegeven. Dat is, naar mijn mening, de kern van de christelijke boodschap.”
Zodra de eerste beelden van deze kerststal, geïnstalleerd in het kader van Winterpret dat op 28 november werd ingehuldigd, werden gepubliceerd, kreeg de kerststal veel kritiek te verduren, onder meer van de Mouvement Réformateur. De polemiek liep snel op tot internationale proporties.
2. Politieke reacties
Geoffroy Coomans de Brachène, gemeenteraadslid en gewestelijk volksvertegenwoordiger, vindt het belangrijk om een kerststal in de Brusselse openbare ruimte te behouden, maar meent dat, ondanks eerdere overleg met de Kerk, het resultaat zijn doel mist. Volgens hem is dit triest en schadelijk voor het imago van het centrum.
Voor Les Engagés heeft Georges Dallemagne, voormalig volksvertegenwoordiger en schepen in Sint-Pieters-Woluwe, de schokkende verdwijning van de menselijke gezichten en de esthetische smakeloosheid aangeklaagd. Hij verklaarde: „de kerststal is een boodschap van universaliteit, geen zombie-tentoonstelling. Dit is het wegwerken van een traditie. Niemand was ooit geschokt door deze kerststal, ongeacht zijn overtuigingen. Het is juist een symbool van vrede en vreugde rond een nieuwgeborene. Hier is alles weggewist.”
MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez lanceerde op 30 november een online petitie, waarin hij spreekt van „een absurditeit en een belediging van onze tradities” en vraagt om „de terugkeer van een echte kerststal en een echte kerstmarkt”. Voor de MR-voorzitter is „een inclusieve samenleving een samenleving die verbindt, en Kerstmis is het feest bij uitstek dat verbindt. Maar deze gezichtloze figuren lijken meer op een hommage aan de zombies die je rond de Brusselse stations kan vinden dan op een kerststal, en weerspiegelen op geen enkele manier de kerstgeest. Wij vragen de onmiddellijke vervanging, of ten laatste voor de editie van volgend jaar.”
Op 1 december, tijdens de gemeenteraad, kwam de fractieleider van MR-Brussel en OCMW-voorzitter David Weytsman terug op het standpunt van de partij in dit dossier:
- De MR van de stad Brussel heeft nooit beslist om deze kerststal te veranderen. Eind september 2025 kwam er een informatiepunt naar het college. De schetsen die de kunstenares toen presenteerde, waren toen nog heel anders dan de uiteindelijke realisatie.
- Toen de beelden van het uiteindelijke project op 10 november werden doorgestuurd, heeft de MR onmiddellijk laten weten dat dit niet aanvaardbaar was. Een traditie moderniseren is op zich niet problematisch, maar vandaag moet men vaststellen dat een groot deel van de Belgen en Brusselaars de artistieke dimensie van het project niet aanvoelt, waardoor het er niet in slaagt „inclusief” te zijn.
- De MR zal daarom in het college voorstellen dat de Stad Brussel vanaf volgend jaar de gerestaureerde oude kerststal opnieuw op de Grote Markt plaatst, en dat er een andere plek gezocht wordt om de huidige tentoon te stellen.
3. De MR herbevestigt haar gehechtheid aan het universalisme en aan de tradities die ons verbinden
In amper 24 uur verzamelde de MR-petitie meer dan 25.000 handtekeningen. Dit toont aan dat een groot deel van de bevolking het niet langer aanvaardt dat er over haar identiteit en cultuur wordt heengewalst.
Recent had Brussel ook al beroering veroorzaakt door het voornemen om het standbeeld „La Maturité” van Victor Rousseau, dat als te patriarchaal werd beschouwd, te verplaatsen, hoewel het uiteindelijk op zijn plaats blijft. Herinneren we er ook aan dat de Kerstmarkt al jarenlang hernoemd is tot Winterpret. De polemieken over onze tradities stapelen zich op (afschaffing van de Kerstman in een pretpark, afschaffing van Zwarte Piet, verwijdering van de religieuze tekens van Sinterklaas…).
Nu is het bevestigen van onze waarden en tradities niet exclusief tegenover anderen. Integendeel, het laat iedereen toe beter te leven binnen een gemeenschappelijk en gedeeld kader. Het is een krachtig signaal aan wie denkt dat alles gerelativeerd of verworpen kan worden, of die zich verschuilen achter grote theoretische principes.
Dit staat niet in tegenstelling tot de neutraliteit van de Staat, een sterke eis van de MR om de individuele vrijheden, de vreedzame samenleving van alle burgers en hun gelijke behandeling door de overheidsdiensten of de school te waarborgen, ongeacht hun overtuigingen. Tradities gaan namelijk ver voorbij het beperkte kader van religieuze praktijk of geloof. Het bewijs is dat veel Brusselaars gehecht zijn aan de kerststal, zonder daarom praktiserende katholieken of zelfs gelovigen te zijn.
Het is trouwens omdat de MR een visie op de Staat verdedigt als garant voor de gelijkheid van iedereen, dat zij kiest voor interculturaliteit in plaats van multiculturalisme. Dit laatste leidt namelijk tot een verdeelde samenleving, waarin gemeenschappen naast elkaar leven zonder echte vermenging. Interculturaliteit kiest daarentegen voor een samenleving waarin diversiteit een bron is van ontmoeting en vermenging.
Een gelukkige samenleving heeft dus sterke waarden en principes nodig, die ook tot uiting komen in universele symbolen zoals de tradities die ons verbinden.