Zoals voorzien in het regeerakkoord en om illegaal verblijf te bestrijden, heeft de federale regering ingestemd om huisbezoeken toe te staan op plaatsen waar personen verblijven die weigeren mee te werken aan hun terugkeer en die een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid. Met toestemming van een onderzoeksrechter zal de politie deze woningen kunnen binnengaan en de personen in administratieve detentie kunnen plaatsen.
1. Voorgeschiedenis
Om de strijd tegen illegaal verblijf te versterken, werd eind juli 2025 in de Ministerraad een akkoord bereikt over de huisbezoeken. Het regeerakkoord voorziet hierover het volgende:
„De Dienst Vreemdelingenzaken heeft de mogelijkheid om, in samenwerking met de politie en met toestemming van een onderzoeksrechter, toegang te krijgen tot de woning waar de persoon verblijft die alle beroepsmogelijkheden heeft uitgeput en die elke toegang weigert. Dit moet de ultieme oplossing zijn, een maatregel die noodzakelijk is voor de uitvoering van de verwijderingsmaatregel (in de brede zin van het woord), aangevraagd bij de onderzoeksrechter wanneer geen gevolg werd gegeven aan een uitvoerbare verwijderings-, uitzettings- of overdrachtsmaatregel, wanneer de betrokkene niet meewerkt aan de uitvoering ervan en wanneer er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat hij/zij zich nog op het betreffende adres bevindt. […] Deze maatregel is van toepassing op vreemdelingen die een bevel om het grondgebied te verlaten (BGV) hebben ontvangen en die een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid wegens extremisme, radicalisme of terrorisme, of die veroordeeld zijn voor zware misdrijven.“
2. Wat voorziet het voorontwerp van wet?
In juli heeft de federale regering in eerste lezing haar akkoord gegeven over het voorontwerp van wet van Minister Van Bossuyt tot wijziging van de wet van 15 december 1980 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen wat het huisbezoek betreft. Dit voorontwerp van wet werd voor advies naar de Raad van State gestuurd.
Het is de bedoeling deze bezoeken toe te staan op plaatsen waar personen verblijven die weigeren mee te werken aan hun terugkeer en die een gevaar vormen voor de samenleving. Met toestemming van een onderzoeksrechter zal de politie deze woningen kunnen binnengaan en de personen in administratieve detentie kunnen plaatsen.
3. Enkele argumenten
- De betrokkene moet eerst de mogelijkheid hebben gehad om vrijwillig te voldoen aan een verwijderingsmaatregel. Het huisbezoek is immers een uiterst middel wanneer alle andere terugkeermaatregelen (zoals vrijwillige terugkeer) mislukt zijn en de termijn voorzien in het bevel om het grondgebied te verlaten (BGV) verstreken is;
- De maatregel is duidelijk gericht op personen die een gevaar vormen voor de nationale veiligheid en die zich al lange tijd vrijwillig en bewust in de illegaliteit hebben begeven door de opeenvolgende beslissingen van de Belgische Staat tegen hen niet na te leven;
- We moeten garanderen dat de uitvoering van de bevelen om het grondgebied te verlaten effectief is bij een negatieve beslissing;
- De onschendbaarheid van de woning wordt gewaarborgd door artikel 15 van de Grondwet, maar dit recht is niet absoluut. Huiszoekingen kunnen worden toegestaan binnen het door de wet bepaalde kader. Net zoals huisbezoeken al kunnen worden georganiseerd in het kader van controles door de sociale inspectie, de arbeidsinspectie of de belastingadministratie met betrekking tot de bestrijding van belastingfraude.