Meer dan 1.800 mensen kwamen deze zondag 6 september samen aan de voet van de Leeuwenheuvel voor de Estivales van de MR. Een najaarscongres in het teken van enthousiasme, verantwoordelijkheid en ambitie, waarbij voorzitter Georges-Louis Bouchez de koers voor de komende maanden uitzette.
Economische groei, belastingverlaging, veiligheid, illegale immigratie, onderwijs, individuele verantwoordelijkheid: in een energieke toespraak riep Georges-Louis Bouchez op om te breken met het fatalisme en met een politiek van “kleine compromissen”. België zal zich niet herstellen door de recepten van het verleden te herhalen, maar door diepgaande hervormingen door te voeren en echte keuzes te maken.
Nu er beslissende weken aanbreken voor de verschillende regeringen, roept de voorzitter van de MR de liberalen op om gemobiliseerd te blijven en een project te verdedigen dat gestoeld is op vrijheid, verantwoordelijkheid en vooruitgang.
Bekijk het volledige congres opnieuw
Hieronder vindt u de volledige toespraak die hij hield tijdens de Estivales van de Mouvement Réformateur:
Toespraak van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez, 6 september 2026
Hartelijk dank voor dit warme, weliswaar wat beroken, maar hoogstaande onthaal. Dank voor deze warmte. Dank voor uw aanwezigheid. Jullie zijn met meer dan 1800 om vandaag hier samen te komen op deze prachtige plek. Het was ook een groot genoegen om Dilan Yeşilgöz te verwelkomen; dank aan haar voor deze krachtige en liberale toespraak over verantwoordelijkheid.
Ik wil eerst even terugkomen op de keuze van de locatie voor deze Estivales. Ik zag op internet, waar de reacties in alle richtingen gaan, dat we ons zouden verzamelen op een plek van nederlaag. Nu, dat is al onlogisch, want als de een verliest, betekent dat dat de ander wint. Dat is het principe van een veldslag. Het tweede punt is fundamenteler: ik denk dat dit een echt mentaliteitsprobleem blootlegt. Want winnen of verliezen is eigenlijk niet zo erg, dat maakt deel uit van het leven. Wat telt, is duurzaam je stempel drukken op je tijd met hervormingen die structuur geven en het algemeen belang verbeteren voor de komende jaren. En als je kijkt naar de erfenis van Napoleon, twee eeuwen later, denk ik dat we ons moeten kunnen voorstellen dat mensen binnen enkele jaren zullen zeggen dat wij hervormingen hebben doorgevoerd die de toekomst van België hebben verbeterd. Daarom wil ik onze critici zeggen dat ik er geen enkel probleem mee heb zo’n erfenis op te eisen, want wat telt is niet af en toe populair te zijn. Wat telt, is niet dat je wint op de applausmeter. Wat aan het einde van de rit telt, is dat je iets nuttigs hebt gedaan voor je land, en dat is waartoe de Mouvement Réformateur u uitnodigt.
Wat betekent het vandaag om iets positiefs te doen voor je land? Het betekent drie zaken herbouwen die stap voor stap kapot zijn gemaakt door kleine lafheden, door vriendjespolitiek, door electoralisme. Het eerste wat we moeten herbouwen, is economische groei. Voor wie wat meer ervaring heeft: u herinnert zich dat politici zo’n twintig jaar geleden nog over groei spraken. Sindsdien praat niemand er meer over. We hebben het gevoel dat de rijkdom die we hebben, die we delen, want ik herinner u eraan dat België een van de landen in de wereld is met het hoogste niveau van gedeelde rijkdom, als het ware uit de lucht valt. Al minstens 15 jaar hebben we geen groei meer. Al minstens 15 jaar werken we niet meer om die opnieuw te creëren. Ons sociaal systeem kan niet functioneren met zo weinig groei, dat is wiskunde, dat is een realiteit. Die groei valt natuurlijk niet te decreteren. Maar we kunnen wel de voorwaarden creëren voor haar ontwikkeling.
Hoe? Allereerst door de regeldruk te verminderen, door te dereguleren. We hebben te veel regels. Beseft u zich dat de Europese Unie het continent was dat Airbus bouwde, dat Ariane bouwde? En dat het vandaag zijn tijd besteedt aan wetgeving over de diameter van bananen, aan het dopje dat aan de fles vastzit en u de helft van de tijd verhindert uit die fles te drinken? Waarom verspillen we, met alle publieke middelen die we uitgeven, onze tijd aan dat soort dingen? Het is die behoefte van elke politicus om een tekst te creëren. Maar ik zeg het, ik zeg het in het bijzonder aan de MR-ministers: vandaag is de nuttigste minister degene die teksten afschaft, degene die fuseert, degene die rationaliseert, want dat is de voorwaarde om energie vrij te maken. Hier is een heel concreet voorbeeld. In Wallonië hebben we het bedrijfsbeheerdiploma afgeschaft dat nodig was voordat je een bedrijf kon starten. Resultaat: in de eerste helft van 2025 zijn er 18% meer bedrijven opgericht. Dus ja, deregulering werkt.
De andere voorwaarde is natuurlijk belastingverlaging. De pers heeft mij daar al heel vriendelijk over ondervraagd bij mijn aankomst. Ze zeiden: “Maar meneer Bouchez, u moet toch belastingen accepteren, want anderen willen dat.” Dat is al een nogal zwak argument. Ik heb hen gezegd dat dit geen ideologische kwestie is. Het is voor mij geen taboe. Het is gewoon dat je op een bepaald moment de realiteit moet bekijken zoals ze is. Wij zijn een van de landen in de wereld die het meest belasten. Ook op kapitaal. Ik wil onze vrienden er toch op wijzen dat kapitaal in België vandaag belast wordt voor 25 miljard euro, wat ons in de Europese top 3 plaatst. Het is waar, het wordt niet belast op 50%, en alles wat niet op 50% belast wordt, is voor links niet belast. Maar fundamenteel, gelooft u werkelijk dat, terwijl wij een van de hoogste belastingniveaus in de wereld hebben en gelijktijdig het grootste tekort van de eurozone, de oplossing is om de belasting te verhogen? Er is toch iets compleet gek: al 30 jaar verhogen we de belasting, we hebben het hoogste tekort van de Europese Unie, en sommigen zeggen: “Ik heb een idee: laten we de belasting verhogen.” Men zegt dat ezels niet tweemaal over dezelfde steen struikelen. Ik zal er niet verder op ingaan. Maar heel eerlijk, wie kan geloven dat het dezelfde recepten zijn die ons in deze situatie hebben gebracht die de oplossing zullen bieden? Wie kan geloven dat we, door de belasting op bedrijven, op kapitaal, op investeringen te verhogen, investeerders zullen aantrekken? Hoe wilt u de groei herlanceren als mensen morgenochtend niet besluiten hun geld naar België te brengen om bedrijven op te richten, om start-ups te lanceren, om onderzoek te financieren? Wie kan geloven dat we meer mensen zullen aanmoedigen om te werken door hun belastingdruk te verhogen? We belasten alcohol zodat mensen stoppen met drinken. We belasten tabak zodat mensen stoppen met roken. We belasten ook vervuilend gedrag omdat we de planeet willen redden. Wat hopen we te bereiken door arbeid te belasten? We hebben in elk geval het gewenste resultaat behaald: er zijn mensen die gestopt zijn met werken. Als we de activiteit willen herlanceren, als we de economie willen herlanceren, moeten we de belasting verlagen, en ook dat is geen ijdele wens. Toen Wallonië de registratierechten verlaagde van 12,5% naar 3%, zagen we een stijging van 18% in vastgoedtransacties, 18% meer economische activiteit omdat we de belasting hebben verlaagd. Welk bewijs moet ik nog leveren? Dan zeggen ze: “Misschien doen we niet het kapitaal, misschien doen we niet de arbeid, maar we doen de btw.” Dat is een geniaal idee, nietwaar? In een economische periode met 4% inflatie een extra procentpunt btw toevoegen, dat zal de consumptie zeker een boost geven. Ben ik de enige die vlak bij de Franse grens woont? Woont niemand van u vlak bij de grens met het Groothertogdom Luxemburg? Ze hebben ons gezegd: “We zullen de accijnzen op tabak verhogen, zo zullen mensen minder roken.” Wel nee, ze zullen hun sigaretten simpelweg in Luxemburg kopen. Natuurlijk kennen we het argument. Men zal me zeggen dat, als we de kampioenen zijn van belasting op arbeid en op het podium staan van belasting op kapitaal, we inderdaad rond de top 15 staan wat betreft belasting op consumptie. Ik heb collega’s die, net als in het voetbal, blijkbaar het kampioenschap, de beker en de Champions League in hetzelfde jaar willen winnen. Is het serieus om ons uit te leggen dat we uiteindelijk echt de Europese top willen bereiken op het gebied van belasting op consumptie? Laten we een ander element niet vergeten. Vandaag is de btw lager in Nederland, Duitsland, het Groothertogdom Luxemburg en Frankrijk dan in België. Ja, ze is zeker hoger dan in Denemarken, maar ik denk niet dat veel mensen onder u hun flessen water in Denemarken gaan kopen. Ik denk niet dat veel mensen onder u hun boodschappen in Noorwegen gaan doen. Dus ja, we moeten ook kijken naar het concurrentievermogen van onze bedrijven in de detailhandel in België. De btw vandaag weigeren, betekent niet dat je een bom onder de regering legt. En trouwens, ik nodig onze journalistenvrienden echt uit om te stoppen politieke standpunten alleen te zien als positioneringsgevechten. Een politiek gevecht, een politieke strijd, gaat over het verdedigen van doelstellingen en een ideaal. En een politiek standpunt is altijd legitiem zolang het gebaseerd is op feiten. De feiten vandaag zijn dat we elk jaar meerdere miljarden aan Belgische consumptie in het buitenland hebben. De feiten vandaag zijn dat de staat elk jaar 348 miljard euro uitgeeft. En ik ben er zeker van dat als ik een rondje maak tussen u, u zult vinden dat de wegen niet in goede staat zijn, dat justitie niet snel genoeg werkt… De PISA-testen binnen enkele dagen zullen laten zien hoe effectief het onderwijs is. Dus we kunnen ons toch een vraag stellen. We geven al zoveel uit. Zal er meer geld aan toevoegen het probleem oplossen? Ik denk het niet. Het probleem van de Belgische staat vandaag is als een motor die te veel olie verbruikt. U blijft steeds meer olie toevoegen en denkt dat het wel goed komt. Behalve dat hij steeds meer olie zal verbruiken. En op het einde verzuipt de motor. Vandaag is het probleem eenvoudig. Ofwel openen we de motor en herzien we de hele werking ervan. Ofwel blijven we olie toevoegen tot de dag dat we langs de autosnelweg staan. Want overheidsuitgaven, dames en heren, ik durf het te zeggen, zijn de drug van links. Ze voegen er steeds meer aan toe omdat ze altijd meer dosis nodig hebben. Ze hebben altijd meer nodig om zich beter te voelen. Behalve dat er aan het einde maar één resultaat is: de dood. Dat is precies waar onze staat vandaag mee geconfronteerd wordt. Dus dames en heren, belasting weigeren is geen politieke positionering, het is een noodzaak voor ons land, het is een noodzaak voor onze kinderen. Het is een noodzaak als we onze verkiezingsbeloften willen nakomen om arbeid te belonen, de economische activiteit te herlanceren en de vrouwen en mannen te belonen die risico's nemen in dit land.
De 3e voorwaarde om de groei nieuw leven in te blazen, is het versterken van de opleiding, is het beter oriënteren van de leerlingen. Weet je dat elk jaar 10 miljoen jongeren afstuderen als ingenieur in China? Ik wil geen rangorde maken tussen studies, maar het is de wetenschap die onze problemen zal oplossen. Het is de wetenschap die vooruitgang en menselijke ontwikkeling mogelijk maakt. Dus meer dan ooit moeten we het technisch onderwijs, het beroepsonderwijs bevorderen, leerlingen richting dit soort kwalificaties leiden, richting ingenieursstudies. We hebben dat nodig voor onze industrie, voor onze welvaart, maar ook om het hoofd te bieden aan de klimaatuitdagingen. Want ik hoor sommigen zeggen dat er andere oplossingen zijn. Welke dan? Krimp? Denk je dat als we morgen onze productie van welvaart verminderen, we onze pensioenen zullen kunnen betalen, die tegen het einde van de regering 18 miljard meer zullen kosten? Denk je dat we de koopkracht zullen verhogen door ons welvaartsniveau te verlagen? Denk je dat Europa, dat op zichzelf maar 6% van de CO2-uitstoot vertegenwoordigt, absoluut zijn industrie moet doden? Wel, dames en heren, ik zal het zeggen en ik neem het op mij: de partij die de klimaatuitdaging het meest serieus neemt, is de Mouvement Réformateur. Want wanneer Mathieu Bihet kernenergie in België nieuw leven inblaast, bespaart hij een miljoen ton CO2. Wanneer Cécile Neven ervoor zorgt dat er een duurzaam systeem voor isolatie komt, doen we meer voor het klimaat dan wie hartjes maakt met zijn vingers en betoogt. Want ja, dames en heren, geen enkele vereniging heeft de temperatuur met één graad doen dalen. Maar er zijn heel veel ingenieurs, industrieën, mensen die innoveren, die het ons vandaag mogelijk maken om een hoog levensniveau te garanderen terwijl we voor de planeet zorgen. Want, en onthoud deze boodschap goed: er is geen enkel land in de wereld dat geen liberaal en kapitalistisch land is, dat beter voor de planeet zorgt. Alleen rijke landen houden rekening met afvalrecycling. Alleen rijke landen zuiveren hun water, alleen rijke landen investeren in producties die de CO2-uitstoot verminderen. Dus ja, dames en heren, de oplossing om het klimaat te redden is investeren, groei creëren en vooral investeren in intelligentie, onderzoek en innovatie. Dus, dames en heren, ik vraag jullie echt om luid te applaudisseren voor deze duizenden mannen en vrouwen die elke dag werken als ingenieurs, als technici, in al deze domeinen die Europa toelaten een continent te zijn dat voorop loopt op het vlak van innovatie, vooruitgang en technologie.
Als we de groei moeten herbouwen, moeten we ook de veiligheid herbouwen. Want dat is een essentiële voorwaarde voor vertrouwen. Veiligheid is vandaag een grote werf voor de Mouvement Réformateur. Het is een absolute prioriteit. We kunnen die kalasjnikovschoten in Brussel niet meer aanvaarden. Als sommige burgemeesters, om electorale redenen, hebben gedacht dat het gemakkelijker was om bepaalde wijken op te geven, wil ik hen zeggen dat er met de Mouvement Réformateur geen enkele zone van niet-recht zal zijn in dit land. Niet meer in Peterbos dan op het Bethlehemplein of in welke straat van Charleroi of Luik ook. Maar het is niet genoeg om het te verklaren. We moeten de middelen ervoor geven. En vandaag moeten we durven de oorzaken van dit probleem te noemen. We hebben natuurlijk het druggebruik. Met gebruikers die, ik herhaal het, gecriminaliseerd moeten worden. Het is geen kwestie van zeggen dat het niet erg is als je gebruiker bent. Gebruikers hebben bloed aan hun handen. Ik heb dat al gezegd en ik herhaal het. Maar we hebben ook een ander probleem in dit land, namelijk illegale immigratie. Illegale immigratie is vandaag een van de grootste leveranciers van arbeidskrachten voor criminele organisaties. Laten we het goed begrijpen, want ik hoor de processen van fascisme, extremisme al aankomen: wat vandaag extreemrechts en alle populisten doet groeien, is dat democraten de realiteit hebben opgegeven. Democraten durven de echte onderwerpen niet aan te snijden. Ja, immigratie kan een kans zijn. Maar dan moet ze gekozen worden, moet immigratie leiden tot integratie die het mogelijk maakt om aan het werk te gaan, om bij te dragen aan het land waarin men wordt opgevangen. Illegale immigratie is een dood spoor, zowel voor de migranten als voor het gastland. En vandaag, dames en heren, liegen de cijfers niet. 31% van de gedetineerden in onze gevangenissen verblijft illegaal in het land. Tussen 80 en 90% van de arrestaties rond drugshandel betreft personen die illegaal in het land verblijven. Dat is geen stigmatisering. Dat is enkel het vaststellen van een probleem. Om dit probleem op te lossen, moeten we terugsturen, veel sneller, veel krachtiger terugsturen. En daarom lanceert de Mouvement Réformateur een oproep aan de minister van Justitie om, samen met haar collega belast met immigratie, eindelijk de procedures uit te voeren die het mogelijk maken personen die illegaal in het land verblijven en zich schuldig hebben gemaakt aan illegale feiten, te verwijderen. Want ja, België is en moet een gastland blijven. Ik denk dat het getuigenis van Dilan het beste voorbeeld was dat men kon geven. Ja, België is een multicultureel land en we zullen culturen blijven mengen. We zullen mensen met verschillende achtergronden blijven ontvangen, omdat dat uitwisseling en creativiteit bevordert. Maar we zullen geen enkele tolerantie of fatalisme meer hebben tegenover wie naar ons land komt om het niet te respecteren. Want ja, wanneer je naar België komt, moet je de kans respecteren om in een liberaal land te leven, in een land dat gelijke kansen biedt, dat discriminatie bestrijdt, dat iedereen toelaat te hopen op een betere toekomst dan die van zijn ouders. Dus, dames en heren, ik vraag u echt om sterk te zijn, gemobiliseerd te zijn op dit thema, want wie zijn falen wil verbergen, zal niet aarzelen om ons te karikaturiseren, om ons te beledigen. Maar de oplossingen bestaan. Het bewijs is dat België vandaag dubbel zoveel buitenlandse gedetineerden in zijn gevangenissen heeft dan het Europese gemiddelde. Dus ja, we kunnen het beter doen. We moeten het. We zijn het verschuldigd aan de duizenden mensen die eerlijk en legaal naar ons land kwamen om het te laten bloeien. We zijn het verschuldigd aan al onze burgers en vooral aan onze kinderen, zodat ze kunnen leven in een veilig land, een land waar iedereen gerespecteerd wordt voor wie hij is.
Het derde wat we absoluut moeten herbouwen, is het vertrouwen. We moeten stoppen met dit slachtoffergedrag. Ik weet niet hoe het bij jou is, maar elke keer dat links in de oppositie zit, heeft men het gevoel dat de aarde zal stoppen met draaien. Het was al zo in de tijd van Jean Gol, het was al zo in de tijd van de Zweedse coalitie, het is opnieuw hetzelfde. Elke beslissing die we nemen, is de erge sociale terugval van de laatste 50 jaar. Elke beslissing die we nemen, is een sociaal bloedbad. Elke beslissing die we nemen, is een doorduwen met de macht. Maar besturen vraagt moedige beslissingen. Het vraagt om die routine te verlaten, weet je, die manier van politiek voeren waarbij men liever niets verandert omdat dat comfortabeler is. Want we moeten ook eerlijk zijn: onze burgers willen verandering. Maar weinig mensen willen hervormingen. Ik denk dat wanneer je politica of politicus bent, je die hervormingen moet durven opnemen. En vandaag is mijn grootste angst niet dat onze hervormingen slecht onthaald worden, maar dat we er niet genoeg doen, dat we terugvallen in het traditionele schema. Je weet bijvoorbeeld, wanneer we een begrotingsoefening hebben, het kaasschaafmodel: hier een beetje snijden, daar een beetje snijden, en men zegt me: “Maar George-Louis, je moet compromissen sluiten.” Maar verwachten de mensen van ons het gevoel van compromis? Ik denk dat de mensen van ons het gevoel van staatszin verwachten. En staatszin is niet het sluiten van kleine compromissen om een gezicht te redden, om te kunnen zeggen dat we een boekhoudkundig resultaat hebben. De echte moed, de echte staatszin, is een enthousiasmerend project hebben voor onze burgers. Het is hervormingen doorvoeren, het is een richting geven. Inderdaad, we hebben bepaalde budgetten verminderd, maar waarom? Omdat die budgetten geen resultaat opleverden. Concreet voorbeeld in Brussel. Men zei ons: “Je snijdt budgetten voor wijkverenigingen, verenigingen die preventie doen.” Die verenigingen hebben hun budget al 40 jaar zien stijgen, heb je het resultaat gezien? Ook hier keer ik terug naar de ezels. Moeten we opnieuw hetzelfde doen, of moeten we ons zeggen dat we het beleid moeten veranderen, moeten veranderen waar we dat geld uitgeven? De evaluatie van de middelen veranderen? Vooral de filosofie achter onze beslissingen veranderen? Het is hetzelfde op budgettair vlak als op economisch vlak, als op veiligheidsvlak, als op cultureel en sportief beheer. We moeten een breuk maken met de manier waarop we dit land de laatste 50 jaar bestuurd hebben. We moeten in staat zijn opnieuw te beginnen met een blanco blad. En laten we het goed begrijpen, dames en heren. Ik heb geen vijanden. Ik heb geen enkele vijand. En als het je kan geruststellen, in tegenstelling tot de eerste minister, slaap ik goed. Omdat ik denk dat de weg vrij is. Vandaag hebben we uiteindelijk maar één tegenstander. Die tegenstander is het fatalisme waarover ik sprak. Dat is dat idee dat we nooit iets beters zullen kunnen doen, dat de uitdagingen voor ons te groot zijn. Maar waarover praten we eigenlijk? We leven in het tijdperk in de menselijke geschiedenis met het hoogste ontwikkelingsniveau. We hebben nooit zo'n gedeeld welvaartsniveau gehad, we hebben nooit zo'n levensverwachting gehad, we hebben nooit zo'n hoog opleidingsniveau gehad. En ja, we hebben een uitdaging, we hebben er zelfs meerdere: de klimaatuitdaging, de veiligheidsvraagstukken op geostrategisch vlak. We hebben ook uitdagingen op begrotingsvlak, daar hebben we het al over gehad. Maar met alle instrumenten die we hebben, als je dat vergelijkt met de uitdagingen van vorige generaties, geloof me, we zullen het redden. Maar daarvoor moeten we aanvaarden ons comfort te verlaten, aanvaarden dat we meer zullen moeten werken, dat het niet met vierdaagse werkweken is dat we Europa nieuw leven zullen inblazen, maar door meer inspanningen te leveren, inspanning die beloond wordt wanneer we overuren defiscaliseren. Niet door hyperoriginele ideeën te hebben om steeds meer gratis geld van de staat te geven. We zullen er wel doorkomen, maar zeker niet door mensen hun verantwoordelijkheid te ontnemen. We zullen deze uitdaging kunnen aangaan, omdat, dames en heren, er een fundamentele waarheid is voor een liberaal: de Staat bestaat niet. De Staat is niet iemand anders dan jij, is niet iemand buiten jou. De Staat, dat zijn wij, dat ben ik, dat zijn de mensen die ons op de sociale media zullen bekijken, dat is de hele bevolking. Deze uitdaging is dus niet die van enkele politici. Het is de uitdaging van al onze burgers. We moeten hen meenemen zodat we in België morgen opnieuw het gevoel van verantwoordelijkheid terugvinden, maar ook de voordelen van die verantwoordelijkheid. Want het is die verantwoordelijkheid die welzijn creëert, die geluk creëert. Het is zij die het project creëert en meer dan ooit zijn wij de partij van verantwoordelijkheid, vrijheid en vooruitgang.
Dus dames en heren, ik zal het niet langer maken. Ik wil u gewoon dit zeggen. De keuze waarvoor we staan is heel eenvoudig. Ofwel doen we zoals gewoonlijk (een beetje schaven, een beetje regelingen, een beetje compromissen), ofwel slagen we erin te overtuigen dat er een echte breuk nodig is, een echte verandering, dat we onszelf perspectieven moeten geven zoals andere landen dat vóór ons deden, Zweden in de jaren negentig bijvoorbeeld, Nederland begin de jaren 2000. Durven echte keuzes maken. Durven België dat elan geven en teruggeven. En ik zeg het u omdat we hier vandaag tussen vrienden zijn, de keuze die ik gemaakt heb is heel duidelijk. En de Mouvement Réformateur kan zich enkel inschrijven in een logica waarbij er een echt project voor groei is, dat we overigens de komende dagen op de regeringstafel zullen leggen, een echt globaal project voor veiligheid dat we ook de komende dagen bij de regering zullen indienen en dat talrijke maatregelen bevat, waaronder de aanwezigheid van militairen op straat. Zullen we ook de moed hebben om de hervormingen met Valérie Glatigny voort te zetten om ervoor te zorgen dat ons onderwijs beter wordt, dat de basiscompetenties verworven worden, dat elk kind zijn lot in eigen handen kan nemen. Ik nodig u uit, dames en heren, tot iets groters en sterkers dan tijdens de verkiezingscampagne, want we zullen weerstand moeten bieden aan de druk. Ik lees al de opiniestukken in de pers die zeggen dat de MR een saboteur zou zijn, omdat wij als enigen anders denken. Het probleem zou van ons komen. Maar bedenk goed dat je soms als enige iets kunt denken en toch gelijk hebben. Dat is geen arrogantie om dat te geloven. Het is eenvoudigweg de kracht van overtuigingen, het is de capaciteit om een wereld te denken die nog niet bestaat. En bedenk goed één ding: allen die de loop van de dingen veranderd hebben, stonden vaak alleen tegenover iedereen. Dus in de komende weken en de komende maanden zult u heel sterk moeten zijn, want uw oren zullen tuiten. Maar dat maakt niet uit. Want het project dat we verdedigen is een onmisbaar project voor België. Het is een project waarmee we onze partners één voor één zullen overtuigen, het is een project waarmee we naar alle gemeenten zullen gaan om het uit te leggen aan onze medeburgers. Het is een project waarmee we elk argument van onze opponenten met argumenten zullen beantwoorden. Want ja, dames en heren, wij zullen ons altijd onderscheiden van wie ons beschimpt, want wij zullen nooit de veroordeling gebruiken maar altijd de kracht van het argument, wij zullen nooit de belediging gebruiken, maar altijd de intellectuele en rationele redenering.
Dames en heren, voor deze start van het nieuwe jaar, wees herboost, want we zullen veel energie nodig hebben. Wees optimistisch, want we leven in een prachtig land, want de Europese Unie is de mooiste politieke creatie in de moderne geschiedenis. Wees enthousiast, want jongeren hebben veel meer zin om hun lot in eigen handen te nemen dan de somberheid die je soms in de media ziet. Wees op de toekomst gericht, in de buurt van Eigenbrakel of Waterloo, maar kijk naar die trotse leeuw, en wees trots om liberaal te zijn!