Zoals voorzien in het regeerakkoord, en om illegaal verblijf te bestrijden, heeft de regering haar akkoord gegeven om huisbezoeken toe te staan op plaatsen waar personen verblijven die weigeren mee te werken aan hun terugkeer en die een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid. Met toestemming van een onderzoeksrechter zal de politie
Voorgeschiedenis
Om de strijd tegen illegaal verblijf te versterken, werd eind juli 2025 in de Ministerraad een akkoord bereikt over de huisbezoeken. Het regeerakkoord voorziet hierover het volgende: „De Dienst Vreemdelingenzaken heeft de mogelijkheid, in samenwerking met de politie en met toestemming van een onderzoeksrechter, toegang te krijgen tot de woning waar de persoon verblijft die alle rechtsmiddelen heeft uitgeput en die elke toegang weigert. Dit moet de laatste oplossing zijn, een noodzakelijke maatregel voor de uitvoering van de verwijderingsmaatregel (in de brede zin van het woord), aangevraagd bij de onderzoeksrechter wanneer er geen gevolg werd gegeven aan een verwijderings-, uitzettings- of overdrachtsmaatregel die uitvoerbaar is, wanneer hij/zij niet meewerkt aan de uitvoering ervan en wanneer er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat hij/zij zich nog steeds op het betreffende adres bevindt. […] Deze maatregel geldt voor vreemdelingen die een bevel om het grondgebied te verlaten (BGV) hebben ontvangen en die een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid wegens feiten van extremisme, radicalisme of terrorisme, of die veroordeeld zijn voor zware misdrijven.“
De intensieve terugkeerbegeleiding (voorzien door de Vivaldi-regering in 2024), die bestaat uit een geïndividualiseerde en intensieve opvolging om de vreemdeling te begeleiden en aan te moedigen een oplossing te zoeken voor zijn verblijfssituatie, heeft niet alle problemen op dit vlak kunnen oplossen, met name voor de huidige doelgroep van vreemdelingen die een gevaar vormen voor de openbare orde en de nationale veiligheid.
Het aantal huisbezoeken met een positief resultaat is gedaald van 22% in 2022 naar 10% in 2025 (met de schriftelijke toestemming van de vreemdeling die momenteel vereist is).
Wat voorziet het voorontwerp van wet?
In juli heeft de federale regering in eerste lezing haar akkoord gegeven over het voorontwerp van wet van minister Van Bossuyt tot wijziging van de wet van 15 december 1980 betreffende de toegang tot het grondgebied, het verblijf, de vestiging en de verwijdering van vreemdelingen wat het huisbezoek betreft. Dit voorontwerp van wet werd voor advies naar de Raad van State gestuurd. Naar aanleiding van het advies van de Raad van State heeft minister Van Bossuyt wijzigingen aangebracht aan de tekst en werd het voorontwerp van wet op 3 april 2026 door de federale regering goedgekeurd.
Het wordt voor advies teruggestuurd naar de Raad van State en zal daarna in derde lezing terug naar de regering komen.
Het is voorzien om deze bezoeken toe te staan op plaatsen waar personen verblijven die weigeren mee te werken aan hun terugkeer en die een gevaar vormen voor de samenleving. In antwoord op een opmerking van de Raad van State is een proportionaliteitsvereiste voorzien, als extra waarborg voor het recht op de eerbiediging van de privéwoning.
Met toestemming van een onderzoeksrechter zal de politie deze woningen kunnen binnengaan en de betrokken personen in administratieve detentie kunnen plaatsen. Deze personen zullen vervolgens worden overgebracht naar een gesloten centrum.
In vergelijking met de vorige versie werd de informatie die door de Dienst Vreemdelingenzaken wordt verstrekt, uitgebreid (bekende informatie over kwetsbaarheden en de gezinssituatie) en werd de beslissingstermijn van de onderzoeksrechter van drie naar vijf werkdagen verlengd.
Enkele argumenten:
De betrokkene moet eerst de mogelijkheid hebben gehad om vrijwillig te voldoen aan een verwijderingsmaatregel. De huisbezoek is immers een uiterste maatregel wanneer alle andere terugkeermaatregelen, zoals vrijwillige terugkeer, mislukt zijn en de termijn voorzien in het bevel om het grondgebied te verlaten (BGV) verstreken is.
De maatregel richt zich duidelijk op personen die een gevaar vormen voor de nationale veiligheid en die zich al lange tijd vrijwillig en bewust in de illegaliteit hebben geplaatst door de opeenvolgende beslissingen van de Belgische staat tegen hen niet te respecteren.
We moeten garanderen dat de uitvoering van de bevelen om het grondgebied te verlaten daadwerkelijk effectief is in geval van een negatieve beslissing.
Het huisbezoek wordt beschouwd als een noodzakelijke maatregel voor de uitvoering van de verwijderingsmaatregel, overeenkomstig artikel 8 van de „Terugkeer”-richtlijn, die voorschrijft dat de lidstaten de nodige maatregelen moeten nemen om de terugkeerbeslissing uit te voeren indien de betrokkene de terugkeerverplichting niet heeft nageleefd binnen de termijn voor vrijwillige terugkeer.
In de praktijk is het voor de politiediensten en de Dienst Vreemdelingenzaken moeilijk om deze personen in illegaal verblijf, die een gevaar vormen, aan te houden. Dit wetsontwerp zal hen in staat stellen efficiënter op te treden, met een duidelijk kader en de toestemming van een onderzoeksrechter.
We moeten in staat zijn om ons terugkeerbeleid voor 100% toe te passen, het huisbezoek is dus noodzakelijk wanneer de situatie dat vereist.
Dit wetsontwerp respecteert de beginselen van de rechtsstaat en de menselijke waardigheid, door duidelijke waarborgen te voorzien.
De onschendbaarheid van de woning wordt gewaarborgd door artikel 15 van de Grondwet, maar dit recht is niet absoluut. Huiszoekingen kunnen worden toegestaan binnen het door de wet vastgelegde kader. Net zoals huisbezoeken al kunnen worden georganiseerd in het kader van controles door de sociale inspectie, de arbeidsinspectie of de fiscale administratie op het gebied van de bestrijding van fiscale fraude.