In een gecompliceerde internationale context verwelkomt België zijn eerste F-35's, die een nieuw en essentieel tijdperk voor onze Defensie beloven.
In een onzekere wereld kan ons land geen toeschouwer blijven: we hebben een moderne defensie nodig, in staat om de uitdagingen van morgen aan te gaan. Deze uitgaven passen in een keuze voor verantwoordelijkheid, ingegeven door de veiligheid van onze burgers, de geloofwaardigheid van ons land binnen de NATO en de wil om onze economische belangen te vrijwaren
1. Context
De luchtmachtbasis van Florennes heeft deze maandag 13 oktober haar eerste F-35's verwelkomd, die op termijn de F-16's zullen vervangen. De eerste drie toestellen zijn deze week in België geland, het vierde kende een lichte technische storing en zal binnenkort arriveren.
De aankoop van 34 F-35's werd in 2018 afgerond door de regering Michel. De aanbesteding was in 2017 gelanceerd om de Belgische vloot van gevechtsvliegtuigen te vernieuwen.
De aankoop van deze toestellen heeft 3,8 miljard € gekost en stijgt tot 6 miljard € inclusief opleiding, onderhoud en infrastructuur.
De F-35's zouden hun eerste missies in 2027 moeten uitvoeren en hun volledige capaciteit rond 2029-2030 bereiken. De andere toestellen zullen later aankomen; ze zijn momenteel gestationeerd in de Verenigde Staten voor de opleiding van piloten en technici.
De Arizona-regering heeft overigens beslist om elf extra toestellen aan te kopen (te leveren tussen 2029 en 2031). Deze nieuwe aankoop is opgenomen in de wet houdende de militaire programmatie 2026-2034, die vóór het einde van het jaar door het federaal Parlement moet worden goedgekeurd.
Deze verschillende aankopen beantwoorden aan de eisen van de NATO, die van ons land vereist over een vloot te beschikken die in staat is haar opdrachten van collectieve defensie en afschrikking uit te voeren.
Kenmerken van de F-35's
Experts en de defensiewereld benadrukken het: de F-35 symboliseert een nieuw tijdperk voor Defensie.
Twee woorden karakteriseren het gevechtsvliegtuig zeer vaak: onopspoorbaarheid en technologische innovatie. Dit vijfdegeneratietoestel (vierde voor de F-16) is ontworpen om aan radardetectie te ontsnappen (in tegenstelling tot de F-16). Het cockpit is volledig digitaal, waardoor de piloot een 360°-zicht heeft op zijn omgeving. Daarnaast zijn de capaciteiten voor gegevensverzameling en het uitwisselen van informatie tussen toestellen in real time indrukwekkend en zorgen ze voor een andere benadering.
In Florennes zullen de nieuwe toestellen bovendien worden samengebracht in een nieuw, ultrabeveiligd complex, aangezien de oude installaties uit de jaren 50 en 60 niet langer voldoen aan de eisen van een modern gevechtsvliegtuig zoals de F-35.
Op Europees niveau zullen binnen enkele jaren 700 F-35's het luchtruim beschermen, aangezien andere Europese landen ook hebben beslist om zich met dit toestel uit te rusten.
Belgisch luchtruim te klein voor de training van de F-35's?
Ja, maar dit is niet enkel een probleem dat te wijten is aan de F-35's: het is een uitdaging waarmee de Belgische Defensie al lang wordt geconfronteerd. Dit was inderdaad al het geval voor de F-16's, ook al vereist de F-35, zoals reeds aangegeven, bijkomende vereisten.
België voert momenteel gesprekken met bepaalde landen (met name Nederland, Italië en Noorwegen) zodat piloten kunnen trainen binnen hun luchtruim en boven de Noordzee. Dit zou het bovendien mogelijk maken de geluidshinder voor de burgers te verminderen.
Economische spin-offs voor België
De economische spin-offs voor de Belgische industrie zijn eveneens aanzienlijk. Zo hebben de bedrijven Safran Aero Boosters en BMT Aerospace een contract getekend om onderdelen voor de motor van de F-35's te produceren. De Belgische luchtvaartgroep Orizio ondertekende maandag van haar kant een intentieverklaring voor een uitgebreid partnerschap met Lockheed Martin.
2. Ruimer bekeken: een investeringsplan in een onzekere wereld
Sinds 2014 zijn de NATO-lidstaten het eens geworden over een uitgavennorm voor defensie van 2% van het BBP van elk land over 10 jaar. In 2024 haalde een kwart van de leden (8 op 32), waaronder België (1,3%), deze drempel van 2% van de uitgaven nog niet.
Tijdens de zomer bereikte de federale regering een akkoord over de Belgische militaire strategie, die voorziet in een versnelling van de defensie-investeringen tot 2% van het BBP vanaf deze legislatuur (met een doelstelling van 2,5% van het BBP tegen 2034, vergezeld van een evaluatieclausule voorzien vanaf 2029).
Het plan strekt zich uit over de komende tien jaar, tot 2035, met een budget van 34 miljard € voor materiële investeringen (met name de aankoop van de elf nieuwe F-35's). Andere investeringen zijn voorzien in inlichtingen, technologieën en cyberbeveiliging, communicatie, maar ook in de aanwerving van meer militairen binnen de verschillende onderdelen van Defensie.
Deze strategische keuze past in een wereld in verandering, waar de dreigingen talrijk en veranderlijk zijn. Onze nationale veiligheid versterken is een verantwoordelijkheid die de MR volledig opneemt, zonder nieuwe lasten op de burgers te leggen. De budgettaire inspanning zal worden gefinancierd zonder belastingverhoging.
Het moet echter worden verduidelijkt dat, gezien de huidige internationale situatie, met name aan de grenzen van Europa, de NATO-leden in juni 2025 hebben beslist om de uitgavennorm te herzien naar 5% van het BBP (3,5% voor pure Defensie en 1,5% voor bijvoorbeeld de bescherming van kritieke infrastructuur; de uitgaven voor militaire en industriële steun aan Ukraine kunnen worden meegerekend als bijdrage aan de 5%).
3. Het gewicht van Defensie in de uitgaven van de federale Staat
Er is vaak kritiek te horen over het budget dat aan defensie wordt besteed, dat weliswaar stijgt, maar wat stelt het eigenlijk voor? In 2024 tonen de cijfers van de FOD Beleid en Ondersteuning dat 2,2 miljard € rechtstreeks aan Defensie werd besteed (tegenover 67,1 miljard € voor pensioenen, 14,2 miljard € voor ziekte- en invaliditeitsuitkeringen of nog 37,8 miljard € voor gezondheidszorg).
Gezien de onzekere wereld waarin we leven, is het essentieel de verdediging van het grondgebied te verzekeren, deel te nemen aan afschrikking en operationeel te blijven terwijl men zich transformeert en moderniseert. Deze uitgaven passen in een keuze voor verantwoordelijkheid, ingegeven door de veiligheid van onze burgers, de geloofwaardigheid van ons land binnen de NATO en de wil om onze economische belangen te vrijwaren.