Post SM
Sinds begin maart stijgen de energieprijzen en bereiken ze een historisch niveau. Na de maatregelen van april 2026 legt de MR opnieuw maatregelen op tafel van de Regering om de consument te beschermen en de prijzen aan de pomp en voor de vrachtwagen te doen dalen, met name de omgekeerde cliquet.
De Regering volgt de bevoorradingssituatie in real time op. In dit stadium blijft ze onder controle en zijn er meer dan 90 dagen voorraad aan petroleumproducten beschikbaar, indien nodig.
- We hebben een historisch cijfer bereikt: 2,50 €/liter voor diesel, 2,05 €/liter voor benzine, 1,51 €/liter voor stookolie. Voor gas is er in dit stadium nog niets vergelijkbaar met de prijzen van 2022 (tot 300 €/MWh in het hart van de zomer van 2022), maar de prijs schommelt rond 70-75 €/MWh, oftewel +50% ten opzichte van april 2026. Elektriciteit volgt dezelfde trend met ongeveer 170 €/MWh. Dit zijn hoge en abnormale prijzen.
- De federale Regering volgt voortdurend de bevoorradingssituatie op voor elk van de energievectoren. We bevinden ons in een periode van prijsspanning door het aanvullen van de gasvoorraden in Europa (vraag > aanbod) en de vraag naar stookolie volgt dezelfde trend. Naast de maatregelen van afgelopen april legt de MR opnieuw de omgekeerde cliquet op tafel, met als doel de brandstofprijzen te verlagen tot het minimale EU-belastingtarief (dat is een verlaging van 29 cent/liter voor benzine en 32 cent/liter voor diesel).
De geopolitieke spanningen hebben wereldwijde gevolgen
De Verenigde Staten en Iran zijn sinds begin maart 2026 in conflict. De opeenvolgende blokkades en ontspanningen van de Straat van Hormuz, waar 11% van het wereldwijde maritieme handelsvolume doorheen gaat, waarvan meer dan 20% voor de oliehandel, scheppen enorme onzekerheid op de energiemarkten. Daarnaast heeft in de andere zeestraat, bij de Rode Zee, de beschadiging door een dronenaanval van de pijpleiding die miljoenen vaten Saoedische olie aanvoert, de wereldwijde oliebevoorrading nog verder onder druk gezet. Op 22 september kondigt Saoedi-Arabië aan dat het transit via deze pijpleiding, althans gedeeltelijk, zal hervatten.
Tot slot noteren we dat de diepgaande aanvallen op Russische raffinaderijen ertoe leiden dat ook deze geraffineerde petroleumproducten (benzine, diesel, kerosine, enz.) niet beschikbaar zijn op de wereldmarkten.
Ter herinnering, vanaf maart-april waren er aanvallen van Iran op Qatarese energie-infrastructuur die vloeibaar aardgas (LNG) produceerde, met name bestemd voor Europa (10% voor Europa, maar ongeveer 16% van het LNG voor België). Azië is bijzonder afhankelijk van dit Qatarese vloeibaar aardgas. Beroofd van deze bevoorrading, wendt het zich tot andere leveranciers (die de EU bevoorraden), wat leidt tot een stijging van de prijzen op alle wereldwijde LNG-markten. De situatie is zeer gespannen, hoewel de prijzen in dit stadium nog niet het niveau bereiken dat we in 2022 kenden, met 300 EUR/MWh in het hart van de zomer van 2022.
Olie is onderworpen aan strategische voorraden ter hoogte van minstens 3 maanden Belgische import. We hebben deze reserves niet aangesproken. We zitten zelfs op meer dan 90 dagen opslag aan ruwe olie en geraffineerde producten. We hebben op dit moment geen probleem met de bevoorradingszekerheid. Dat neemt niet weg dat de vatenprijs op de wereldmarkt blijft stijgen.
Aanzienlijke gevolgen voor de energieprijzen
In dit stadium blijft de Regering de prijzen van alle energievectoren zeer nauwlettend opvolgen. Ter herinnering, in april 2026 werden maatregelen genomen. De Regering onderzoekt of er, gezien de historisch hoge prijzen die worden waargenomen, andere maatregelen moeten worden genomen.
GAS
In maart-april 2026 bevindt de Nederlandse index (TTF – referentie op EU-niveau) zich rond 50-60 €/MWh. Momenteel ligt deze rond 70-75 €/MWh. We zien dezelfde trend als tijdens de zomer die volgde op het uitbreken van de Russisch-Oekraïense crisis: de Europese voorraden worden aangevuld en de prijs op de Europese en wereldmarkt ondervindt daarvan de gevolgen.
Voor de crisis van 2021 bedroegen de gasprijzen gemiddeld 25 €/MWh en 30 tot 32 €/MWh in de jaren 2023-2025. Tijdens de crisis van 2021 werden prijzen van meer dan 50 EUR/MWh gezien – zoals in januari 2025 – en tijdens de invasie van Oekraïne door Rusland (februari 2022) werd de gasprijs gedurende meerdere maanden boven 100 EUR/MWh verhandeld, met pieken tot 300 EUR/MWh op de spotmarkten (intraday) tijdens de zomer van 2022.
OLIE
Wat petroleumproducten betreft, zijn de maximumprijzen aan de pomp op ongekende wijze gestegen tot 2,5 €/liter voor diesel (1,78 €/liter => 2,25 €/liter op 23 maart) en 2,05 €/l. voor benzine. Voor stookolie zitten we op 1,49 €/liter. (0,85 €/liter => 1,35 €/liter in april 2026).
In dit stadium ziet de regering erop toe dat het programmacontract zijn rol speelt: dit programmacontract bestaat sinds de oliecrisissen van de jaren 70 en voorkomt dat de volatiliteit van de oliemarkten tot te bruuske bewegingen voor de eindconsument leidt.
Om verder te gaan en de consument nog beter te beschermen, legt de MR de omgekeerde cliquet op tafel van de regering, die beoogt de brandstofprijzen (benzine en diesel) met tientallen cent per liter brandstof te verlagen. Bovendien vraagt de MR dat eventuele stijgingen van de fiscale inkomsten (met name op btw) worden teruggegeven aan de belastingbetalers.
ELEKTRICITEIT
We weten sinds 2021 precies dat de gasprijs vaak de elektriciteitsprijs op de Europese markt bepaalt. Zo werkt een stijging van de gasprijzen via het prijsvormingsmechanisme (merit order) door op de elektriciteitsprijzen.
Doordat de gasprijzen hoog zijn, stijgen de elektriciteitsprijzen op de groothandelsmarkten en schommelen ze tussen 160 EUR/MWh en 170 EUR/MWh. Sinds 2023 schommelden ze tussen 65 en 75 EUR/MWh, met echter regelmatige pieken van meer dan 100 EUR/MWh. In 2022-2023 konden de elektriciteitsprijzen op de groothandelsmarkten schommelen tussen 180 en 250 EUR/MWh, met pieken tot 400 EUR/MWh bij piekmomenten.
Geplande of in analyse zijnde maatregelen
In dit stadium zien de federale Regering en de Commissie voor de Regulering van de Elektriciteits- en Gasmarkt (CREG) erop toe dat de in 2022 en 2023 ingevoerde instrumenten werken. Het gaat met name om een automatisch plafond voor de gasprijzen als deze gedurende een bepaalde periode boven de 100 EUR/MWh uitkomen.
De MR legt opnieuw de omgekeerde cliquet op tafel van de Regering, die beoogt de brandstofprijzen (benzine en diesel) te verlagen met respectievelijk 29 cent/liter en 32 cent/liter. Bovendien vraagt de MR dat eventuele stijgingen van de fiscale inkomsten (met name op btw) worden teruggegeven aan de belastingbetalers.
Minister Mathieu Bihet en de CREG volgen in real time de bevoorradingszekerheid, de prijzen op de energiemarkten en de gevolgen voor de eindconsumenten op. De CREG kijkt nauwlettend toe of leveranciers zich niet buiten de regelgeving begeven ten nadele van de consumenten.
In april 2026 nam de regering een reeks maatregelen in een pakket van 80 miljoen euro over drie maanden, met gerichte en tijdelijke maatregelen, om concreet te helpen zonder budgettaire ontsporing.
Dit betrof directe steun voor werknemers. De woon-werkvergoeding werd verhoogd: de stijging wordt voor 20% gecompenseerd (max. 10 cent/km) en is niet belastbaar. Tegelijkertijd wordt de professionele kilometervergoeding responsiever gemaakt, met een uitzonderlijke maandelijkse herberekening gedurende drie maanden, voordat wordt teruggekeerd naar het klassieke systeem (referentie 0,4371 €/km).
De bescherming van kwetsbare gezinnen werd versterkt door de versnelling van de hervorming van het sociaal tarief, het behoud van de indexering en 15 miljoen euro voor de sociale energiefondsen, en het uitstel van de accijnsverhogingen.
Tot slot ondersteunden concrete maatregelen de reële economie: uitstel of vrijstelling van bijdragen voor zelfstandigen, en gerichte steun aan landbouwers via de verhoging van aftrekbare kosten. Tegelijkertijd worden beslissingen genomen om de energiebevoorrading veilig te stellen (offshore, kernenergie, gas) en de vermindering van het verbruik aan te moedigen.