Valérie Glatigny bereidt de volgende stappen van de hervorming van de eerste graad secundair onderwijs voor. De aanpassingen voorzien in het tweede en derde jaar secundair streven dezelfde ambitie na als die in het eerste jaar secundair: elke leerling solide basiskennis geven en de middelen om stap voor stap zijn talenten te ontdekken.
Taalonderwijs versterken vanaf het tweede jaar secundair
Vanaf het tweede jaar secundair leert elke leerling twee moderne talen. Van die twee talen moet er verplicht één een nationale taal zijn, namelijk het Nederlands of het Duits, met twee lesuren per week. Het doel is te vermijden dat leerlingen het secundair onderwijs verlaten zonder ooit vertrouwd te zijn gemaakt met een tweede nationale taal.
Ook twee lesuren digitale vaardigheden blijven op het lesrooster staan. In het verlengde van de activiteiten die nu al in het eerste jaar secundair worden georganiseerd, worden twee dagen gewijd aan ontdekking en oriëntatie: een chocoladeatelier bezoeken, een apotheker ontmoeten om te praten over zijn beroep, of deelnemen aan een studie- en beroepenbeurs. Allemaal kansen om de horizon van de leerlingen te verruimen en hen te helpen hun keuze op een positieve manier op te bouwen.
In het derde jaar secundair: eigen interesses verkennen om beter te kiezen wat je graag doet
In het derde jaar secundair kan elke leerling zes uur per week oriënterende activiteiten kiezen, verdeeld over twee pakketten van drie uur. Talen, toegepaste wetenschappen, technologie, kunst, gezondheid, milieu of economische en sociale projecten: via deze activiteiten kunnen jongeren verschillende domeinen verkennen en hun talenten ontdekken.
Bovendien zullen alle leerlingen ook een observatiestage in een werkomgeving doorlopen. Die ervaringen zullen hen helpen een weloverwogen keuze te maken, zonder hun oriëntatie in het vierde jaar secundair op een dwingende manier te bepalen.
De hervorming geeft namelijk meer ruimte aan de interesses van de leerlingen. Ze wil er ook voor zorgen dat het kwalificerend onderwijs een positieve keuze wordt, gebaseerd op de zin en de talenten van een leerling, en geen afvoerputje omdat hij zou gefaald hebben in het algemeen onderwijs.
Leerlingen begeleiden
De persoonlijke begeleiding, die al in het lager onderwijs en het eerste jaar secundair wordt georganiseerd, wordt uitgebreid naar het tweede en derde jaar secundair. Tegen 2029 is 14 miljoen euro extra voorzien om deze uitbreiding te ondersteunen, bovenop de 25 miljoen euro voor het lager onderwijs en het eerste jaar secundair.
Deze middelen zullen de teams in staat stellen dichter bij de moeilijkheden in te grijpen, onder meer door twee leerkrachten in dezelfde klas te laten werken, met als doel de leerprestaties van onze leerlingen te verstevigen.
De afschaffing van de automatische overgang tussen het eerste en het tweede jaar secundair zal het echter mogelijk maken een leerling te laten overzitten als zijn verworven kennis hem niet toelaat zijn traject in goede omstandigheden verder te zetten. Deze keuze wordt uiteraard overgelaten aan de beoordeling van de leerkrachten, die, laten we het niet vergeten, professionals in evaluatie zijn en die de sterke en zwakke punten van hun leerlingen kennen.
Vandaag leggen leerlingen het CE1D af, het getuigschrift van de eerste graad, aan het einde van het tweede jaar secundair. Met de hervorming zal de certificering een jaar later plaatsvinden, aan het einde van het derde jaar secundair: het CESI, het getuigschrift van de eerste graad secundair onderwijs, zal het CE1D vervangen om de verworven kennis van de leerlingen aan het einde van dit traject te bevestigen. De laatste sessie van het CE1D vindt dus plaats in juni 2027. Het traject van de leerlingen is dus duidelijk en pedagogisch gebaseerd: CLE-test aan het begin van het vierde leerjaar lager onderwijs, om de verworven competenties aan het einde van het derde leerjaar te controleren; CEB aan het einde van het zesde leerjaar lager onderwijs; CESI aan het einde van het derde jaar secundair; en CESS aan het einde van het zesde jaar secundair.
Deze aanpassingen moeten in werking treden in het tweede jaar secundair vanaf het schooljaar 2027, en vervolgens in het derde jaar secundair vanaf het schooljaar 2028. Een voorontwerp van decreet wordt op 23 oktober aanstaande op tafel van de Regering verwacht.
Werkgelegenheid behouden
Het Pact voor een onderwijs van uitstekende kwaliteit, aangenomen in 2015, voorzag een verlies van bijna 1.400 voltijdse betrekkingen, met een impact op zo'n 5.000 leerkrachten, met name in het kwalificerend onderwijs in verband met de invoering van de gemeenschappelijke kern in het derde jaar secundair. Om dit banenverlies te vermijden, heeft de Regering oriënterende activiteiten behouden, maar ook voorzien om de betrokken benoemde en prioritaire tijdelijke leerkrachten (met een uitdovend kader) zoveel mogelijk in hun school in functie te houden. Zij zullen ook leerlingen kunnen begeleiden tijdens hun stages of samenwerkingen met bedrijven organiseren om hen verschillende beroepen te laten ontdekken. Het doel? Van alternerend leren een volwaardige pedagogische methode maken en de technische en technologische richtingen waarderen door hun toegankelijkheid concreet te maken.
De modaliteiten zullen worden besproken met de Federaties van inrichtende machten en de vakbonden. De hervorming werd ook voorgesteld aan het adviescomité, dat de actoren van de school samenbrengt, waaronder de representatieve verenigingen van directies, ouders en leerlingen, op 13 oktober.
Met een begroting 2027 die geen nieuwe besparingen in het onderwijs meer voorziet, maar wel geleidelijke herinvesteringen, en extra middelen om leerlingen te begeleiden, wil Valérie Glatigny haar inspanningen concentreren op de kwaliteit van ons onderwijs en de voorbereiding van elke jongere op zijn toekomst.