Deze zondag 14 juni 2026 kwam de Mouvement Réformateur samen om de 180ste verjaardag van de Belgische liberale partij te vieren, opgericht op 14 juni 1846. Een datum die dit jaar samenviel met Vaderdag, wat voorzitter Georges-Louis Bouchez niet onopgemerkt liet en waarbij hij onze « Founding Fathers » in de bloemetjes zette.
Bij die gelegenheid hield de Voorzitter een toespraak over wat de eigenheid en de kracht van het liberalisme uitmaakt: een veeleisende filosofie, gebaseerd op respect voor het individu, de rationaliteit van het debat en de verantwoordelijkheid van elk in de collectieve opbouw. Een filosofie die, in tegenstelling tot andere, nooit werd omvergeworpen door de volkeren die haar hebben aangenomen, omdat ze diep aansluit bij het DNA van elk mens.
Hij benoemde ook zonder omwegen de drie gevaren die onze democratie vandaag bedreigen: onbeteugeld individualisme, religieus radicalisme en politiek extremisme. En hij herhaalde de lijn van de MR: neutraliteit van de staat, weigering van elk compromis met de extremen, voorrang van het argument boven de belediging.
Tenslotte riep hij op tot mobilisatie van iedereen voor de komende drie jaar: moedig hervormen, onvermoeibaar uitleggen en 2029 tegemoet gaan met de trots van diegenen die de moed hebben gehad hun verantwoordelijkheid op te nemen.
Lees hieronder de volledige toespraak van Voorzitter Georges-Louis Bouchez, uitgesproken op 14 juni in het Paleis der Academiën
Goedemorgen aan iedereen, dank voor jullie ontvangst, dank ook voor de getuigenissen die we net gehoord hebben, want ik geloof dat die bij jullie, misschien niet dezelfde emotie, maar in elk geval een emotie, een reflectie, ook een engagement hebben opgeroepen, het waren belangrijke woorden. En wat we vandaag net wilden doen om de 180ste verjaardag van onze politieke beweging te vieren, was niet het aan elkaar rijgen van politieke toespraken, maar het tonen van het liberalisme en de vrijheid in het dagelijkse leven, met allen die deze prachtige filosofie elke dag uitdragen. Vandaag zei men mij: « het is nogal bijzonder om zo'n evenement te organiseren op Vaderdag ». Maar uiteindelijk, en ik maak van de gelegenheid gebruik om iedereen die hier vandaag vader mag zijn een fijne Vaderdag te wensen, uiteindelijk, is er een mooiere dag om onze Founding Fathers te vieren?
180 jaar geleden, exact op deze dag, was er een handvol mensen, vaak mannen, helaas destijds, we hebben ons daarna verbeterd, want vandaag hebben we evenveel vrouwelijke als mannelijke ministers, welnu, zij kwamen samen om een ideaal te dragen, een politiek ideaal. En 180 jaar later moeten we ons de vraag stellen of ze trots zouden zijn op wat ze hebben opgebouwd. Ik denk dat we hen op één punt alvast kunnen geruststellen: de liberale filosofie is de enige politieke filosofie in de geschiedenis van de mensheid die heeft gewerkt. De enige. Vandaag hebben we mensen die zich beroepen op allerlei politieke filosofieën die miljoenen doden hebben veroorzaakt, die armoede hebben gecreëerd, die tot conflicten hebben geleid, die in elk geval altijd door de bevolkingen zijn verworpen. Het enige politieke regime dat nooit door het volk werd omvergeworpen en dus verworpen, is het liberale model. Het is het liberale model dat toch zo veeleisend is. Want vandaag zou men zich kunnen afvragen waarom deze filosofie, die heeft gewerkt, die zoveel vruchten heeft afgeworpen en zal blijven afwerpen zoals ik later zal toelichten, zozeer wordt bekritiseerd. Ze wordt bekritiseerd, ze wordt verguisd, ze wordt aangevallen omdat ze veeleisend is. Ze is veeleisend omdat de liberale filosofie de filosofie van het respect is. En het is moeilijk om dagelijks respect te hebben. Want respect vertaalt zich in het aanspreken van de intelligentie van het individu. Zich niet laten meeslepen in gevoelens, in impulsen, in het moment waarop het gemakkelijke woord aanlokkelijk is. Het is degene die er altijd naar streeft zijn gesprekspartner op basis van rationele argumenten aan te spreken. Dat brengt niet altijd geluk, want stel u voor, Socrates werd daarvoor gedood. En dus, ja, soms is het volhouden van rationele redeneringen tegenover de irrationaliteit van onze gevoelens een zwaar werk dat bij sommigen haat kan opwekken. Verzet, karikatuur. Maar men kan slechts een trotse en waardige liberaal zijn als men die eis tot respect behoudt, die zich uit in intelligentie, duidelijkheid en rationaliteit van het woord.
Het is ook een filosofie die veeleisend is omdat het die van de verantwoordelijkheid is. Het is de filosofie die stelt dat een samenleving niet kan worden opgebouwd dankzij de staat, maar dankzij elk van jullie. Het is een filosofie die je niet zegt dat men voor je zal zorgen. Het is een filosofie die je vraagt om je te engageren, om elk van jullie te doen, en dat is de reden voor de drie getuigen die we vandaag hebben gekozen, om elk van jullie te laten doen wat je kan om de wereld te verbeteren. Dat kunnen soms heel kleine dingen zijn, gewoon werken, zijn familie helpen, zijn buur helpen. Het kan ook gaan om grote gevechten. Wij zijn allen de actoren van de samenleving waarin we willen leven. En dat is natuurlijk niet altijd populair. Het is niet altijd populair om aan elk te zeggen dat het niet iemand anders is die de samenleving maakt, maar dat wij allemaal kleine stenen van dit grote geheel zijn. Het is ook een veeleisende filosofie omdat ze werk vereist, wat in zekere zin het gevolg is van zowel intelligentie als verantwoordelijkheid. Om inderdaad een doordachte boodschap te brengen, moet je studeren, moet je werken. Om de samenleving te bouwen die men wil, moet je inspanningen leveren, vroeg opstaan, soms niet altijd het gewenste resultaat behalen, maar nooit de hoop verliezen, want men kent het doel dat men nastreeft.
Dan zult u mij zeggen, als dat het liberalisme is, wat een dorre filosofie! Wat een ingewikkelde filosofie! Nee, dames en heren, het is de mooiste van allemaal, omdat de vruchten die ze draagt de mooiste zijn. Deze vruchten zijn wat ons vanmorgen in staat stelt samen te komen. Deze vruchten, dat is vooral de vrijheid. Nu, over vrijheid spreekt iedereen een beetje naar eigen goeddunken. Maar waarom heeft het liberalisme gewerkt? Omdat het liberalisme diep aansluit bij het DNA van elk mens. Als je een kind laat, wat gaat het doen? Het gaat exact alles doen wat je niet wilt. Ik ben er zelf volop mee bezig. Het zal overal rondrennen, alles testen wat je niet wilt dat het test, en vooral, wat je ook zegt, het zal zijn eigen leven kiezen. Precies daarom is een bevolking nooit in opstand gekomen tegen een liberaal regime. Nooit. Natuurlijk kan men verkiezingen winnen of verliezen, maar nooit op gewelddadige wijze. Om een eenvoudige reden: jullie willen allemaal vrij zijn, omdat jullie levensopvatting niet de mijne is, en gelukkig maar. Jullie wil… is niet dezelfde als de mijne, en gelukkig maar. Maar wat we gemeenschappelijk hebben, is dat we willen dat niemand ons voorschrijft wat we moeten doen. En dat is de mooiste belofte van de liberale filosofie: dat vermogen om keuzes te maken.
Deze keuzes leiden natuurlijk tot een verplichting die ook een van de vruchten van de liberale samenleving is: gelijke kansen. Want als men vrij wil zijn, wil men niet simpelweg de gelijke van de ander zijn. Men wil gelijkheid van mogelijkheden hebben, het vermogen om zijn eigen leven te kiezen. Maar je wilt niet het leven van je buur. En ik denk trouwens dat jouw buur ook jouw leven niet wil, anders had hij het al genomen. Gelijke kansen, dat is wat het mogelijk maakt, via cultuur, via onderwijs, om zich te ontplooien, om de instrumenten te krijgen om je leven te kiezen. We gaan je niet zeggen welke keuze je moet maken, maar we moeten ervoor zorgen dat, welke keuzes je ook maakt, je de instrumenten hebt om ze te beantwoorden. Daarom wil ik vandaag het werk van een van ons huldigen, want ja, onderwijs is de hoeksteen van het liberale project. Je kunt jezelf geen liberaal noemen als je niet wilt dat elk kind de basisvaardigheden verwerft. Men kan zich geen liberaal noemen als men vrijheid voor zichzelf wil, maar de anderen niet de mogelijkheid geeft om er ook van te genieten. Als we vandaag het onderwijs willen helpen, moeten we het gezag versterken, want dat is een fundamentele regel als we discipline en verantwoordelijkheidsgevoel willen hebben. We moeten ook de eisen verhogen, want we moeten de jonge generaties voorbereiden op een wereld die niet altijd eenvoudig is, maar wel vol kansen. Maar we moeten ook, en dat is zeker een van de leidraden van ons politiek handelen, ervoor zorgen dat deze school vandaag én morgen kwaliteit levert. En dus ja, dames en heren, verantwoordelijkheid betekent doorgaan met het waarborgen van de financiering van dit onderwijs. Het betekent doorgaan met het waarborgen van een houdbare organisatie. Het betekent zorgen dat het onderwijs voorbereid wordt op de uitdagingen van de toekomst, zowel technologische als bijvoorbeeld die van dalende geboortecijfers of het leren van nieuwe beroepen. Ja, deze keuzes maken is soms ingewikkeld. Deze keuzes maken maakt je niet altijd op het moment populair. Maar deze keuzes maken vormt de grootsheid, de waardigheid en het verantwoordelijkheidsgevoel dat elke politiek verantwoordelijke zou moeten hebben. Daarom vraag ik u echt om Valérie Glatigny hartelijk te applaudisseren. In dat verband wil ik de leraren zeggen hoe essentieel ze zijn, hoe zeer ze al ons respect hebben, hoe zeer onze deur altijd open zal staan. Want leraren zijn zonder twijfel de vrouwen en mannen met de grootste verantwoordelijkheid in dit land, die van het vormen van de nieuwe generaties. Ja, misschien inderdaad, en ik ben niet blind en doof, kunnen we verschillen, meningsverschillen met de een of de ander hebben. Dat is het principe van de liberale democratie. Maar op geen moment, op geen moment, zal er een tekort aan respect zijn, een tekort aan luisterbereidheid, een tekort aan engagement voor deze vrouwen en mannen die vandaag, zoals ik al zei, de meest essentiële rol voor onze samenleving hebben en die meer dan ooit gewaardeerd moeten worden. Sommigen zullen zeggen dat dit allemaal maar woorden zijn. Het zijn geen woorden. We zijn al die maanden blijven uitleggen en we zullen dat blijven doen, blijven ontmoeten. En dat is echt de boodschap die ik wil overbrengen. Dat we het zullen doen, waar dan ook, wanneer dan ook. Want die eis van respect waarover ik het had, moet ons er precies toe brengen om iedereen te laten begrijpen waarom deze beslissingen worden genomen. En nooit aarzelen om nieuwe te nemen, om de horizon te openen, maar altijd zorgen dat er respect is tussen de gesprekspartners.
De derde vrucht van deze liberale filosofie is de creatie van gedeelde welvaart. Want je hoort vaak het argument dat het uiteindelijk allemaal alleen voor de rijken zou zijn. Stel je voor: 180 jaar geleden, als welvaart een bord was geweest, zou de omtrek van dat bord 23 cm zijn geweest. Als vandaag de welvaart in een pan zou moeten worden gelegd, omdat er geen bord van die omvang bestaat, zou die pan meer dan 30 meter groot zijn. De welvaart is wereldwijd de afgelopen 180 jaar met meer dan 100 vermenigvuldigd. Dan zou je kunnen zeggen: die welvaart heeft maar aan enkelen ten goede gekomen. We hebben de extreme armoede teruggedrongen zoals nooit eerder in de geschiedenis van de mensheid. We hebben ervoor gezorgd dat iedereen, in landen die de liberale filosofie toepassen, toegang heeft tot gratis onderwijs. Het is de hoogste levensverwachting in de geschiedenis van de mensheid, het is het hoogste mediane en gemiddelde welvaartsniveau, waarbij België een van de meest gelijke landen op aarde is. De vaak verguisde liberale globalisering heeft ervoor gezorgd dat in landen zoals China, waar in 2000 nog 54% van de mensen met minder dan 3 dollar per dag leefde, vandaag, in 2026, niemand meer in die situatie verkeert. Met deze liberale filosofie hebben we ervoor gezorgd dat kennis, technologie en gezondheidsomstandigheden zijn toegenomen, ook in onze landen. Want ik weet dat het niet populair is om dit te zeggen. Maar de toepassing van de liberale, open en geglobaliseerde economie heeft ook in België de koopkracht sinds 1990 verdubbeld. Dus, hebben mensen vandaag nog steeds het moeilijk? Lijden mensen? Uiteraard. En mijn betoog is zeker niet bedoeld om die realiteit te verkleinen. Wordt werk voldoende beloond? Dat is niet het geval. Maar dat is precies waarom we elke dag werken om de omstandigheden te blijven verbeteren, om de vrijheid te blijven versterken, om te blijven werken aan onze welvaart en groei, die een essentiële hefboom zijn om het leven van iedereen te verbeteren.
Dan zult u me natuurlijk vragen waarom ik het heb over deze welvaart die de afgelopen jaren zou zijn toegenomen, gewoon om één ding te benadrukken: als ons model hervormingen vereist, zou het een enorme fout zijn om het weg te gooien. Het zou een historische fout zijn om toe te geven aan de verlokkingen van de drie gevaren die vandaag vergif zijn binnen onze samenleving. Deze drie gevaren zijn het meedogenloze individualisme, het religieuze radicalisme en het politieke extremisme. Want ja, als liberalen hebben wij de plicht om te herinneren dat een liberale samenleving niet die van totaal ongebreideld individualisme is. Een liberale samenleving, in de Belgische traditie, is er een die de voorwaarden voor vrijheid voor iedereen creëert en die tegelijk van iedereen vraagt om enkele individuele principes op te geven ten voordele van een collectief leven dat welzijn voor allen ontwikkelt. Men mag niet geloven dat het in de liberale filosofie draait om ieder voor zich. Dat is een radicale visie die absoluut niets te maken heeft met onze politieke formatie, die absoluut niets te maken heeft met de traditie van onze oprichters, die, zoals u zag in de introductiefilm, de eersten waren om de lichtst mogelijke, meest efficiënte, maar meest onmisbare regulering te organiseren, als we willen dat gelijke kansen werkelijkheid kunnen worden. Het gevaar is vandaag ook het religieuze radicalisme. En ik ben er trots op, dames en heren, aan het hoofd te staan van een partij, de laatste Franstalige partij, die werkelijk de neutraliteit van de Staat verdedigt. Het liberalisme is niet tegen religies, maar het liberalisme, precies in deze strijd tegen meedogenloos individualisme, weet dat om iedereen godsdienstvrijheid te geven, de Staat ervoor moet zorgen dat hijzelf er geen heeft. Het liberalisme weet dat om iedereen zijn eredienst te laten uitoefenen, de Staat geen van hen mag bevoordelen of benadelen. Daarom moeten we, meer dan ooit, strijden zodat onze Staat noch een filosofische, noch een politieke, en zeker geen religieuze oriëntatie heeft, maar enkel wordt geleid door de rechtsstaat. Het recht, deze regel die op iedereen van toepassing is, deze regel die het resultaat is van een maatschappelijke consensus, deze regel die de uitdrukking is van een maatschappelijke wil. Dan is dit religieuze radicalisme vandaag een van de drie gevaren die, en dat is een bijzonderheid van deze vergiften, de andere versterkt. Vandaag is religieus radicalisme een motor voor bepaalde rechts-politieke extremismes. Om te oordelen dat de ander een gevaar zou zijn, onze politieke formatie heeft nooit en zal nooit toegeven aan zulke verleidingen. Onze politieke formatie verheft zowel de vrijheid van meningsuiting als ze voor altijd vastlegt geen samenwerking te zullen aangaan, noch met extreemrechts, noch met extreemlinks. We hebben dat nooit gedaan, noch structureel, noch incidenteel, en we zullen het nooit doen. Voor liberalen kan zelfs het behalen van een tijdelijke meerderheid van een derde om een tekst naar de Raad van State te sturen of om te stemmen over een punt dat ons dierbaar is, zoals de afschaffing van de Senaat, niet gebeuren met extremisten. Want wanneer je extremisten toelaat parlementaire meerderheden te doen kantelen, zet je een voet in een tandwiel waaruit je nooit meer wegkomt. Je maakt hen de baas van het spel. En ik zei wel degelijk de extremismen. Want vandaag wijst rechts-extremisme de vreemdeling aan als de dreiging. Links-extremisme wijst de rijke aan, degene die niet denkt zoals zij, degene die het ongeluk zou hebben niet mee te gaan met hun collectivistische stelling. Ja, deze twee filosofieën, en ik herhaal het hier, moeten op gelijke voet worden gesteld. Deze twee ideologieën zijn volstrekt verderfelijk. Deze twee ideologieën werken volgens dezelfde logica: het aanwijzen van een ander, een ander die de drager van alle kwaad zou zijn, die je kunt kleineren, bestrijden en die, als bij toverslag, jouw leven zou verbeteren. Een gelukkige samenleving wordt nooit opgebouwd met een groep die een andere groep bestrijdt. De geschiedenis heeft dat voldoende bewezen. Een gelukkige samenleving is er een die het individu niet beoordeelt op zijn afkomst, niet op een kwestie van religie, niet op huidskleur. Een gelukkige samenleving is er een die het individu beoordeelt op wat hij uitdrukt, op wat hij doet, op zijn eigenheid.
Daarom, dames en heren, zullen we uiterst sterk en moedig moeten zijn. Want ik zal u niet verbergen dat ik de laatste tijd behoorlijk verbijsterd ben door het gebrek aan respect en intelligentie in het publieke debat. Behoorlijk verbijsterd door het gebrek aan verantwoordelijkheid van sommigen, behoorlijk verbijsterd door het gebrek aan inzet van anderen. Want vandaag, wanneer men iedereen zomaar fascisten noemt, wanneer men het debat weigert, wanneer belediging de plaats inneemt van rationele uitwisseling van argumenten, dan legt men een snelweg aan voor deze extremen. Op lange termijn ben ik daar echter niet eens bezorgd om, want deze extremen vernietigen zichzelf altijd. Ze groeien, groeien, groeien, en verslinden zichzelf uiteindelijk. Maar wat zal de schade zijn ondertussen? Daarom, dames en heren, hebben we een heel actuele verantwoordelijkheid: de komende drie jaar de hervormingen voortzetten, de moedige hervormingen. Ook, in diezelfde periode, elke dag opnieuw uitleggen, overtuigen. Want, zoals ik u heb voorgesteld, onze politieke filosofie is veeleisend. Ze moet worden uitgelegd. Ze moet worden aangetoond. Ze wordt overigens elke dag bewezen door haar resultaten. Maar daarvoor, dames en heren, zal de mobilisatie van iedereen nodig zijn. Want mijn overtuiging vandaag is dat de liberale beweging meer dan ooit onmisbaar is voor het land. Dat komt goed uit, want 180 jaar later is de liberale beweging nooit sterker geweest. We zijn aanwezig in alle regeringen. Het zwaartepunt van het politieke debat in België, en in het bijzonder in Franstalig België, draait rond ons. Dat is een enorme eer, maar ook een zeer grote verantwoordelijkheid.
Laten we dit moment dus niet verpesten. Laten we ons niet verliezen in het gemakkelijke. Laten we ons niet laten meeslepen door het lawaai. Lawaai blijft slechts lawaai. Maar we moeten ons project volgen. We moeten trouw blijven aan onze eisen. We moeten werken, werken en nog meer werken. Want in 2029 moeten we een hervormd België hebben. En in 2029, dames en heren, kondig ik het u aan, zullen we de verkiezingen winnen. We zullen de verkiezingen winnen omdat ik ervan overtuigd ben dat de mensen zullen weten wie de moed heeft gehad om verantwoordelijkheid te nemen, wie de moed heeft gehad om een coherent en consistent maatschappijproject te dragen, wie de moed heeft gehad om verantwoordelijkheid te dragen in dienst van de vrijheid. Een vrolijke verjaardag aan iedereen. Wees trots om liberaal te zijn!
Nu we toch aan het vieren zijn. We gaan de taart vieren, maar er is nog een tweede verjaardag die we vandaag vieren. Die van een van onze ministers, Anne-Catherine Dalk, die uiteraard recht heeft op een klein boeket bloemen. Ik nodig haar dus uit om bij mij te komen. Dus… Ik wil geen verwarring laten bestaan. Zij is geboren op dezelfde dag als de Liberale Partij, maar niet in hetzelfde jaar. Want vanmorgen was dat in de WhatsApp-groepen van de MR niet erg duidelijk. Dus, zoals u ziet, is zij een van onze jongste ministers. En we mogen haar hartelijk toejuichen, want ze heeft een essentiële taak bij onze landbouwers en landbouwsters. Ik nodig ook Frédéric Deguct uit om bij mij te komen om de taart aan te snijden. En als u van de taart wilt genieten, er liggen porties aan de uitgang. Maakt u zich dus geen zorgen, we houden hem niet voor ons alleen, want de liberale filosofie is ook gul. Fijne Vaderdag, een heel goede zondag aan iedereen. Hartelijk dank.