Op deze maandag 9 maart werden de leden van de commissie LIBE (burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken), bijeen in een extra zitting in Straatsburg, uitgenodigd om te stemmen over het verslag van parlementslid Malik Azmani (Renew Europe) betreffende het voorstel voor een Europese verordening inzake de terugkeer van personen die illegaal in de EU verblijven. Als volwaardig lid van de commissie nam Sophie Wilmès deel aan de stemming. In het algemeen steunt Sophie Wilmès het voorstel voor een verordening van de Europese Commissie, alsook de nagestreefde doelstellingen: „De nood aan een strenger migratiebeleid en, in het bijzonder, aan de strijd tegen illegale immigratie staat buiten kijf. Men schat dat in Europa slechts één op vijf afgewezen asielzoekers naar zijn land van herkomst wordt teruggestuurd. Als we specifiek naar België kijken, ligt dat cijfer nog veel lager: gemiddeld één op tien asielzoekers... Niemand kan tevreden zijn met deze erkenning van onmacht. Personen die geen recht hebben om op het Europese grondgebied te verblijven, kunnen er niet blijven, punt. Naast het respect voor onze wetten op zich, verzadigt illegale immigratie ook de opvangsystemen en verzwakt ze het vertrouwen van het publiek in migratie in het algemeen, zoals ook in de asielkwestie bijvoorbeeld. Dit voorstel voor een Europese verordening komt dus op het juiste moment, aangezien het ook de modaliteiten van het Migratiepact zal aanvullen, dat binnen enkele maanden volledig in werking treedt.”
Ze betreurt dat opnieuw het cordon sanitaire werd doorbroken door de EVP ten voordele van een alliantie met extreemrechts. Dit is des te erger omdat het, in dit gevoelige dossier, absoluut noodzakelijk is om een evenwicht te behouden tussen standvastigheid, doelmatigheid, proportionaliteit en menselijkheid. Ze verduidelijkt: „er is voor mij meteen een fundamenteel probleem om met extreemrechts samen te werken en zo hun werk rond immigratie te legitimeren, terwijl we weten hoe weinig respect zij hebben voor bepaalde rechten of hoe we ook de theorieën kennen die hun denken voeden. Maar het is ook een normalisering van radicaliteit, die zich op bepaalde momenten uit in de amendementen die vanavond gestemd werden. Een voorbeeld: het feit dat alle betrokken personen, zonder onderscheid, worden getroffen door een levenslang inreisverbod in de EU bij terugkeer. Of het aanvaarden van de aanwezigheid van gezinnen met minderjarige kinderen in de „return hubs” (terugkeerplatformen). Het was volledig mogelijk geweest om de gewenste verstrenging van het Europese terugkeerbeleid te verkrijgen via de amendementen die door de liberale rapporteur werden ingediend. Hier worden de waarborgen aan de kant geschoven. Uit dogmatisme, in een sfeer van overbieding.”
Sophie Wilmès heeft dus de compromisamendementen gesteund, die oorspronkelijk onderhandeld werden binnen de pro-Europese „coalitie” (EVP, Renew Europe, S&D), vóór een omkeer van de EVP om de zaak door te drukken. Zij licht toe, ten gronde: „De positie van de pro-Europese coalitie ging in de richting van een verstrenging van het migratiebeleid, ook al was de onderhandeling moeilijk. We hadden met drie partijen tot een resultaat kunnen komen. Het oorspronkelijke voorstel bracht immers een waaier aan maatregelen naar voren die vandaag ontbreken: de invoering van terugkeerplatformen („return hubs”) als laatste redmiddel, de vaststelling van een wederzijdse erkenning tussen lidstaten van beslissingen die het grondgebied verplichten te verlaten, de vermindering van de schorsende werking van beroepen om verzadiging van de opvangstructuren te vermijden, of nog de vaststelling van een onbeperkte duur van het inreisverbod voor personen die een veiligheidsrisico vormen of die zware misdrijven op Europees grondgebied hebben gepleegd. Dat is een hele reeks belangrijke hervormingen die ik steun. Maar tegelijk, en dat is belangrijk, werden bepaalde waarborgen en beschermingen aangebracht: het respect voor de grondrechten in de terugkeerplatformen, het feit dat er minderjarigen worden geplaatst, de omkadering van de dwangmaatregelen die worden gebruikt om tot uitzetting te komen, de herbevestiging van bepaalde beginselen zoals dat van non-refoulement; enzovoort. De lijst is niet exhaustief. Men merkt duidelijk dat er in het werk van de rapporteur een zoektocht naar evenwicht was. Dat is niet meer het geval in de tekst die met de bijdrage van extreemrechts werd gestemd.”
Ze besluit: „We hebben nood aan een tastbare verstrenging van het migratiebeleid in Europa, dat is duidelijk. Maar we hebben ook de verantwoordelijkheid om een evenwicht te bewaren, in overeenstemming met onze waarden, de meest fundamentele rechten en beginselen zoals het hoger belang van het kind. Hier is dat niet het geval. In plaats van het leiderschap te nemen in het migratiedossier, wat mogelijk was geweest binnen de pro-Europese coalitie, met de steun van de liberalen en de socialisten, heeft de EVP toegegeven en zo het veld vrijgemaakt voor extreemrechts, voor haar theorieën en haar radicaliteit. Het volstond om de extreemrechtse parlementsleden te zien juichen in de commissie na de stemming. Hun vreugdekreten en hun applaus zijn de schande van de EVP.”