Vandaag heeft de Ministerraad een reeks maatregelen goedgekeurd in het kader van de wetsontwerpen houdende diverse bepalingen op het gebied van Economie en Consumentenbescherming. Deze hervormingen, gedragen door minister David Clarinval, zijn erop gericht de consumentenbescherming te versterken, de toegang tot essentiële financiële diensten te verbeteren, een eerlijke concurrentie te waarborgen en de controle-instrumenten aan te passen aan de huidige digitale en financiële realiteit.
Versterkte strijd tegen bancaire de-risking
Het wetsontwerp versterkt de mechanismen om praktijken van bancaire „de-risking” tegen te gaan, waarbij bankrekeningen van professionals worden geweigerd of afgesloten door een te strikte toepassing van de Europese financiële wetgeving. Banken spelen een cruciale rol in de preventie van witwaspraktijken en dragen zo bij tot de strijd tegen georganiseerde criminaliteit. Een te strikte en ongerechtvaardigde toepassing van deze antiwitwasregels kan er echter toe leiden dat bepaalde professionals hun bankrekening verliezen, gewoonweg omdat zij actief zijn in een gevoelige sector (zoals diamant of vastgoed, bijvoorbeeld). Dergelijke „de-risking”-praktijken zijn niet toegestaan.
Er zijn verschillende maatregelen voorzien:
- verplichte overhandiging van een gestandaardiseerd informatiedocument aan de professionals die met een weigering tot rekeningopening worden geconfronteerd;
- versterking van de onderzoeksbevoegdheden van de Kamer voor de basisbankdienst van de FOD Economie;
- verbetering van de informatie-uitwisseling tussen de FOD Economie en de Nationale Bank van België;
- versterkte statistische opvolging van weigeringen en opzeggingen van bankrekeningen.
Tegelijkertijd wordt het systeem van de basisbankdienst verbeterd, zowel voor particulieren als voor professionals. De limiet van 10.000 euro die geldt voor rekeningen onder de basisbankdienst voor particulieren wordt afgeschaft en de procedures worden vereenvoudigd om een effectievere toegang tot de basisbankdiensten te waarborgen.
„Toegang tot een bankrekening is vandaag een fundamentele economische noodzaak. Ondernemingen, verenigingen en particulieren mogen niet worden uitgesloten van het financiële systeem op basis van algemene inschattingen. Wij versterken de controles om de naleving van de wet te waarborgen en een billijke behandeling van elke gebruiker te garanderen, zonder de essentiële rol van de banken in de strijd tegen het witwassen van geld ter discussie te stellen”, verklaart David Clarinval, vicepremier en minister van Economie.
Een bindend kader voor de toegang tot cash
Het wetsontwerp creëert de wettelijke basis die de regering in staat stelt bindende akkoorden met de banksector te sluiten met betrekking tot geldautomaten.
Deze akkoorden zullen onder meer betrekking hebben op:
- de geografische spreiding van de geldautomaten;
- de beschikbaarheid van geldautomaten met stortingsfunctie;
- de fysieke toegankelijkheid voor gebruikers;
- de veiligheid, netheid en operationaliteit van de installaties;
- de interventietermijnen bij een defect.
De verbintenissen zullen gelden voor alle banken die in België actief zijn.
Het wetsontwerp geeft minister Clarinval ook de bevoegdheid om een nieuwe interbancaire vergoedingsstructuur op te zetten: banken die zelf geen geldautomaten uitbaten, maar waarvan de klanten die van andere banken gebruiken, zullen in de toekomst hiervoor een passende vergoeding moeten betalen. Dit moet de banken met een netwerk van geldautomaten in staat stellen de nodige investeringen te blijven doen om de toegang tot cash te waarborgen.
Deze maatregel maakt deel uit van het federale actieplan „Toegang tot cash”.
Versterkte controles tegen verliesverkoop
Om een eerlijke concurrentie tussen ondernemingen te waarborgen, voert het wetsontwerp een specifiek sanctieregime in voor inbreuken op het verbod op verliesverkoop.
De Economische Inspectie zal voortaan over instrumenten beschikken om vastgestelde inbreuken onmiddellijk te bestraffen. De boetes kunnen oplopen tot 100.000 euro, of zelfs 250.000 euro bij kwaadwillige inbreuken.
Deze hervorming is erop gericht zowel de zelfstandige handelaars als de goede werking van de markt te beschermen.
Betere regulering van het gebruik van „.be”-domeinnamen
Om het vertrouwen van de consumenten in de Belgische digitale omgeving te versterken, zullen websites met een „.be”-extensie een wettelijke vertegenwoordiger moeten aanduiden die in Europa gevestigd is.
Deze maatregel zal het toezicht vergemakkelijken bij het identificeren van de verantwoordelijken van websites die de economische of consumentenbeschermingswetgeving zouden overtreden.
Dit initiatief maakt deel uit van het federale actieplan „E-commerce PLUS”.
Een minimale geldigheidsduur voor waardebonnen en meerbeurtenkaarten
Het wetsontwerp voert ook een minimale geldigheidsduur in:
- twee jaar voor waardebonnen vanaf hun uitgifte;
- één jaar voor meerbeurtenkaarten vanaf hun eerste gebruik.
Deze hervorming beoogt de rechtszekerheid van de consumenten te versterken en een effectief gebruik van de verworven diensten of bedragen te waarborgen.
Betrouwbaardere financiële vergelijkingstools
Aanbieders van financiële producten en diensten zullen voortaan verplicht zijn om samen te werken met de FSMA om de ontwikkeling van betrouwbare en volledige vergelijkingstools mogelijk te maken.
De FSMA biedt vandaag al verschillende vergelijkingstools aan, met name voor bankrekeningen, familiale verzekeringen en investeringsfondsen. Het is belangrijk dat alle betrokken aanbieders van financiële producten en diensten aan deze tools deelnemen, zodat consumenten de meest nauwkeurige informatie ontvangen.
Versterking van de strijd tegen illegale financiële aanbiedingen online
Ten slotte krijgt de FSMA de bevoegdheid om rechtstreeks de blokkering te bevelen van websites die illegaal financiële producten of diensten aanbieden, inclusief cryptoactiva, wanneer er een ernstig risico bestaat voor de gebruikers.
Deze nieuwe bevoegdheid zal een sneller optreden tegen online fraude mogelijk maken en zal bijdragen tot het beperken van het aantal slachtoffers.
„Achter elk van deze maatregelen schuilt telkens dezelfde bekommernis: de burgers beschermen in hun dagelijks leven. Of het nu gaat om een zelfstandige die moeite heeft om een bankrekening te krijgen, een consument die geconfronteerd wordt met online financiële fraude, een oudere die geen geldautomaat meer in de buurt vindt, of een gezin dat de waarde van een aankoopbon na slechts enkele maanden verliest, ik wil antwoorden bieden die mensen echt helpen. Met deze projecten kies ik voor een economie die beschermt, die eerlijke concurrentie waarborgt en die de consument centraal stelt in haar prioriteiten. Economische vrijheid kan alleen functioneren als iedereen dezelfde regels naleeft en als de consumenten met vertrouwen kunnen handelen”, besluit David Clarinval, vicepremier en minister van Economie.