Administratieve procedures zijn nooit zo complex geweest: online formulieren, vergrendelde platformen, technisch-juridisch taalgebruik… Het resultaat is dat een verkeerd aangevinkt vakje een premie of een sociaal recht kan doen verliezen of een automatische boete kan uitlokken, terwijl de fout duidelijk te goeder trouw is gemaakt. De Brusselse Ombudsvrouw heeft dit al meermaals aangekaart: zonder duidelijk kader krijgen burgers te vaak te maken met een rigide en weinig begrijpelijke administratie.
In het Brussels Parlement heeft de MR besloten om het tij te keren. Parlementslid Amélie PANS heeft een ordonnantie ingediend die voor het eerst in het Brussels Gewest een echt afdwingbaar recht op fouten in administratieve procedures wil invoeren. Het doel is eenvoudig: burgers en ondernemingen te goeder trouw beschermen, de repressie concentreren op fraude en het vertrouwen tussen de Brusselaars en hun administraties herstellen.
Wat de MR concreet op tafel legt
De tekst van de MR blijft niet steken in mooie principes, hij verandert de spelregels.
Hij voorziet onder meer in een vermoeden van goede trouw, dat de administratie verplicht om kwade trouw te bewijzen in plaats van de burger zich te laten verantwoorden, een minimumtermijn van 30 werkdagen om een fout te corrigeren, een duidelijke definitie van de onevenredige sanctie om te vermijden dat een kleine fout tot een zware sanctie leidt, een ruim toepassingsgebied dat het Gewest, zijn openbare instellingen en de Brusselse gemeenten omvat binnen hun bevoegdheden die gereglementeerd of gefinancierd worden door het Gewest, en een motiveringsplicht bij weigering van het recht op fouten, met systematische informatie over het recht om de Ombudsman te raadplegen
De filosofie van de MR is duidelijk: een burger die één keer een fout maakt, zonder de bedoeling te frauderen, moet die eerst kunnen corrigeren, niet gestraft worden. Fraude, recidive en zware inbreuken op het algemeen belang blijven daarentegen volledig bestraft.
Recht op fouten en digitale revolutie: AI moet de burgers dienen, niet omgekeerd
Deze tekst past ook in een bredere reflectie van de MR en het Centre Jean Gol over de digitale revolutie en artificiële intelligentie. De 70 voorstellen van het CJG om van België een koploper op het vlak van AI te maken, pleiten voor een eenvoudigere, efficiëntere administratie die dichter bij de burgers staat dankzij slimme tools, maar ook voor een sterke governance van de algoritmes die door de overheid worden gebruikt.
Concreet betekent dit:
- AI gebruiken om procedures te vereenvoudigen, formulieren vooraf in te vullen, onregelmatigheden op te sporen voordat ze problemen worden, in plaats van administratieve valstrikken te vermenigvuldigen.
- Intuïtievere digitale loketten en portalen creëren, die frequente fouten kunnen identificeren en in real time correcties kunnen voorstellen.
- Het gebruik van algoritmes door de administratie strikt omkaderen, met regels inzake transparantie, menselijke controle en effectief verhaal voor de burgers.
Het recht op fouten in Brussel is een schakel in diezelfde ketting: als burgers vertrouwen moeten hebben in digitale tools en, morgen, in AI die door de overheid wordt gebruikt, moet hun gegarandeerd worden dat een fout te goeder trouw geen onomkeerbare gevolgen zal hebben.