De slaagdrempels verhogen betekent de smaak voor inspanning herbevestigen en elke leerling de solide basis geven om te slagen in het secundair onderwijs.
Met deze maatregel willen de Regering van de Federatie Wallonië-Brussel en Minister van Onderwijs Valérie Glatigny de essentiële verworvenheden verstevigen, mislukking verminderen en de waarde van diploma's garanderen.
Meer eisen, ja! Maar ook meer begeleiding voor een duurzaam succes.
- De cijfers tonen een belangrijk verschil tussen een hoog slaagpercentage voor het getuigschrift basisonderwijs (CEB) en hoge herhalingspercentages vanaf het secundair onderwijs.
- Slagen voor het CEB garandeert niet altijd een voldoende beheersing van de basiskennis om het secundair onderwijs met een gerust hart aan te vatten.
- De slaagdrempels verhogen heeft precies tot doel dit verschil te verkleinen door de basis te verstevigen vóór de start van het secundair, onder meer met persoonlijke begeleiding bij moeilijkheden.
- Deze maatregel staat niet op zichzelf. Ze maakt deel uit van een globale visie op de versterking van de basiskennis.
- Meer eisen gaat hand in hand met extra middelen voor begeleiding en hulp bij het slagen.
- Deze maatregel maakt deel uit van de engagementen van de Gemeenschapsverklaring.
1. De verhoging van de slaagdrempels in een notendop
Vanaf het schooljaar 2026-2027 (eerste toepassing in juni 2027):
CEB (in het 6e leerjaar lager onderwijs)
- Minimum 50% in elk geëvalueerd vak (Frans, wiskunde, wetenschappen, geschiedenis en aardrijkskunde);
- 60% globaal gemiddelde voor alle proeven samen.
CE1D (in het 2e jaar secundair)
- 60% voor elke proef (Frans, wiskunde, wetenschappen, moderne talen).
CESS (in het 6e jaar secundair)
- 60% voor elke proef (Frans en geschiedenis).
Voor het CE1D en het CESS blijft het behalen van het diploma steeds gebaseerd op een globale beoordeling die het slagen voor de externe proeven combineert met het werk gedurende het hele jaar. De autonomie van de klassenraden en de examencommissies blijft volledig behouden.
2. De politieke en pedagogische betekenis van de hervorming
Een bewust gestelde eis
De maatregel maakt deel uit van de engagementen van de Gemeenschapsverklaring: “de kwaliteit van het leren versterken en de slaagdrempel van de certificerende proeven optrekken tot 60%, onverminderd de autonomie van de onderwijsteams.”
De drempels verhogen betekent niet uitsluiten of straffen. Het betekent:
- Duidelijke verwachtingen stellen;
- De vaardigheid van leerlingen om te groeien erkennen;
- De smaak voor inspanning terugbrengen;
- Garanderen dat diploma's echt beheerste competenties bevestigen. Een diploma heeft alleen waarde als het overeenkomt met een reëel beheersingsniveau.
3. Een zorgwekkende kloof tussen lager en secundair onderwijs
De cijfers tonen een belangrijk verschil tussen een hoog slaagpercentage voor het CEB (86 tot 93% naargelang het jaar; 86,90% in 2025) en hoge herhalingspercentages vanaf het secundair onderwijs:
Herhalingspercentage in het secundair onderwijs (2022-2023):
- 13,8% in het 2e jaar secundair
- 16,6% in het 3e jaar secundair
- 15% in het 4e jaar secundair
- 16,4% in het 5e jaar secundair
Dit contrast toont dat slagen voor het CEB niet altijd een voldoende beheersing van de basiskennis garandeert om het secundair onderwijs met een gerust hart aan te vatten.
De slaagdrempels verhogen heeft precies tot doel dit verschil te verkleinen door de basis te verstevigen vóór de start van het secundair, onder meer met persoonlijke begeleiding bij moeilijkheden.
4. Een hervorming die deel uitmaakt van een coherent geheel
Deze maatregel staat niet op zichzelf. Ze maakt deel uit van een globale visie op de versterking van de basiskennis.
CLE-test vanaf 2026-2027
- Georganiseerd aan het begin van het 4e leerjaar lager onderwijs
- Niet certificerend
- Geeft een stand van zaken van de verworvenheden op het gebied van rekenen, lezen en schrijven
- Maakt persoonlijke begeleiding mogelijk naargelang de behoeften en eventuele vastgestelde moeilijkheden bij de leerling
Versterking van de persoonlijke begeleiding
- 320 VTE (17,6 miljoen €) in het 3e, 4e, 5e en 6e leerjaar lager onderwijs
- 140 VTE (7,4 miljoen €) extra in het 1e jaar secundair
- Behoud van de middelen voor het gedifferentieerd niveau (10.000 leraarsuren, of 24,5 miljoen €) om leerlingen te ondersteunen die geheel of gedeeltelijk mislukt zijn voor het CEB, maar voor wie de examencommissie op basis van het begeleidingsdossier heeft besloten hen naar het 1e jaar secundair te laten overgaan, mits versterkte begeleiding
- Uitzonderlijk verblijf in het 6e leerjaar lager onderwijs als de leerling nog niet klaar is voor het secundair
Meer eisen gaan dus hand in hand met extra middelen voor begeleiding en hulp bij het slagen.
5. Wetenschappelijke grondslagen
De verhoging van de drempels is gebaseerd op een geheel van nationale en internationale wetenschappelijke werken over schools succes en de doeltreffendheid van onderwijssystemen.
Dit onderzoek toont aan dat:
- Duidelijke verwachtingen bevorderen motivatie en doorzettingsvermogen;
- Het waarderen van inspanning en duidelijke slaagcriteria versterken de betrokkenheid;
- Performante systemen combineren hoge normen met gedifferentieerde ondersteuning (persoonlijke begeleiding).
De docimologie (de evaluatiewetenschap die op systematische wijze examens en beoordelingssystemen bestudeert) bevestigt dat een duidelijke drempel de coherentie van de evaluatiepraktijken versterkt en een beter begrip van de slaagcriteria mogelijk maakt.
Merk op dat de huidige drempel (50%) nooit gebaseerd was op een specifieke wetenschappelijke studie. Een drempel van 60% vastleggen is dus geen breuk met een eerdere wetenschappelijke grondslag, maar een bewuste politieke keuze, onderbouwd door verschillende werken in de onderwijswetenschappen.
6. Antwoorden op de kritiek
“Het CEB is al te makkelijk”
De opstelling van de proeven blijft conform het huidige niveau van eisen. Het is niet de bedoeling de moeilijkheidsgraad te verlagen om de verhoging van de drempel te compenseren.
“Veel leerlingen hebben al meer dan 60%, waarom veranderen?”
Het gaat niet om het globale gemiddelde, maar om de boodschap die wordt gegeven: een leerling die slaagt met 51% beschikt niet noodzakelijk over de solide basis om te slagen in het secundair. Het doel is een duidelijk signaal te geven aan de leerling en de onderwijsteams, een verandering van strategie aan te moedigen en zwaardere, opstapelende moeilijkheden te vermijden.
“Dit zal het aantal mislukkingen doen toenemen”
Het zou wetenschappelijk gewaagd zijn om toekomstige prestaties te extrapoleren op basis van vroegere resultaten. De docimologie toont aan dat leerlingen, net als leerkrachten, zich aanpassen aan de gestelde verwachtingen wanneer een drempel duidelijk is vastgelegd, vooraf bekend is en geïntegreerd wordt in de pedagogische praktijk. Deze drempel heeft een mobiliserend effect en verandert het leergedrag.
Er is natuurlijk specifieke begeleiding voorzien voor de meest kwetsbare leerlingen. De uiteindelijke beslissing blijft overigens pedagogisch: de autonomie van de klassenraden en examencommissies blijft behouden.
7. Besluit
De slaagdrempels verhogen betekent:
- De waarde van diploma's garanderen;
- De basiskennis verstevigen;
- Mislukking en schoolverlaten in het secundair verminderen;
- De smaak voor inspanning herbevestigen;
- Elke leerling begeleiden naar een echt en duurzaam succes.
Het is een coherente keuze ten dienste van een kwaliteitsonderwijs dat leerlingen alle kansen geeft om hun schoolloopbaan met een gerust hart verder te zetten.