Nooit eerder had een Waalse Regering zo'n ambitieus begrotingstraject dankzij haar daadkrachtige gewestelijke beleidsverklaring. De Regering heeft een begroting opgesteld die aansluit bij het saneringstraject dat in het regeerakkoord werd vastgelegd. Tijdens de werkzaamheden heeft de Regering de aangepaste begroting 2024 en de initiële begroting 2025 behandeld om een perfecte coherentie van de beslissingen te waarborgen.
Zoals aangekondigd door de onderhandelaars, komen er geen nieuwe belastingen.
Contextuele elementen om rekening mee te houden
Piek in de schuldaflossing
Gemiddeld bedroeg de jaarlijkse schuldaflossing de afgelopen jaren ongeveer 800 miljoen EUR.
De schuldaflossing in 2025 kent een historische piek met bijna 1,4 miljard EUR. Dit is met name te wijten aan een belangrijke lening die tijdens de covidcrisis in 2020 werd aangegaan en in 2025 afloopt.
Dit aflossingsbedrag en de financieringsgrens die door de Gewestelijke Schatkistraad werd vastgelegd, namelijk een maximumbedrag van 3,3 miljard EUR aan financiering op de financiële markten, vormden twee grote beperkingen bij de opmaak van de initiële begroting 2025.
De Waalse Regering heeft de grenzen gerespecteerd door aan het einde van het conclaaf een te financieren brutosaldo (verschil tussen ontvangsten en uitgaven) van -2,906 miljard EUR te bereiken.
Relanceplan
De Regering geeft zichzelf tot eind 2024 de tijd om te beslissen over de toekomst van de projecten van het Relanceplan.
Hiertoe en tot dan zal het rationele gebruik van gewestelijke middelen de keuzes van de Regering leiden, met respect voor de onherroepelijke verbintenissen die reeds werden aangegaan.
Voor 2025, rekening houdend met het feit dat het Plan grotendeels vastgelegd is, is 1.204 miljoen EUR voorzien in liquidatiekredieten.
De Regering heeft ook beslist om projecten te blijven financieren die economisch veelbelovend zijn voor Wallonië en een positieve impact zullen hebben op de burgers.
Compensatie aan de lokale besturen voor de afschaffing van de lokale belastingen op de industrie
Tijdens dit conclaaf werden verschillende beslissingen genomen over begrotingsgevoelige dossiers die te vaak werden uitgesteld. Dit is met name het geval voor de gewestelijke tussenkomst ter compensatie van de dalende fiscale ontvangsten van gemeenten en provincies met betrekking tot de vrijstellingen van de opcentiemen op de onroerende voorheffing, en, voor de gemeenten, de vrijstellingen van de compenserende industriebelasting en de belasting op de drijfkracht.
De Regering heeft besloten om, in het kader van de aanpassing van de begroting 2024, de bijkomende 160,7 miljoen EUR in te schrijven die nodig zijn om dit dossier voor de jaren 2023 en 2024 af te ronden. Gezien de toenemende last van deze regelingen voor de gewestelijke begroting, zal de bevoegde Minister vanaf begin 2025 een hervorming van het systeem voorbereiden.
Dit voorbeeld toont de wil van de Waalse regering om zo snel mogelijk haar verantwoordelijkheid te nemen, om de begrotingssituatie te saneren.
Herkapitalisatie van de Waalse maatschappij voor sociaal krediet (SWCS)
Nog steeds binnen de maatregelen die werden beslist voor de aanpassing van de begroting 2024, zal 63,7 miljoen EUR opnieuw in de SWCS worden geïnjecteerd. Deze bijdrage was absoluut noodzakelijk om het faillissement van de SWCS te voorkomen, die belast is met het verstrekken van financiering voor de aankoop en renovatie van woningen en waarvan de financiële situatie een ernstig onevenwicht vertoonde tussen passiva en activa (liquiditeitsrisico). Het beheerscontract van de SWCS en haar model zullen worden aangepast om de problemen op te lossen. Ook voor 2025 werd 10 miljoen EUR toegekend.
Opvang van Ukraïense vluchtelingen
Gezien het verloop van de oorlog in Ukraïne heeft de Waalse Regering beslist om middelen te reserveren voor de financiering van de opvang van Ukraïense vluchtelingen. Deze middelen kunnen in de loop van 2025 worden aangepast naargelang de nieuwe behoeften.
Bluetongue-crisis
De Regering heeft een bedrag van 17,5 miljoen EUR vrijgemaakt om veehouders te steunen die getroffen zijn door de “blauwtong”-ziekte. Dit sterk verwachte bedrag is voorzien in de aangepaste begroting 2024 om een zo snel mogelijke tussenkomst mogelijk te maken. De Minister van Landbouw zet haar inspanningen op federaal niveau voort op het vlak van preventie en er werd bovendien een aanvraag ingediend bij het Europese crisisreservefonds.
Structurele besparingen
De inspanningen die de door de Waalse Regering gewenste besparingen mogelijk zullen maken, zullen door de hele publieke sfeer worden gedragen. Het doel is niet om beleid of diensten af te schaffen, maar wel om de manier van werken aan te passen door gewoontes te veranderen en vooral om het resultaat van ons overheidsbeleid te evalueren. Iedereen zal deze verandering moeten aanvaarden en zich moeten inzetten om nieuwe werkmethodes voor te stellen om de efficiëntie van de uitgaven te verhogen. Bepaalde essentiële sectoren zullen echter behouden blijven: het doel is om de impact op de burgers, de verenigingen en de gezondheidssector te minimaliseren.
Ter herinnering: de methode die door de Minister van Begroting werd ingevoerd, en van kracht is sinds 2022, is die van een cumulatieve structurele inspanning om het tekort terug te brengen tot 1% van de ontvangsten.
Voor 2025 is de gerealiseerde inspanning ongezien: 268 miljoen EUR. Deze zal met name de financiering mogelijk maken van nieuw beleid en de impact daarvan op 2025.
| Jaren | Besparingen |
| 2022 | 150 miljoen |
| 2023 | 250 miljoen |
| 2024 | 100 miljoen |
| Subtotaal | 500 miljoen |
| 2025 | 268 miljoen |
|
Totaal |
768 miljoen
|
Deze structurele inspanningen, samen met het respecteren van de financieringsgrens op de financiële markten, moeten de gedane inspanningen aantonen om de duurzaamheid van de gewestelijke overheidsfinanciën te waarborgen en zo het vertrouwen van investeerders te behouden, weerspiegeld in de Moody's-rating. Het is echter belangrijk te herinneren aan de invloed van de rating van de federale entiteit op het Waals Gewest, die recentelijk werd herzien van „Aa3 met een stabiel vooruitzicht” naar „Aa3 met een negatief vooruitzicht”.
Overzicht van de structurele besparingen
| Type | Maatregel | Inspanning in duizenden EUR |
| Ontvangsten | Betere opvolging en controle van de toekenning van subsidies en de terugvordering van onterecht betaalde bedragen | 5.000 |
| Uitgaven | Inspanning Waals Parlement | 380 |
| Uitgaven | Behoud van de indexering van het Gemeentefonds zonder de extra verhoging van 1% | 15.646 |
| Ontvangsten | Eigen ontvangsten SOFICO | 2.000 |
| Uitgaven | Vermindering van de economische steunmaatregelen | 15.000 |
| Uitgaven | Begeleidingsmaatregelen PKM | 3.800 |
| Uitgaven | Vermindering van de jaarlijks toegekende middelen voor krediettoekenningen en participaties (OCPP) aan WE | 45.000 |
| Uitgaven | Bevriezing van de indexering APE lokale besturen en marktsector | 13.531 |
| Uitgaven | Bestrijding van sociaal misbruik bij de Dienstencheques | 1.000 |
| Uitgaven | Mutualisering en synergiëen tussen CISP, MIRE, ALE en MDE | 5.500 |
| Ontvangsten | Valorisatie van dividenden FN Herstal | 15.000 |
| Uitgaven | Moratorium op de subsidie aan intercommunales voor afvalbeheer | 8.000 |
| Uitgaven | Autonomisering van Les Marronniers en Le Chêne aux Haies | 300 |
| Uitgaven | Rationalisering en behoorlijk bestuur in de ambtenarij | 11.600 |
| Uitgaven | Begeleiding van de renbaan van Wallonië bij het zoeken naar een private overnemer - Afschaffing van de gewestelijke subsidie | 950 |
| Uitgaven | Vermindering van de facultatieve subsidies | 60.000 |
| Uitgaven | Inspanning op de werkingskosten van de SPW | 11.796 |
| Uitgaven | Inspanning op de werkingskosten van de UAP's | 53.579 |
| Totaal | 268.082 |
Tweede cyclus van Spending Review
Drie nieuwe thema's werden vastgelegd:
- De huisvesting van volwassenen met een handicap en de individuele opvolging van personen die als prioritair worden aangemerkt. Het doel is de efficiëntie van de gedane uitgaven te verbeteren.
- De centralisatie van de financiering van de UAP's binnen de consolidatieperimeter van Wallonië. Het doel is potentiële besparingen te bekijken.
- De effectiviteit en efficiëntie van de premie- en leningsregelingen voor renovatiewerken en de verbetering van de energieprestaties van woningen. Het doel is de efficiëntie van de gedane uitgaven te verbeteren.
Details per bevoegdheid: besparingen en nieuw beleid
Adrien Dolimont
- Vermindering van ongeveer 6 miljoen EUR van de begrotingen van de kabinetten en diensten van de twee Regeringen (Waals Gewest en Federatie Wallonië-Brussel)
- Verlaging van de registratierechten tot 3%: 250 miljoen EUR al ingeschreven in de begroting 2025. Deze hervorming zal binnen 5 jaar zelfbedruipend zijn dankzij de afschaffing van de woonbonus (voor nieuwe instromers, zonder afbreuk te doen aan wie er vóór 1 januari 2025 al van geniet).
Pierre-Yves Jeholet
Rationalisering van de economische steun
De Regering wil de impact van de steunmaatregelen evalueren, de economische actoren responsabiliseren en een einde maken aan mazeneffecten, de gewestelijke steun zal daardoor gerichter worden ingezet.
- Enerzijds vermindert de Regering de economische steun met 15 miljoen EUR in een streven naar rationalisering en efficiëntere middelenbeheer, door de steun te concentreren op de projecten en initiatieven met de grootste impact.
- En anderzijds maakt ze een einde aan de begeleidingsmaatregelen (3.800.000 EUR) waarvan bedrijven die actief zijn in het wegtransport van goederen genoten sinds de invoering van de kilometerheffing in 2016, en dit na een overgangsperiode die nu als voldoende moet worden beschouwd.
- Tot slot heeft de Minister van Economie voorgesteld om de jaarlijks aan Wallonie Entreprendre toegekende middelen voor krediettoekenningen en participaties met 45 miljoen EUR te verminderen. Het is niet nodig om jaarlijks de WE-groep te voeden om een beleid van steun aan bedrijven te voeren. De activiteit van WE zelf maakt het mogelijk om de opbrengsten van investeringen opnieuw te injecteren zonder de begrotingsenveloppes voortdurend te verhogen.
Geen indexering van de APE-enveloppe voor de lokale besturen en de marktsector
- Om de evolutie van de begroting voor het Steun aan de Bevordering van Werkgelegenheid-beleid onder controle te houden en de begunstigden te responsabiliseren in een logica van gedeelde inspanning, heeft de Waalse Regering beslist om de indexering van de APE-subsidies te bevriezen, behalve voor de non-profitsector. Deze deels bevroren indexering vertegenwoordigt een besparing van 13,5 miljoen EUR.
Diverse maatregelen
- De Regering wil de strijd tegen sociaal misbruik in de sector van de Dienstencheques efficiënter voeren en foutieve bedrijven bestraffen. Deze strijd zou 1 miljoen EUR moeten opleveren.
- De Minister van Werk zal ook een mutualisering van bepaalde kosten voorstellen, evenals betere synergieën tussen CISP, MIRE, ALE en MDE, om een efficiëntiewinst mogelijk te maken, maar ook een vermindering van de werkingskosten met 5,5 miljoen EUR per jaar.
Jacqueline Galant
- De rationalisering van de menselijke en financiële middelen in de ambtenarij, en een beter beheer daarvan, is een noodzaak. Het begrotingsconclaaf voorziet geen enkel ontslag van ambtenaren.
- Daarentegen zal het einde van de automatische vervanging van pensioneringen en het niet-verlengen van bepaalde tijdelijke contracten tijdelijk de norm moeten worden. Nieuwe aanwervingen zullen als onmisbaar voor de goede werking van de diensten moeten worden beoordeeld. Interne mobiliteit binnen de SPW zal worden aangemoedigd om essentiële diensten of diensten met een hoge toegevoegde waarde te versterken.
- Deze inspanningen op het vlak van voorzichtig personeelsbeheer zullen het mogelijk maken om de werkelijke personeelsbehoeften beter te evalueren en ervoor te zorgen dat toekomstige aanwervingen aansluiten bij de strategische prioriteiten van het Waals Gewest en de werkelijke personeelsbehoeften van de SPW. De inspanningen worden door iedereen gedeeld. Daarnaast zullen de administratieve diensten meer systematisch teamwerk moeten aanmoedigen en structureren om de vrijstellingen van doorstorting van bedrijfsvoorheffing die daarmee gepaard gaan, te vergroten.
- De ondernomen inspanningen hebben één doel: rationaliseren om niet naar minder overheid te gaan, maar naar een betere overheid. Het gaat erom minder uit te geven om beter uit te geven.
Cécile Neven
- De toegekende budgetten voor het beleid inzake Energie, Klimaat, Huisvesting en Luchthavens werden behouden, ondanks een veeleisende begrotingscontext. De essentiële diensten voor de burgers zullen worden gehandhaafd.
- Bovendien wordt door de Regering een belangrijke inspanning van 63 miljoen EUR in 2024 en 10 miljoen EUR in 2025 geleverd ten voordele van de SWCS, om het faillissement ervan te voorkomen en de begunstigden te beschermen.
- In een streven naar efficiënter beheer zullen ook verschillende evaluaties worden gestart, met name via de „Spending Review”. Deze zullen vooral betrekking hebben op de premies voor energierenovatie, een essentiële regeling die gezinnen ondersteunt bij hun energierenovatieprojecten en de modernisering van hun woning, en die ook bijdraagt aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. Het doel is om deze premies duidelijker en efficiënter te maken voor de burgers, en houdbaar voor Wallonië.
- Tot slot, met betrekking tot de opvang van Ukraïense vluchtelingen, is er al een globale financiering voorzien voor 2025. Deze middelen kunnen worden aangepast naargelang de nieuwe behoeften en het gevolg dat zal worden gegeven aan het huidige opvangmechanisme, dat aan het einde van het eerste kwartaal afloopt.
Anne-Catherine Dalcq
- De Regering heeft een bedrag van 17,5 miljoen EUR vrijgemaakt om veehouders te steunen die getroffen zijn door de “blauwtong”-ziekte. Deze regeling heeft als doel het verdwijnen van bepaalde bedrijven te voorkomen en de duurzaamheid van de activiteiten van de betrokken veehouders te waarborgen.
- Concreet zal een specifieke vergoeding per gestorven dier worden voorzien, evenals een vergoeding voor de morbiditeit van de veestapel. Het totale bedrag van de steun zal worden geplafonneerd op 15.000 EUR, om het de-minimisplafond van 20.000 EUR te respecteren over een periode van drie belastingjaren.
- Door precies in te spelen op de behoeften, beantwoordt dit steunplan aan de urgentie van de situatie en zorgt het tegelijk voor een rigoureus beheer en efficiënt bestuur.
- De praktische modaliteiten voor het activeren van de steunaanvraag zullen worden opgenomen in de wettelijke basis, die momenteel wordt afgerond. Het principe zal gelijkaardig zijn aan dat van de gekoppelde steun. Deze steunregeling wil eenvoudig zijn, zodat ze snel bij de bedrijven terechtkomt.
Conclusie
Ongeziene inspanningen werden geleverd om:
- Een echte sanering van de Waalse overheidsfinanciën mogelijk te maken en tegelijk duidelijke standpunten in te nemen over problematische dossiers die al jarenlang niet werden aangepakt.
- Budgettaire ruimte creëren om nieuw beleid te financieren en crisissituaties het hoofd te bieden.
- De onherroepelijke verbintenissen aangegaan in het kader van het Herstelplan naleven.
De Waalse Regering is verder gegaan dan de cijfermatige doelstellingen van het akkoord van de onderhandelaars.
ESR-saldo van het Gewest
| (in miljard EUR) | Initieel 2025 | Initieel 2026 |
| Ongewijzigd beleid | -2,49 | -2,13 |
| Trajectorie van de onderhandelaars | -2,36 | -2,01 |
| Resultaat van het conclaaf | -2,29 |
Overzichtstabel
| Begrotingssaldi (miljoen EUR) | 2024 Initieel | 2025 Initieel | Delta Init 25 - Init 24 |
| (1) ONTVANGSTEN | 18.117 | 18.857 | 740 |
| (2) UITGAVEN | 21.093 | 21.762 | 670 |
| (3) BRUTOSALDO TE FINANCIEREN = (1)-(2) | -2.976 | -2.906 | 70 |
| (4) ESR-CORRECTIES | 767 | 619 | -148 |
| (5) ESR-SALDO = (3) + (4) | -2.209 | -2.287 | -78 |