30 jaar geleden, in 1995, betekende de Conferentie van Peking over vrouwenrechten een belangrijke kentering door een wereldwijde routekaart voor gelijkheid tussen vrouwen en mannen vast te leggen. Drie decennia later blijft die gelijkheid onvolledig. In Europa en België zijn er nog verschillende belangrijke domeinen waar aanzienlijke vooruitgang nodig is.
Wereldwijd zal een op de drie vrouwen tijdens haar leven slachtoffer worden van geweld.
Volgens het Europees Agentschap voor Grondrechten heeft in Europa een op de drie vrouwen geweld ondervonden thuis, op het werk of in de openbare ruimte. In vergelijking met oudere vrouwen geven jongere vrouwen aan hogere niveaus van seksuele intimidatie op het werk en andere vormen van geweld te hebben ervaren. Toch blijft geweld tegen vrouwen vaak onzichtbaar en dienen weinig vrouwen klacht in.
De opkomst van sociale media heeft geleid tot een explosie van cybergeweld tegen vrouwen, in het bijzonder tegen publieke figuren, journalisten en politici. En België is een draaischijf van vrouwenhandel met het oog op seksuele uitbuiting, vooral en voornamelijk van migranten- en vluchtelingenvrouwen.
Abortus is nog steeds strafbaar in het Strafwetboek, hoewel het tot 12 weken toegelaten is, terwijl Frankrijk zwangerschapsafbreking net heeft opgenomen in zijn Grondwet ter gelegenheid van de 50e verjaardag van de wet Veil. De MR heeft altijd de vrijheid van vrouwen om over hun lichaam te beslissen verdedigd en we zullen blijven strijden, niet alleen tegen elke aanval op dit recht, maar ook om het te versterken.
Armoede blijft bij ons vooral een vrouwenzaak, want vrouwen werken vaker in precaire jobs en deeltijds (32% van de vrouwen tegenover 8% van de mannen in België). De zogenaamde "vrouwenberoepen" (zorg, onderwijs, persoonlijke dienstverlening) blijven minder betaald en minder gewaardeerd. Dat vergroot logischerwijs ook de pensioenkloof, zelfs al krimpt die geleidelijk een beetje.
Vrouwen blijven ondervertegenwoordigd in directiefuncties en raden van bestuur: slechts 30% van de leidinggevende posities in Europese bedrijven wordt door vrouwen bekleed. In de politiek blijven vrouwen een minderheid, terwijl ze de helft van de bevolking uitmaken. Er moet worden opgetreden om dit recht te zetten.
Solidariteit met vrouwen wereldwijd is noodzakelijk
Hoewel we vooruitgang zien in België en Europa, moet de opmars van extremisme, extreemrechts en islamisme ons alarmeren: waar ze zich ontwikkelen, doen ze de rechten van vrouwen achteruitgaan.
Afghaanse en Iraanse vrouwen worden geconfronteerd met zware en systematische schendingen van hun fundamentele rechten. Sinds de machtsovername door de Taliban in Afghanistan in 2021 en de onderdrukking van de protesten in Iran na de dood van Mahsa Amini in 2022, is hun situatie ernstig verslechterd. De seksuele of genderapartheid heeft de vrijheden van vrouwen zo ver beperkt dat ze worden opgesloten in een verstikkende stilte en gewist worden uit het Afghaanse maatschappelijke leven. De diplomatieke druk op de Iraanse en Talibanleiders die verantwoordelijk zijn voor deze onderdrukking moet worden aangehouden. De seksuele of genderapartheid moet erkend worden.
In conflictgebieden worden verkrachting en seksueel geweld ingezet als oorlogswapen. In de Democratische Republiek Congo zijn de cijfers verschrikkelijk: volgens de VN werden meer dan 50.000 vrouwen daar sinds 1998 het slachtoffer van verkrachting. In Ukraine, Soedan en Israël op 7 oktober werden en worden vrouwen slachtoffer van verkrachtingen die als oorlogswapen worden ingezet. De Yezidi-overlevenden van IS dragen nog steeds de littekens van de verkrachtingen en extreem geweld die ze hebben doorstaan.
In 2000 keurde de VN Resolutie 1325 over “Vrouwen, Vrede en Veiligheid” goed, waarmee voor het eerst de cruciale rol van vrouwen in conflictpreventie en -oplossing werd erkend. Toch blijven ze een kwarteeuw later grotendeels uitgesloten van vredesonderhandelingen, terwijl ze de lijm van gemeenschappen vormen en het eerst getroffen worden door oorlog. Van de 1.500 vredesakkoorden die sinds 1990 zijn ondertekend, verwijst slechts 25% naar vrouwenrechten. Vrouwen zijn echter niet alleen slachtoffers van oorlog, ze zijn ook essentiële actoren voor vrede. Het is tijd om hen de plaats te geven die ze verdienen. Vredesakkoorden die met vrouwen onderhandeld worden, houden langer stand: ze hebben 35% meer kans om minstens 15 jaar stand te houden.
Als liberalen bevestigen wij met kracht onze inzet voor vrouwenrechten, in België en in de wereld.
Vrijheid, gelijkheid en waardigheid zijn niet onderhandelbaar.
Door deze waarden te verdedigen, bouwen we aan een rechtvaardigere samenleving, waarin elke vrouw zich volledig kan ontplooien.
Door Viviane Teitelbaum, Senator en Loubna Azgoud, Brussels Parlementslid