De mentale gezondheid van jongeren is een belangrijk aandachtspunt geworden. Angst, schooluitval, depressie en, in de meest ernstige gevallen, suïcidaal gedrag: de alarmsignalen stapelen zich op. In een sociale en internationale context die soms beangstigend is, uiten veel jongeren een verlies van zingeving en ondervinden zij steeds meer moeite om hun toekomst met vertrouwen tegemoet te zien. De PMS-Centra (Psycho-Medisch-Sociale Centra), die de eerste lijn vormen in de begeleiding van leerlingen, stellen een aanhoudende stijging van de vraag naar psychologische ondersteuning vast en bereiken vandaag hun grenzen.
Gelet op deze vaststelling treedt de minister van Onderwijs en Volwassenenonderwijs, Valérie Glatigny, op om een snelle, toegankelijke en kwaliteitsvolle begeleiding te waarborgen. Ze lanceert een nieuwe omzendbrief die een versterkte samenwerking organiseert tussen de PMS-Centra en de eerstelijnspsychologen (ELP).
De nieuwe omzendbrief, die op 18 september 2025 officieel wordt voorgesteld aan de coördinatoren van de eerstelijnspsychologen en aan de voorzitters en ondervoorzitters van de zonale raden (samengesteld uit vertegenwoordigers van de PMS-Centra van hun geografische zone, om een coherent beheer van de opdrachten en de uitwisseling van informatie tussen de verschillende centra te waarborgen, terwijl verslag wordt uitgebracht aan de Hoge Raad van de PMS-Centra), organiseert een versterkte samenwerking tussen de PMS-Centra en de eerstelijnspsychologen. De doelstellingen zijn:
-
Gratis toegang tot psychologische sessies voor jongeren tot 23 jaar
-
Versterkte ondersteuning van leerlingen, ouders en leerkrachten, individueel of in groep
-
Een gecoördineerde aanpak, met respect voor de opdrachten van elke actor, gericht op de leerling
De rollen verduidelijken en de complementariteit versterken
-
De PMS-Centra blijven de bevoorrechte gesprekspartners binnen de school, met een centrale rol in detectie, luisterbereidheid en doorverwijzing.
-
De eerstelijnspsychologen bieden kortdurende klinische psychologische ondersteuning.
Deze afstemming heeft tot doel elke overlapping van opdrachten te vermijden: de PMS-Centra bieden geen therapie aan en de eerstelijnspsychologen komen niet tussen in de schoolcontext zonder via hen te passeren. Zo behoudt de school haar educatieve opdracht, zonder verschuiving naar systematische therapie.
Gratis en uitgebreide toegang tot zorg
Dankzij de RIZIV-overeenkomst kunnen specifieke samenwerkingen met de netwerken voor geestelijke gezondheidszorg worden ontwikkeld. Deze mechanismen laten psychologen toe rechtstreeks op de eerste lijn tussen te komen, binnen de schoolinstellingen in partnerschap met de PMS-Centra, maar ook buiten de school.
Dankzij de RIZIV-financiering genieten jongeren tot 23 jaar nu van gratis psychologische begeleiding, wat de psychologische hulp vroeger en beter aangepast maakt aan de behoeften van jongeren.
De eerstelijnspsychologen, gecoördineerd door de netwerken voor geestelijke gezondheidszorg, kunnen op drie manieren tussenkomen:
-
Preventie (groepsworkshops, sensibilisering)
-
Kortdurende psychologische ondersteuning
-
Gerichte behandeling van lichte tot matige problemen
Collectieve interventies (pesten, stressbeheersing …) zullen in overleg tussen PMS-Centra en eerstelijnspsychologen worden beslist. Voor elke individuele opvolging van een minderjarige blijft de toestemming van de ouders vereist.
Een versterkte en duurzame governance
De zonale raden PMS, die minstens drie keer per jaar samenkomen, zullen de lokale coördinatie verzekeren. De coördinatoren eerstelijnspsychologen worden de territoriale ankerpunten, in rechtstreeks contact met de netwerken voor geestelijke gezondheidszorg. De omzendbrief past in het kader van het intersectorale decreet over welzijn, schoolaanhechting en preventie van geweld.
Een gedeelde visie voor de toekomst
Dit engagement past in de bredere hervorming van de geestelijke gezondheidszorg, die kinderen en jongeren tot een prioritaire doelgroep maakt. Preventie, vroegtijdige detectie en continuïteit van zorg staan centraal in deze strategie, met een duidelijk doel: elke jongere in staat stellen tijdig geholpen te worden, zonder financiële drempel, en met vertrouwen naar de toekomst te kijken.
Valérie Glatigny, minister van Onderwijs en Volwassenenonderwijs:
“De PMS-Centra zijn de ogen en de oren van de school, die alarmeren bij problemen. Door hen nauw te betrekken bij de eerstelijnspsychologen, creëren we een systeem waarin elke leerling snel kan worden doorverwezen en geholpen, zonder financiële belemmering.”