Na een zomer die getekend werd door hittegolven, droogte en de brand in de Hoge Venen, versterkt de Waalse Regering haar voorbereiding op klimaatrisico's. Ze bereidt het herstel van het Venenplateau voor, roept het Overlegcomité samen om het crisisbeheer te verbeteren en keurt de eerste Waalse Strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering goed.
Hoge Venen: naar een herstelplan binnen de 15 dagen
Na de brand die meer dan 3.300 hectare heeft getroffen, wordt een Herstelcomité opgericht onder de verantwoordelijkheid van de Secretaris-generaal van de Waalse Overheidsdienst.
Haar eerste opdracht zal erin bestaan een nauwkeurige evaluatie te maken van de gevolgen van de brand en de uit te voeren werken, de prioritaire acties en de betrokken administraties te identificeren.
Het Comité zal binnen de 15 dagen bij de Regering moeten terugkomen met een eerste routekaart, een voorstel van bestuur en een tijdschema.
Dit werk zal geleidelijk worden verfijnd naarmate de verschillende delen van de getroffen zone weer toegankelijk worden. Het kan zich onder meer baseren op de expertise die de Waalse administraties hebben ontwikkeld sinds de overstromingen van 2021 en op de coördinatie die door het regionale crisiscentrum CORTEX wordt verzekerd.
Crisisbeheer: verschillende verbeteringen voorgelegd aan het Overlegcomité
De eerste terugkoppelingen van de brand tonen een goede algemene coördinatie van de actoren, onder leiding van de Provincie Luik, alsook een uitzonderlijke mobilisatie van de hulpdiensten, overheidsdiensten, landbouwers, bedrijven, burgers en Europese partners.
Ze maken het ook mogelijk verschillende verbeterpunten te identificeren. De Waalse Regering zal daarom het Overlegcomité samenroepen om met de federale Staat en de andere Gewesten te werken aan verschillende concrete punten:
- de verbetering van de alarmsystemen voor de bevolking, in het licht van onder meer de problemen met 112 en BE-Alert, en de analyse van automatische alarmsystemen op basis van geolocalisatie;
- de aanpassing van de mechanismen voor luchtkwaliteitscontrole aan eenmalige incidenten die lokale pieken van fijn stof veroorzaken;
- een betere coördinatie van gezondheidswaarschuwingen en -aanbevelingen tussen de verschillende bestuursniveaus;
- de evaluatie van de mobilisatie van de huidige en toekomstige middelen van Defensie bij grote crisissituaties;
- de verduidelijking van de inzet van vrijwilligers in crisissituaties, met name wat coördinatie en vergoeding betreft;
- de erkenning van de dierenhulpverlening in de crisisbeheersingsmechanismen, op basis van de positieve ervaring in de Hoge Venen.
Het doel is snel de operationele lessen uit deze brand te trekken, zonder te wachten op de volledige evaluatie van het crisisbeheer, die zal volgen zodra deze definitief is afgerond.
Een eerste Waalse Strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering
Naast deze onmiddellijke antwoorden keurt de Regering de eerste Waalse Strategie voor aanpassing aan de klimaatverandering goed.
De prioriteiten betreffen onder meer de preventie van overstromingen, wateroverlast of natuurbranden, de weerbaarheid van het grondgebied tegen de gevolgen van hittegolven, de beschikbaarheid van water in droogteperiodes, het behoud van de biodiversiteit, de bescherming van de bevolking en essentiële infrastructuur, van landbouw en bossen, alsook de weerbaarheid van Waalse bedrijven.
Deze strategie legt een visie vast tot 2060 en negen strategische doelstellingen te bereiken tegen 2040. Ze zal reeds tijdens deze legislatuur worden vertaald in een eerste plan 2026-2030 met een twintigtal prioritaire maatregelen, dat vóór eind 2026 aan de Regering zal worden voorgelegd.
Elke maatregel zal een aangewezen verantwoordelijke, een tijdschema, resultaatindicatoren en een budgettaire raming krijgen. Het doel is de beschikbare middelen te concentreren op de acties met de grootste impact en de resultaten concreet te meten.
Emissies verminderen en het grondgebied voorbereiden
De aanpassing vult het werk aan dat wordt geleverd om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, die sinds 1990 met 47,8% is gedaald in Wallonië. De Regering zet in dit kader de uitvoering van het PACE 2030 voort en heeft de voorbereiding van het toekomstige PACE 2040 opgestart.
Wallonië heeft overigens niet gewacht op de gebeurtenissen van deze zomer om haar capaciteit om klimaatrisico's het hoofd te bieden te versterken. Sinds de overstromingen van 2021 werden verschillende hervormingen doorgevoerd op het vlak van overstromingspreventie, ruimtelijke ordening, weerbare wederopbouw en crisisbeheer. Zo werd afgelopen juni een eerste Intersectoraal Crisisplan voor overstromingen goedgekeurd, om de actoren beter voor te bereiden op toekomstige extreme gebeurtenissen.
Het Waalse klimaatbeleid rust dus op twee complementaire pijlers: de uitstoot van broeikasgassen verder verminderen en het grondgebied concreet voorbereiden op de gevolgen van de reeds waargenomen klimaatveranderingen.
Adrien Dolimont, Minister-President van Wallonië: “De brand in de Hoge Venen legt ons twee dingen op: snel handelen om te herstellen wat getroffen werd en zeer concrete lessen trekken uit het beheer van deze crisis. We stellen dus precieze termijnen vast: een eerste werk over het herstel van de Venen binnen de 15 dagen, operationele verbeteringen te bespreken met de Federale overheid en de andere Gewesten, en een twintigtal aanpassingsmaatregelen die vóór eind van het jaar afgerond moeten worden. Ons doel: risico's beter anticiperen om doeltreffender te kunnen optreden wanneer we met een nieuwe crisis geconfronteerd worden.”
Cécile Neven, Minister van Energie en Klimaat: “Onze verantwoordelijkheid is om op twee fronten te handelen: onze uitstoot verder verminderen en Wallonië concreet voorbereiden op wat al aan het veranderen is. Met deze aanpassingsstrategie willen we geen nieuwe catalogus van goede bedoelingen die op een plank blijft liggen. We streven naar duidelijke prioriteiten, aangewezen verantwoordelijken, termijnen en vooral meetbare resultaten. Kortom: minder grote verklaringen, meer actie op het terrein om ons grondgebied, onze woningen, onze infrastructuur en onze bedrijven weerbaarder te maken.”
Anne-Catherine Dalcq, Minister van Landbouw: “Met de door de Regering goedgekeurde oriëntatienota over natuurherstel hebben we al een duidelijke methode uitgezet: ecosysteem per ecosysteem handelen en aanpassen, met prioriteiten en een precies bestuur. Onze bijdrage aan het nationale natuurherstelplan, die binnenkort aan de Regering zal worden voorgelegd, ligt in dezelfde lijn. De brand in de Hoge Venen doet daar niets aan af. Een plateau zoals dat van de Venen herstel je niet in enkele maanden. Het zal een werk van meerdere jaren zijn, uitgevoerd samen met wie het gebied kent: boswachters, landbouwers, wetenschappers, verenigingen. Het is deze veeleisende en langdurige methode die vanaf nu de wederopbouw van de Venen moet leiden”.