Deze woensdag heeft het Waals Parlement het budget 2025 goedgekeurd, een belangrijke stap in het beheer van de overheidsfinanciën van het Gewest. De Waalse Regering zet haar inspanningen voort om de uitgaven te beheersen en tegelijk het economisch herstel en de overheidsinvesteringen te ondersteunen. Zoals aangekondigd door de onderhandelaars, komen er geen nieuwe belastingen, wat een geruststellend signaal geeft aan burgers en bedrijven, terwijl de doelstelling van financiële stabiliteit behouden blijft.
Contextuele elementen om onder ogen te nemen
Piek in de schuldafbouw
Gemiddeld bedroeg de jaarlijkse schuldafbouw de laatste jaren ongeveer 800 miljoen EUR.
De schuldafbouw in 2025 kent een historische piek met bijna 1,4 miljard EUR. Dit is onder meer te wijten aan een omvangrijke lening die tijdens de Covidcrisis in 2020 werd aangegaan en in 2025 vervalt.
Dit terugbetalingsbedrag en het financieringsplafond dat door de Waalse Gewestelijke Schatkistraad werd vastgelegd, namelijk maximaal 3,3 miljard EUR aan financiering op de financiële markten, vormden twee grote beperkingen bij het opstellen van het initiële budget 2025.
De Waalse Regering heeft de vastgestelde grenzen gerespecteerd door een te financieren brutosaldo (verschil tussen inkomsten en uitgaven) van - 2,906 miljard EUR te bereiken aan het einde van het conclaaf.
Relanceplan
De Regering neemt tot eind 2024 de tijd om te beslissen over de toekomst van de projecten van het Relanceplan.
Tot dan zal het rationeel gebruik van regionale middelen de keuzes van de Regering leiden, met respect voor de onherroepelijke engagementen die reeds werden aangegaan.
Voor 2025 is, gezien het Plan grotendeels reeds is toegewezen, 1.204 miljoen EUR voorzien in liquidatiekredieten.
De Regering heeft ook besloten om projecten te blijven financieren die economisch veelbelovend zijn voor Wallonië en een positieve impact zullen hebben op de burgers.
Compensatie aan de lokale overheden voor de afschaffing van lokale belastingen op de industrie
Tijdens dit conclaaf werden verschillende beslissingen genomen over budgettair gevoelige dossiers die te vaak werden uitgesteld. Dit is met name het geval voor de regionale tussenkomst als compensatie voor de daling van de fiscale inkomsten van gemeenten en provincies met betrekking tot de vrijstellingen van de opcentiemen op de onroerende voorheffing, en, voor de gemeenten, de vrijstellingen van de compensatoire industriebelasting en de belasting op drijfkracht.
De Regering heeft in het kader van de aanpassing van het budget 2024 besloten om de bijkomende 160,7 miljoen EUR in te schrijven die nodig zijn om dit dossier voor de jaren 2023 en 2024 af te ronden. Gezien de toenemende last van deze bepalingen voor het regionale budget zal de bevoegde Minister vanaf begin 2025 een hervorming van het mechanisme voorbereiden.
Dit voorbeeld illustreert de wil van de Waalse uitvoerende macht om zo snel mogelijk haar verantwoordelijkheid te nemen om de budgettaire situatie te saneren.
Herfinanciering van de Société wallonne du crédit social (SWCS)
Nog steeds binnen de maatregelen beslist voor de aanpassing van het budget 2024, zal 63,7 miljoen EUR opnieuw worden geïnjecteerd in de SWCS. Deze bijdrage was absoluut noodzakelijk om het faillissement van de SWCS te vermijden, die belast is met de toekenning van financiering voor de aankoop en renovatie van woningen en waarvan de financiële situatie een ernstig onevenwicht vertoonde tussen passiva en activa (liquiditeitsrisico). Het beheerscontract van de SWCS en haar model zullen worden aangepast om deze problemen op te lossen. Er werd ook 10 miljoen EUR toegekend voor 2025.
Opvang van Ukraïense vluchtelingen
Gezien de evolutie van de oorlog in Ukraïne heeft de Waalse Regering besloten middelen te reserveren voor de opvang van Ukraïense vluchtelingen. Deze middelen kunnen in de loop van 2025 worden aangepast naargelang de nieuwe behoeften.
Crisis van de blauwtongziekte
De Regering heeft 17,5 miljoen EUR vrijgemaakt om de veehouders te steunen die getroffen zijn door de ziekte van de “blauwe tong”. Dit sterk verwachte bedrag is voorzien in het aangepaste budget 2024 om een zo snel mogelijke tussenkomst mogelijk te maken. De Minister van Landbouw zet haar inspanningen bij de federale overheid voort op het vlak van preventie, en daarnaast werd een verzoek om tussenkomst van het Europees crisisreservefonds ingediend.
Structurele besparingen
De inspanningen die de door de Waalse Regering gewenste besparingen mogelijk maken, zullen door de hele overheidssfeer worden gedragen. Het doel is niet om beleid of diensten af te schaffen, maar wel om de manier van werken aan te passen door gewoonten te veranderen en vooral om het resultaat van ons overheidsbeleid te evalueren. Iedereen zal deze verandering moeten aanvaarden en zich moeten inzetten om nieuwe werkmethodes voor te stellen om de efficiëntie van de uitgaven te verhogen. Bepaalde essentiële sectoren zullen echter worden gespaard: het doel is de impact op burgers, verenigingen en de gezondheidssector te minimaliseren.
Ter herinnering: de methode die door de Minister van Begroting werd ingevoerd en van kracht is sinds 2022, bestaat uit een cumulatieve structurele inspanning om het tekort tot 1% van de inkomsten terug te brengen.
Voor 2025 is de gerealiseerde inspanning ongezien: 268 miljoen EUR. Dit zal onder meer de financiering mogelijk maken van nieuw beleid en de impact ervan op 2025.
| Jaren | Besparingen |
| 2022 | 150 miljoen |
| 2023 | 250 miljoen |
| 2024 | 100 miljoen |
| Subtotaal | 500 miljoen |
| 2025 | 268 miljoen |
|
Totaal |
768 miljoen
|
Deze structurele inspanningen, samen met de naleving van het financieringsplafond op de financiële markten, moeten aantonen welke inspanningen zijn geleverd om de duurzaamheid van de regionale financiën te waarborgen en zo het vertrouwen van investeerders te behouden, weerspiegeld in de Moody's-rating. Er wordt echter herinnerd aan de invloed van de rating van de federale entiteit op het Waals Gewest, die recent werd herzien van „Aa3 met stabiel perspectief” naar „Aa3 met negatief perspectief”.
Overzicht van de structurele besparingen
| Type | Maatregel | Inspanning in duizend EUR |
| Inkomsten | Betere opvolging en controle van de toekenning van subsidies en terugvordering van onterecht betaalde bedragen | 5.000 |
| Uitgaven | Inspanning Waals Parlement | 380 |
| Uitgaven | Behoud van de indexering van het Gemeentefonds zonder de extra verhoging van 1% | 15.646 |
| Inkomsten | Eigen inkomsten SOFICO | 2.000 |
| Uitgaven | Vermindering van de economische steun | 15.000 |
| Uitgaven | Begeleidende maatregelen PKM | 3.800 |
| Uitgaven | Vermindering van de jaarlijks toegekende middelen inzake kredietverlening en participaties (OCPP) aan WE | 45.000 |
| Uitgaven | Bevriezing van de indexering van APE voor lokale overheden en de marktsector | 13.531 |
| Uitgaven | Bestrijding van sociaal misbruik bij dienstencheques | 1.000 |
| Uitgaven | Mutualisering en synergieën tussen CISP, MIRE, ALE en MDE | 5.500 |
| Inkomsten | Valorisatie van FN Herstal-dividenden | 15.000 |
| Uitgaven | Moratorium op de subsidie aan de intercommunales voor afvalbeheer | 8.000 |
| Uitgaven | Autonomisering van Les Marronniers en Le Chêne aux Haies | 300 |
| Uitgaven | Rationalisering en goed bestuur in de openbare dienst | 11.600 |
| Uitgaven | Begeleiding van de renbaan van Wallonië bij het zoeken naar een private overnemer - Afschaffing van de regionale subsidie | 950 |
| Uitgaven | Vermindering van de facultatieve subsidies | 60.000 |
| Uitgaven | Inspanning op de werkingskosten van de SPW | 11.796 |
| Uitgaven | Inspanning op de werkingskosten van de UAP's | 53.579 |
| Totaal | 268.082 |
Tweede cyclus van Spending Review
Drie nieuwe thema's werden vastgesteld:
- De huisvesting van volwassenen met een handicap en de nominatieve opvolging van personen die als prioritair worden aangemerkt. Het doel is de efficiëntie van de gedane uitgaven te verbeteren.
- De centralisering van de financiering van de UAP's binnen het consolidatieperimeter van Wallonië. Het doel is de mogelijke besparingen te bekijken.
- De doeltreffendheid en efficiëntie van de premie- en leningsregelingen voor renovatiewerken en verbetering van de energieprestaties van woningen. Het doel is de efficiëntie van de gedane uitgaven te verbeteren.
Details per bevoegdheid: besparingen en nieuw beleid
Adrien Dolimont
- Vermindering van ongeveer 6 miljoen EUR van de budgetten van de kabinetten en diensten van de twee Regeringen (Waals Gewest en Federatie Wallonië-Brussel)
- Verlaging van de registratierechten tot 3%: 250 miljoen EUR al ingeschreven in de begroting 2025. Deze hervorming zal binnen 5 jaar zelfbedruipend zijn door de afschaffing van de woonbonus (voor nieuwe instromers, geen wijziging voor wie er al vóór 1 januari 2025 van geniet).
François Desquesnes
Lokale overheden
- Aanpassing 2024 - Betaling van de beloofde fiscale compensaties “Plan Marshall”: de Regering zal aan de gemeenten en provincies de 160,7 miljoen EUR uitbetalen die al twee jaar niet werden betaald.
- Behoud van de indexering van het Gemeentefonds: Wallonië zal het Gemeentefonds blijven indexeren, maar de extra verhoging van 1% wordt afgeschaft.
- Versterkte financiering van de hulpverleningszones door de provincies: De provincies zullen hun bijdrage aan de financiering van de hulpverleningszones verhogen, waardoor de “brandweerdotatie” ten laste van steden en gemeenten automatisch wordt verlicht.
Ruimtelijke ordening
- Steun aan gemeenten voor het Gemeentelijk Ontwikkelingsschema (SDC): Specifieke steun blijft behouden om gemeenten te helpen bij het bepalen van hun centraliteiten, om verstedelijking te beperken en bodemvertreding te verminderen.
Mobiliteit/infrastructuur
- Nieuw investeringsplan voor kunstwerken: Als aanvulling op het Plan Infrastructuur en Mobiliteit voor Iedereen (PIMPT) is 184 miljoen EUR extra voorzien van 2025 tot 2029, met een eerste schijf van 15 miljoen EUR reeds in het eerste jaar.
- Optimalisering van de diensten van de Waalse Vervoersoperator (OTW) in 2025: De middelen toegekend aan de OTW stijgen globaal met 45 miljoen EUR ten opzichte van 2024 (exclusief relanceplan). 2025 wordt een overgangsjaar voor de TEC, die zich zal richten op efficiëntiewinsten.
Pierre-Yves Jeholet
Rationalisering van de economische steun
- De Regering wil de impact van de steun evalueren, de economische actoren verantwoordelijker maken en een einde stellen aan de zogenaamde windfall-effecten; de regionale steun zal dan ook gerichter worden.
- Enerzijds vermindert de Regering de economische steun met 15 miljoen EUR met het oog op rationalisering en efficiënter middelenbeheer, door de steun te concentreren op de projecten en initiatieven met de grootste impact.
- En anderzijds stopt zij met de begeleidingsmaatregelen (3.800.000 EUR) waarvan bedrijven actief in het wegvervoer van goederen profiteerden na de invoering van de kilometerheffing in 2016, en dit na een overgangsperiode die nu als voldoende moet worden beschouwd.
- Ten slotte heeft de Minister van Economie voorgesteld de jaarlijks aan Wallonie Entreprendre toegekende middelen met 45 miljoen EUR te verminderen voor kredietverlening en participaties. Het is niet nodig om de WE-groep elk jaar te blijven voeden om een beleid van steun aan bedrijven te voeren. De activiteit van WE zelf maakt het mogelijk om rendementen te herinvesteren zonder de budgettaire enveloppen voortdurend te verhogen.
Geen indexering van de APE-enveloppe voor lokale overheden en de marktsector
- Om de evolutie van het budget van het beleid van steun aan werkgelegenheidsbevordering te beheersen en de begunstigden te betrekken in een logica van gedeelde inspanning, heeft de Waalse Regering besloten de indexering van de APE-subsidies te bevriezen, behalve voor de non-profitsector. De partiële bevriezing van de indexeringen vertegenwoordigt een besparing van 13,5 miljoen EUR.
Diverse maatregelen
- De Regering wil de strijd tegen sociaal misbruik doeltreffender voeren in de sector van de dienstencheques en foutieve bedrijven bestraffen. Deze strijd zou 1 miljoen EUR moeten opbrengen.
- De Minister van Werk zal ook een mutualisering van bepaalde kosten voorstellen, evenals betere synergieën tussen CISP, MIRE, ALE en MDE, om een efficiëntiewinst mogelijk te maken, maar ook een vermindering van de werkingskosten met 5,5 miljoen EUR per jaar.
Yves Coppieters
- De budgetten toegekend aan het preventie- en gezondheidspromotieplan van het AVIQ werden verdubbeld, van 40 naar 80 miljoen EUR. Deze strategische investering is essentieel om de aan gezondheidszorg verbonden kosten te anticiperen.
- Het behoud van de indexering van de kinderbijslag vormt ook een grote vooruitgang, die cruciale steun biedt aan gezinnen. Op het vlak van sociale actie zullen de middelen van de opvangstructuren voor kwetsbare personen gegarandeerd blijven in 2025. Ter herinnering: de Regering heeft de voor 2024 voorziene middelen in het kader van het Waalse relanceplan al bij het begin van het conclaaf vrijgemaakt.
- Financiële steun zal worden toegekend aan de zorg voor burgers die getroffen zijn door de PFAS-crisis, via het Fonds voor Milieubescherming, waarvoor middelen werden voorzien.
- Wat de besparingsinspanningen betreft, wordt van het AVIQ gevraagd de subsidies rechtstreeks verbonden aan het gezondheids- en handicapbeleid te behouden. De overige facultatieve subsidies, minder gebonden aan dit beleid, zullen worden verminderd met 10 miljoen EUR.
- Ten slotte wordt een moratorium ingesteld op de voorziene financiering voor het infrastructuurplan van de intercommunales voor afvalbeheer (8 miljoen EUR).
Jacqueline Galant
- De rationalisering van de menselijke en financiële middelen in de openbare dienst en een beter beheer daarvan is een noodzaak. Het begrotingsconclaaf voorziet geen enkel ontslag van ambtenaren.
- Daarentegen zullen het einde van de automatische vervanging van gepensioneerden en het niet-verlengen van bepaalde tijdelijke contracten tijdelijk de norm moeten zijn. Nieuwe aanwervingen zullen als onmisbaar voor de goede werking van de diensten moeten worden beoordeeld. De interne mobiliteit binnen de SPW zal worden aangemoedigd om essentiële diensten of diensten met een hoge meerwaarde te versterken.
- Deze inspanningen op het vlak van een zorgvuldig personeelsbeheer zullen het mogelijk maken om de reële personeelsbehoeften beter te evalueren en ervoor te zorgen dat toekomstige aanwervingen overeenstemmen met de strategische prioriteiten van het Waalse Gewest en de reële personeelsbehoeften van de SPW. De inspanningen worden door iedereen gedeeld. Daarnaast zullen de diensten van de administratie het teamwerk systematischer moeten aanmoedigen en structureren om de vrijstellingen van doorstorting van de bedrijfsvoorheffing die daarmee gepaard gaan, te vergroten.
- De aangegane inspanningen hebben één doel: rationaliseren, niet om te komen tot minder overheidsdienst, maar tot een betere overheidsdienst. Het gaat erom minder uit te geven om beter uit te geven.
Valérie Lescrenier
Renovatie van kinderdagverblijven
- De opvang van jonge kinderen is een cruciale uitdaging van deze legislatuur. Bestaande plaatsen behouden, extra plaatsen toestaan en kwaliteitsvolle opvang bevorderen zijn doelstellingen die elkaar aanvullen. De kwaliteit en veiligheid van de kinderopvang staan centraal in de prioriteiten van de Waalse Regering en van de Regering van de Federatie Wallonië-Brussel. Met dat doel zal in Wallonië 7 miljoen EUR extra worden besteed aan de renovatie van kinderdagverblijven.
Toerisme en erfgoed
- Schaalvoordelen zullen worden gerealiseerd door de synergieën en samenwerkingen tussen de bevoegdheden toerisme en erfgoed, hun operatoren en de bevoegde administraties te versterken.
- De administraties en operatoren zullen nog efficiënter worden dankzij de middelen die worden ingezet voor digitalisering en administratieve vereenvoudiging, wat zal bijdragen tot de ondernemersdynamiek en de ondersteuning van de sector.
- Er zullen budgettaire middelen worden besteed aan de ondersteuning van de ontwikkeling van nieuwe aanbiedingen
Cécile Neven
- De toegewezen budgetten voor het beleid inzake Energie, Klimaat, Huisvesting en Luchthavens zijn behouden, ondanks een moeilijke budgettaire context. De essentiële diensten voor de burgers zullen behouden blijven.
- Bovendien wordt door de Regering een belangrijke inspanning van 63 miljoen EUR in 2024 en van 10 miljoen EUR in 2025 geleverd ten voordele van de SWCS, om een faillissement te vermijden en de begunstigden te beschermen.
- In een geest van efficiënter beheer zullen ook verschillende evaluaties worden opgestart, met name via de “Spending Review”. Deze zullen vooral betrekking hebben op het premiestelsel voor energierenovatie, een essentieel instrument om huishoudens te ondersteunen bij hun projecten voor energierenovatie en modernisering van hun woning, alsook bij het behalen van de klimaatdoelstellingen. Het doel is om deze premies leesbaarder en efficiënter te maken voor de burgers, en houdbaar voor Wallonië.
- Tot slot, wat de opvang van Ukraïnse vluchtelingen betreft, is er voor 2025 al een globale financiering vrijgemaakt. Deze middelen kunnen worden bijgestuurd naargelang de nieuwe behoeften en het gevolg dat wordt gegeven aan het huidige opvangsysteem, dat eind van het eerste kwartaal afloopt.
Anne-Catherine Dalcq
- De Regering heeft een bedrag van 17,5 miljoen EUR vrijgemaakt om veehouders te ondersteunen die getroffen zijn door de “blauwtongziekte”. Dit mechanisme heeft als doel het verdwijnen van bepaalde bedrijven te voorkomen en de continuïteit van de activiteiten van de betrokken veehouders te waarborgen.
- Concreet zullen een specifieke vergoeding per gestorven dier en een vergoeding voor de morbiditeit van de veestapel worden voorzien. Het totale steunbedrag zal beperkt worden tot 15.000 EUR, om het de-minimisplafond van 20.000 EUR te respecteren over een periode van drie belastingjaren.
- Door de behoeften nauwkeurig te bepalen, beantwoordt dit steunplan aan de urgentie van de situatie en waarborgt het tevens een streng beheer en een efficiënt bestuur.
- De praktische modaliteiten voor het activeren van de steunaanvraag zullen worden opgenomen in de wettelijke basis die momenteel wordt afgewerkt. Het principe zal gelijkaardig zijn aan dat van de gekoppelde steun. Dit steunmechanisme moet eenvoudig zijn, zodat het snel bij de bedrijven terechtkomt.