„De strijd tegen geweld tegen vrouwen is een maatschappelijke uitdaging“ benadrukt Françoise Bertieaux
De Minister belast met de Justitiehuizen, Françoise BERTIEAUX, heeft door de Regering van de Federatie Wallonië-Brussel in eerste lezing een voorontwerp van decreet laten goedkeuren dat een wettelijk kader creëert voor het gebruik van elektronische „antinaderingsarmbanden“. Het doel is om een elektronische armband te plaatsen bij een reeds veroordeelde dader, die zou afgaan wanneer hij een door een rechter verboden zone binnengaat, om te voorkomen dat hij zich bij zijn slachtoffer benadert. Terwijl Vlaanderen dezelfde weg volgt, hebben landen zoals Frankrijk, Canada en Spanje al dergelijke instrumenten. Voor Françoise BERTIEAUX is het belangrijk dat een dergelijk wettelijk kader, dat de grenzen van dit type instrument vastlegt, nog voor het einde van de legislatuur kan worden goedgekeurd.
De Minister belast met de Justitiehuizen, Françoise BERTIEAUX: “De cijfers laten geen twijfel bestaan: het aantal personen dat door de justitiehuizen wordt opgevolgd voor intrafamiliaal geweld blijft toenemen. Dit is een maatschappelijk fenomeen dat we moeten bestrijden. Naast preventie is het ook absoluut noodzakelijk dat we ons uitrusten met alle instrumenten om het risico op herval te beperken. De antinaderingsarmband heeft zijn nut al bewezen in het buitenland. We moeten ons hierdoor laten inspireren om meer vrouwen te beschermen. Het project dat we voorstellen is een eerste stap. Zodra het wettelijk kader vastligt, moeten de praktische modaliteiten worden afgewerkt, in nauwe samenwerking met alle actoren op het terrein.”
Verontrustende cijfers:
Hier zijn de laatste cijfers van de Algemene Administratie van de Justitiehuizen over de evolutie, voor elk jaar sinds 2019, van het aantal door de justitiehuizen behandelde dossiers en het aandeel van de dossiers intrafamiliaal geweld daarbinnen.
| 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | ||||||||||
| Dossiers intrafamiliaal geweld | Totaal aantal dossiers | %IFG | Dossiers intrafamiliaal geweld | Totaal aantal dossiers | %IFG | Dossiers intrafamiliaal geweld | Totaal aantal dossiers | %IFG | Dossiers intrafamiliaal geweld | Totaal aantal dossiers | %IFG | Dossiers intrafamiliaal geweld | Totaal aantal dossiers | %IFG |
| 3013 | 8803 | 34,23% | 2989 | 8582 | 34,83% | 3305 | 9020 | 36,64% | 3826 | 10073 | 37,98% | 3941 | 10286 | 38,31% |
De justitiehuizen: een belangrijke actor in de strijd tegen intrafamiliaal geweld:
In de Federatie Wallonië-Brussel komen de justitiehuizen op twee verschillende manieren tussen op het gebied van intrafamiliaal geweld.
Ze spelen eerst een belangrijke rol in de begeleiding van slachtoffers.
Daarnaast zijn ze bevoegd om de opvolging van daders te verzekeren.
Concreet worden, wanneer de dreiging uitgaat van een dader die al bekend is bij justitie en die onderworpen is aan een gerechtelijke controlemaatregel, de bewakingsmiddelen geactiveerd en gecontroleerd vanuit de justitiehuizen.
Momenteel bestaan er twee soorten controle voor een dader die onder elektronisch toezicht staat.
- De eerste maakt het mogelijk te weten of de persoon al dan niet thuis is.
- De tweede maakt het mogelijk om de persoon te volgen in zijn verplaatsingen dankzij een GPS-systeem. Dit type regime is onder andere van toepassing op personen die in voorlopige hechtenis onder elektronisch toezicht zijn geplaatst.
Nieuwe armbanden met nieuwe potentiële functionaliteiten ten dienste van de strijd tegen geweld tegen vrouwen:
Vorig jaar heeft de Federatie Wallonië-Brussel een nieuwe gezamenlijke overheidsopdracht met de twee andere Gemeenschappen goedgekeurd.
Deze nieuwe armbanden maken het mogelijk om twee afzonderlijke instrumenten te overwegen:
- een systeem dat enerzijds bij de dader en anderzijds bij het slachtoffer wordt geplaatst. Dit soort mechanisme maakt het mogelijk het slachtoffer te beschermen met behulp van een antinaderingssysteem. Dit systeem zal het mogelijk maken uitsluitingszones en inclusiezones te creëren en de politie in real time te informeren over een eventuele nadering van de dader tot zijn slachtoffer.
- een systeem dat enkel bij de dader wordt geplaatst en waarmee uitsluitingszones kunnen worden gecreëerd die hij niet mag binnengaan zonder dat er een melding volgt. Deze nieuwe technologie zou kunnen worden gebruikt om te controleren of de dader elk gerechtelijk verbod naleeft dat hem verhindert een bepaalde plaats of geografische zone te betreden, of dit verbod nu wordt opgelegd om het slachtoffer rechtstreeks te beschermen of om andere risico's op herval te vermijden (bijv. de woning van het slachtoffer, zijn werkplek, enz.).
Het doel is in beide gevallen om de politiediensten te kunnen alarmeren zodat ze snel kunnen reageren bij een verontrustende verplaatsing van de dader.
Secundaire victimisatie vermijden, het evenwicht tussen veiligheid en vrijheden garanderen:
De praktische modaliteiten zullen in een tweede fase worden vastgelegd. Er moet onder andere over gewaakt worden dat elk risico op secundaire victimisatie wordt uitgesloten.
Sociaal werk vanuit de justitiehuizen zal de slachtoffers en de daders zo goed mogelijk moeten informeren en de toestemming van het slachtoffer moeten verkrijgen, met volledige kennis van zaken, indien hem of haar voorgesteld wordt een dergelijk systeem te dragen, wat mogelijk stress kan veroorzaken (werkt de armband wel? de behoefte om regelmatig te controleren of hij niet afgegaan is, enz.). Slachtoffers zullen ook toegang hebben tot begeleiding tijdens de maatregel.
Het spreekt ook voor zich dat, indien dit project wordt goedgekeurd, de gerechtelijke en politionele autoriteiten nauw betrokken zullen worden bij de implementatie ervan.
Om het noodzakelijke evenwicht tussen veiligheid en vrijheden te garanderen, zijn het ten slotte uiteraard de strafuitvoeringsrechters die dit soort elektronisch toezicht zouden opleggen.
Bemoedigende ervaringen uit het buitenland:
Een Canadese studie, gepubliceerd in december 2021 door de onderzoekers Guay en Fortin, toonde aan dat deze technologie, in verschillende landen en programma's, zowel het veiligheids- en autonomiegevoel van slachtoffers verhoogt, als het aantal niet-naleven van verplichtingen door daders vermindert en een grotere bereidheid van daders om zich te houden aan behandelingsmaatregelen in de gemeenschap bevordert.
Op die manier zou een dergelijk systeem, volgens beide auteurs, ook kunnen bijdragen tot een vermindering van het risico op herval.
Ten slotte verklaarde de Franse minister van Justitie op 1e februari jongstleden tijdens een hoorzitting in de Senaat dat er in 2023 niet minder dan 10.500 interventies van de ordediensten hadden plaatsgevonden dankzij alarmen die werden geactiveerd door een antinaderingsarmband. “Zoveel vrouwen gered, zoveel kinderen gered”, verklaarde de minister toen voor de Franse hoge vergadering.
Lees het artikel in de DH
Lees het artikel op RTL
Lees het artikel in La Libre