Deze vrijdag 1e maart kwamen de vicepremier en minister van Landbouw, David Clarinval, de vicepremier en minister van Economie en Werk, Pierre-Yves Dermagne, en de staatssecretaris voor Consumentenbescherming, Alexia Bertrand, samen voor de tweede plenaire zitting van de taskforce agrovoeding om een lijst met kortetermijnmaatregelen ter ondersteuning van de Belgische landbouwers vast te leggen.
Ter herinnering: na de eerste vergadering van de taskforce op 9 februari werd besloten om in werkgroepen rond drie thema's te werken:
- Het juridische luik over de bestaande mechanismen voor contractualisering van handelsrelaties tussen de schakels van de keten;
- Het economische luik met de objectivering van de evolutie van prijzen en marges in de agrovoedingsketen, naar aanleiding van de studie van het Prijzenobservatorium;
- Bewustmaking rond lokale producten en etikettering.
Deze werkgroepen zijn samengekomen en er werden constructieve gesprekken in elke groep gevoerd. Tijdens de taskforce werden de conclusies van de verschillende werkgroepen voorgesteld door de FOD Economie. Vervolgens hebben de twee ministers en de staatssecretaris een actieplan voorgesteld waarvan bepaalde maatregelen nog binnen de regering moeten worden goedgekeurd.
Een eerste maatregel betreft de ontwikkeling van indicatoren voor billijke en transparante relaties in de agrovoedingsketen. De bestaande indicatoren zullen worden verfijnd en uitgebreid en er komen nieuwe indicatoren. Er zullen ook drempels per sector worden vastgelegd, volgens het “tunnel”-model. Wanneer het Prijzenobservatorium een overschrijding van de vastgelegde drempel vaststelt, zal het een alarmmechanisme in werking stellen. Het ketenoverleg en/of de leden van de brancheakkoorden zullen dan snel moeten samenkomen om gepaste antwoorden te bieden.
De ontwikkeling van indicatoren vergt bijkomende maatregelen:
- de organisatie van brancheverbanden, met de steun van de FOD Economie, die een faciliterende rol zal spelen. Het gaat om een zelfregulerende aanpak, gedragen door de schakels, naar het model van Belpotato dat al tijdens deze legislatuur is gevoerd. Om de goede werking van hun sector te waarborgen, kunnen de partijen zo een Gedragscode, een gids van goede praktijken en standaardclausules voor hun contracten overeenkomen. Dit werk per sector is essentieel om rekening te houden met de specifieke kenmerken van elk daarvan.
- de versterking van het Prijzenobservatorium is belangrijk, gezien de taken die het toebedeeld krijgt.
- er zal worden samengewerkt met de Gewesten en de landbouwvertegenwoordigers voor de gegevensverzameling.
- Steeds in dit streven naar transparantie zullen de studies van het Prijzenobservatorium over de doorstroming van prijzen en marges worden verfijnd.
Een andere maatregel betreft de versterking van het verbod op verkoop met verlies. De landbouwers eisen een prijs die de werkelijke waarde van hun producten weerspiegelt. Er zal een specifieke clausule over verkoop met verlies worden toegevoegd voor producenten in de grijze UTP-lijst (unfair trade practices). Deze toevoeging maakt het mogelijk om verkoop met verlies niet te verbieden wanneer de partijen daarmee instemmen, want in sommige gevallen kan het economisch voordeliger zijn om met verlies te verkopen dan de productie te vernietigen. Dit is bijvoorbeeld het geval voor bederfelijke producten of landbouwproducten waarvan de prijs kan schommelen, zoals granen.
Er werd voorgesteld om vooruitgang te boeken op een ander pakket maatregelen dat snel bij koninklijk besluit kan worden genomen, maar dat nog overleg vereist met alle schakels van de keten, inclusief de consumenten. Het gaat om een uitbreiding van het verbod op onrechtmatige handelspraktijken, om de machtsverhoudingen in de onderhandelingen met de landbouwers beter in balans te brengen:
- het verbod op misbruik van delisting om te vermijden dat grootwarenhuizen dit middel gebruiken om leveranciers te dreigen hun producten uit de rekken te halen om buitensporige eisen op te leggen;
- het verbod om automatisch en zonder verantwoording compensaties en boetes op te leggen, om te vermijden dat een actor automatische sancties moet betalen zonder zich te kunnen verantwoorden of verweren;
- het verbod om te weigeren een contract te herzien wanneer de verkoper het slachtoffer is van onvoorziene omstandigheden. Deze maatregel zal landbouwers beter beschermen die het slachtoffer zijn van onvoorziene gebeurtenissen zoals natuurrampen.
Daarnaast heeft de Economische Inspectie zich ertoe verbonden de controles van de Economische Inspectie op de etikettering van voedingsmiddelen en de naleving van de verplichte oorsprongsvermelding te versterken. Bovendien zal de Inspectie de komende weken het indienen van anonieme klachten vergemakkelijken, wat werd geïdentificeerd als een zeer belangrijke rem op de meldingen die het werk van de onderzoekers sturen.
Naast de wetgevende initiatieven en de economische analyses van de cijfers, heeft de Taskforce ook besloten onze Belgische producten beter bekend te maken via steun aan de promotie en marketing van Belgische voedingsproducten. Deze ambitie gaat gepaard met een correcte definitie van het “Belgisch product” en met de verplichting om correcte etikettering te respecteren voor een correcte informatie van de consument.
Een reeks maatregelen op alle niveaus
Zowel op Europees, federaal als regionaal niveau werden fiscale en administratieve vereenvoudigingsmaatregelen genomen om aan de eisen van de landbouwers te beantwoorden, en die hebben al belangrijke vooruitgang geboekt.
Ter herinnering: op initiatief van David Clarinval stelt de minister van Financiën voor om de registratieverplichting voor huurvergoedingen (landbouwpachten) die als beroepskosten worden betaald voor landbouwers af te schaffen. Eind december had de Kamer immers een wet aangenomen met diverse fiscale bepalingen. Een van de artikelen voorzag in bijkomende verplichtingen voor personen die huur- of pachtgelden fiscaal wilden aftrekken als beroepskosten. Dit betekende een zware extra administratieve last voor onze landbouwers, die vanaf nu gedetailleerde informatie over eigenaars, percelen en de ligging van de gehuurde goederen zouden moeten doorgeven. De regering heeft een krachtige oplossing gevonden voor de landbouwers, die erin bestaat hen niet te verplichten om bijkomende aangiften in te dienen.
Het werk gaat verder om op korte, middellange en lange termijn antwoorden te bieden.
David Clarinval, federaal minister van Landbouw: « Na het Europese niveau maandag en de maatregelen die op regionaal niveau werden genomen, was het vandaag aan het federale niveau om aan de eisen van de landbouwbeweging te beantwoorden. Onze landbouwers hebben belangrijke en legitieme eisen. Ze willen een behoorlijk inkomen voor hun activiteiten. Ik heb het initiatief genomen om deze taskforce nieuw leven in te blazen met als doel concrete en snelle resultaten te garanderen om aan deze vraag te beantwoorden. In drie weken tijd is er aanzienlijk werk verricht en dat zal doorgaan. We hebben een eerste reeks antwoorden geboden op de bezorgdheden van de landbouwwereld, die de goede werking van de gehele agrovoedingsketen waarborgen. Ik wil de medewerkers van de FOD Economie en de leden van deze taskforce bedanken voor hun inzet bij dit werk. »