De school beschermen tegen elke druk en een sereen leerkader garanderen: dat is het doel van het decreet dat deze woensdag door het Parlement van de Federatie Wallonië-Brussel werd goedgekeurd.
Door de neutraliteitsregels in alle betrokken instellingen te harmoniseren en de neutraliteit van uiterlijk voor personeelsleden te versterken, herinnert de regering eraan dat de school geen plaats is voor propaganda of proselitisme, maar een ruimte waar elke leerling vrij moet kunnen leren, zonder politieke, religieuze of ideologische invloed.
Daarnaast zal er een globaal kadaster worden opgesteld van de reglementen betreffende het dragen van levensbeschouwelijke tekens voor personeel en leerlingen, in alle netten.
Het decreet treedt in werking vanaf het volgende schooljaar.
Verbod op het dragen van levensbeschouwelijke tekens voor personeelsleden
De tekst voert de neutraliteit van uiterlijk in voor personeelsleden van scholen in het officieel onderwijs en het niet-confessioneel gesubsidieerd vrij onderwijs, via een verbod op het dragen van zichtbare levensbeschouwelijke tekens, zonder onderscheid van overtuiging of afkomst. Deze maatregel geldt voor alle schoolfuncties en activiteiten die met de instelling verbonden zijn:
- Leraren, directies, opvoeders, administratief personeel, paramedisch personeel, arbeiders, kokers, stagiairs en alle andere beroepscategorieën actief in deze scholen, zoals de Algemene Inspectiedienst en de Algemene Sturingsdienst. Het verbod geldt ook voor de PMS-centra, internaten en openluchtcentra die ervan afhangen.
- De bedoelde tekens worden gedefinieerd als elk kledingstuk of accessoire dat een politieke, religieuze, filosofische, ideologische of sociale overtuiging of identiteit uitdrukt.
Geen zelfcensuur op school
De opdracht van de school is kennis over te dragen en kritisch denken te ontwikkelen, binnen een respectvol kader. Bepaalde inhouden die in vakken zoals filosofie, geschiedenis, talen, wetenschappen of kunst worden onderwezen, kunnen echter soms tot betwisting leiden, wat een leraar tot zelfcensuur kan aanzetten. Ter illustratie worden bepaalde kennisonderdelen soms in vraag gesteld: de evolutietheorie, de voorstelling van kunstwerken met naakten, het gebruik van schema's of het uitvoeren van wetenschappelijke experimenten, het lezen van klassieke literaire werken of fantasyromans, of nog het behandelen van historische en maatschappelijke feiten zoals de Shoah, de gelijkheid tussen vrouwen en mannen of de rechten van LGBTQIA+-minderheden, of ook de deelname aan zwemlessen.
Door de vermelding (afkomstig uit het decreet van 31 maart 1994) dat het onderwijzend personeel bepaalde kwesties behandelt “in bewoordingen die de meningen en gevoelens van geen enkele leerling kunnen krenken” te schrappen en te vervangen door een principe van wederzijds respect en vrijheid van meningsuiting van de leerlingen, wil het decreet garanderen dat deze leerstof zonder angst voor zelfcensuur door leraren kan worden onderwezen, met behoud van de strikte eisen van objectiviteit en neutraliteit die al in het Onderwijscodex zijn opgenomen.
Ter herinnering: volgens de Respectbarometer verklaarde 62% van de leraren (op 10.000 respondenten) zichzelf in de afgelopen vijf jaar te hebben gecensureerd.
Begeleiding en opleiding van onderwijsteams
De onderwijsteams zullen begeleid en opgeleid worden om betwistingen rond leerstof te beheren, met respect voor de pluraliteit en de vrijheid van meningsuiting van de leerlingen:
- Herinnering aan het wettelijk kader en de neutraliteitsprincipes door de directies en referentiedocumenten.
- Pedagogische hulpmiddelen en begeleiding door gespecialiseerde structuren zoals de mobiele begeleidingsteams, die opgeleid zijn in het beheer van polarisatie-, extremisme- en radicaliseringsproblematiek.
- Gerichte opleidingen voor leraren en schoolhoofden, met onder meer sensibilisering rond radicalisering.
Om een regelmatige controle van de uitvoering van het decreet te verzekeren, zal er een verslag worden opgesteld over de naleving van het neutraliteitsprincipe door de betrokken instellingen. Dit verslag zal om de twee jaar aan de regering worden overgemaakt.
“Neutraliteit is een bescherming, want de school moet een plek van leren, respect en vrijheid blijven voor iedereen. In een context waarin identiteitsspanningen soms doorklinken tot in de klas, is het essentieel om een neutraal en rustig schoolkader te behouden. We willen elke leerling in staat stellen kennis te verwerven, zich vrij te ontplooien en een kritische geest te vormen, zonder politieke, religieuze, syndicale of andere druk of invloed.”, besluit Valérie Glatigny, Minister van Onderwijs.