De Regering van de Federatie Wallonië-Brussel heeft net de oriëntatienota goedgekeurd die de grote lijnen vastlegt van de hervorming van de lagere graad van het secundair onderwijs, van het eerste tot het derde jaar.
Gedragen door minister van Onderwijs Valérie Glatigny, geeft deze hervorming het schooltraject van jongeren zijn volle betekenis terug: zichzelf leren kennen, beroepen ontdekken, hun interesses testen en stap voor stap hun project opbouwen, zonder de leerling op te sluiten in een te vroege keuze.
Vroeger ervaren als een breuk, zal de overgang tussen het einde van de lagere school en de start van het secundair onderwijs het voorwerp zijn van een echte pedagogische continuïteit. Leerlingen zonder getuigschrift basisonderwijs (CEB) zullen genieten van een versterkte begeleiding, geïntegreerd in hun uurrooster, om hun verworven kennis te versterken en schooluitval te vermijden. De gedifferentieerde graad zal geleidelijk verdwijnen, ten voordele van de gepersonaliseerde begeleiding.
In het 1e jaar secundair zullen leerlingen hun basiskennis versterken en zich openstellen voor nieuwe vakken en werkmethoden. Digitalisering neemt een centrale plaats in onze samenleving in, daarom wil deze hervorming de vaardigheden in digitale tools versterken, ook in verband met artificiële intelligentie. Twee ontdekkingsdagen zullen worden georganiseerd tijdens de blanco dagen, om nieuwsgierigheid te wekken en de oriëntatie op gang te brengen. Een gepersonaliseerde begeleiding, aangepast aan de behoeften van elke leerling, zal het slagen ondersteunen.
In het 2e jaar secundair krijgt oriëntatie een concretere dimensie. Elke leerling zal jaarlijks acht halve dagen oriëntatieactiviteiten genieten (korte stages, bedrijfsbezoeken, workshops, lezingen) om verschillende domeinen te ontdekken, zichzelf te leren kennen en zijn oriëntatiedossier aan te vullen. Ook het lessenrooster verandert, met een extra lesuur wiskunde en vreemde taal, om de basis te verstevigen. Als eerste minister die een echt vak rond digitalisering heeft ingevoerd, maakt Valérie Glatigny van mediawijsheid en digitale cultuur een essentiële hefboom om kritisch denken en burgerschapsvorming van onze jongeren te ontwikkelen in een wereld in volle verandering.
In het 3e jaar secundair wordt oriëntatie het hart van de vorming en krijgt het een certificerend karakter. Elke leerling volgt acht keuzevakperiodes per week, verdeeld in twee modules van vier periodes, volgens drie mogelijke trajecten: overgangs-, kwalificerend of veelzijdig. Deze organisatie zal het bijvoorbeeld mogelijk maken om wetenschappen en talen te volgen in het overgangstraject, mechanica en elektriciteit in het kwalificerend traject, of houtbewerking en wetenschappen te combineren in het veelzijdig traject.
Een stage van drie dagen in een gekozen domein biedt elke leerling de kans om concreet een werkomgeving te ontdekken. Aan het einde van het jaar zal een mondelinge verdediging van een oriëntatieproject voor een jury het parcours en de verworven kennis van de leerling valoriseren. Deze proef, geïntegreerd in het Getuigschrift van de lagere graad van het secundair onderwijs (CESI), plaatst oriëntatie op gelijke voet met de externe certificerende examens. Laten we meteen verduidelijken dat een leerling die van project wil veranderen in het 4e jaar secundair, dit vrij kan doen.
Naast de leerlingen gaat de hervorming ook gepaard met overleg en opleiding voor de leerkrachten. De opleidingen gewijd aan het eerste jaar secundair zullen vanaf januari 2026 van start gaan, en de reorganisatie van de oriëntatieactiviteiten zal het mogelijk maken talrijke banen in het kwalificerend onderwijs te behouden, waardoor de impact die het Pacte d'excellence oorspronkelijk voorzag, wordt beperkt.
Deze hervorming van de lagere graad van het secundair onderwijs betekent het bevorderen van onderwijs dat horizonten opent, leerprocessen verstevigt en alle talenten in elke richting valoriseert. Ze markeert ook een essentiële evolutie: oriëntatie wordt opgebouwd doorheen het parcours en is niet langer een vraag die men zich enkel aan het einde stelt. Door het kwalificerend onderwijs te herwaarderen en oriëntatie centraal te plaatsen in het parcours, bevestigt deze hervorming een positieve visie op school, waarin geen enkele keuze wordt aangevoeld als een terugval of een keuze bij gebrek aan beter, maar wel als een bewuste keuze voor de eigen toekomst.
Van het eerste tot het derde jaar secundair zal elke stap leerlingen helpen hun weg te vinden, met vertrouwen en zonder ze op te sluiten in één enkel parcours.