Elke week worden bedrijfsprojecten in Wallonië geblokkeerd door een verzadigd elektriciteitsnet. De MR treedt op: met het decreet “flexibiliteit” ontgrendelen we onmiddellijk nieuwe aansluitingen. Maar de uitdaging gaat veel verder: de toegang tot vermogen moet grondig hervormd worden, we moeten anticiperen, investeren in het net en een einde maken aan verouderde logica's. Daar werken we aan. Een performant elektriciteitsnet is de voorwaarde voor de economische, energetische en industriële toekomst van Wallonië.
Ten slotte zal de versterking van het net aanzienlijke investeringen vergen. De MR weigert dat deze automatisch worden doorgerekend aan de burger. De vraag naar de verantwoordelijkheid van de aandeelhouders van de DNB's (gemeenten en provincies) is cruciaal: men kan niet blijvend dividenden innen zonder in het instrument te investeren. Deze denkoefening opent het debat over een coherenter beheer van het net, inclusief het spoor van een unieke Waalse DNB, voorzien in het regeerakkoord.
Conclusie: de MR treedt tegelijk op in de urgentie om de huidige projecten te ontgrendelen en structureel om een duurzame, beheerste en billijke toegang tot elektrisch vermogen te garanderen, een onmisbare voorwaarde voor de toekomst van gemeenten, burgers en bedrijven.
1. Vaststelling: een rem op de groei
Wallonië staat voor een nieuwe realiteit die niet genegeerd kan worden: tientallen bedrijven worden geblokkeerd in hun vestigings- of uitbreidingsprojecten door de verzadiging van het net. Elke week komen er nieuwe gevallen bij.
- Gebrek aan anticipatie: De snelle elektrificatie van ons gebruik (datacenters, opslag, mobiliteit…) werd niet voldoende anticiperend meegenomen in de vorige investeringsplannen van de DNB's.
- Realistische waarschuwing: “alles, overal, altijd” (…), dat is voorbij. We moeten dat durven zeggen en waarheid spreken.
- Onze verantwoordelijkheid: zonder een versterking van het net, met beheersing van de kost voor de consument en een efficiënter beheer, zal er noch energietransitie, noch economische herontplooiing zijn.
2. Een oplossing voor de urgentie: het decreet “flexibiliteit”
De Waalse minister van Energie, Cécile Neven, heeft, geconfronteerd met de urgentie, snel actie ondernomen. De stemming in plenaire vergadering, dit donderdag 18 december, van het decreet “flexibiliteit in afname” is het eerste concrete antwoord om onmiddellijk een deel van de wachtende projecten te ontgrendelen.
Het doel is om nieuwe aansluitingen toe te kennen door flexibele aansluitingscontracten mogelijk te maken. Dit type contract is bijzonder relevant voor batterijen, en ook voor laadpalen voor elektrische voertuigen.
Twee niveaus van flexibiliteit ingevoerd:
| Categorie | Beschrijving | Toepassingsgebied | Einde van de voorwaarden |
|---|---|---|---|
| Flexibiliteit | Maakt het mogelijk gebruikers te flexibiliseren in verzadigde zones (beperkte capaciteit). | Toekomstige aansluitingen en reeds ingediende aanvragen zonder contract. | De flexibiliteitsvoorwaarden moeten eindigen wanneer het net versterkt is. |
| Flexibiliteit opslag (batterijen) | Maakt het mogelijk opslag te flexibiliseren in alle zones (verzadigd of niet). | Toekomstige aansluitingen en reeds ingediende aanvragen zonder contract. | De voorwaarden eindigen niet, maar worden aangepast op basis van de staat van het net. |
Concrete resultaten:
Dit decreet zou een aanzienlijk deel van de blokkades moeten opheffen.
Voor de batterijen:
- ORES: de meerderheid van de geblokkeerde batterijprojecten zal contracten met flexibele aansluiting krijgen bij de inwerkingtreding van het decreet.
- RESA: de meerderheid van de capaciteit van de wachtende projecten zal kunnen profiteren van een flexibel contract.
Investeringen van de Netbeheerders (DNB's):
Om de versterking van het net te garanderen, zorgt de minister van Energie ervoor dat de subsidies aan de DNB's daadwerkelijk de burger ten goede komen. In het kader van het decreet zal ook worden vastgelegd dat elke tariefbonus van de DNB's voortaan systematisch wordt omgezet in een “regulatoir passief” (een tariefschuld ten voordele van de gebruikers) in plaats van te worden terugbetaald.
De MR versterkt eveneens de controle van de CWaPE op het “redelijke” karakter van deze investeringen.
3. Structurele hervorming: voor een duurzame toegang tot vermogen
De MR benadrukt echter: de huidige aanpak is niet langer geschikt. Het decreet is een eerste stap, geen definitieve oplossing. De globale hervorming, die in ontwikkeling is, vormt een noodzakelijk globaal antwoord voor de energetische (en economische) toekomst van Wallonië.
- Einde van een verouderde logica: De MR zal een einde maken aan het principe “eerst komt, eerst maalt”.
- Vooruit denken: We moeten overschakelen naar een logica van anticipatie en afstemming, waarbij ruimtelijke ordening, economische prioriteiten en infrastructuur… gecoördineerd worden.
Krachtlijnen van de globale hervorming (werkzaamheden Task Force tot 2026):
- Segmentatie en prioritering van het gebruik:
- Wachtlijsten per type gebruik creëren (segmentatie) en prioritaire toepassingen bepalen (prioritering).
- Jacht op spookprojecten:
- Optreden tegen meervoudige en misbruikende reserveringen van vermogen die de beschikbare capaciteit nutteloos blokkeren.
- Commerciële flexibiliteit:
- De DNB's aanmoedigen om projecten van commerciële flexibiliteit te ontwikkelen en uit te voeren die ze op het distributienet kunnen activeren.
4. Steun aan investeringen
1. De factuur beheersen
- De financieringsbehoeften voor de investeringen van de DNB's zijn enorm om het tempo aan te houden en het net te versterken.
- De MR sluit echter uit dat deze investeringen meteen worden doorgerekend aan de factuur van de burgers, ondanks aankondigingen van sommige actoren.
2. Dividenden en verantwoordelijkheid van de aandeelhouders (gemeenten + provincies)
- Het Waals Gewest is geen aandeelhouder van de DNB's; het zijn historisch de gemeenten en provincies die deze strategische instrumenten bezitten.
- De minister roept op tot verantwoordelijkheid: “men kan niet jarenlang aanwezig zijn om dividenden op te strijken, en vervolgens afwezig zijn om te investeren”.
- De weigerhouding van sommige lokale mandatarissen om te investeren toont aan dat de historische werking van de openbare distributiedienst haar grenzen heeft bereikt.
- Het regeerakkoord anticipeert op de noodzakelijke evoluties en stelt de invoering van één enkele DNB op Waals grondgebied voor.
- De opname van Wallonië in het kapitaal van de DNB's verdient het om onderzocht te worden. Na analyse zal de minister deze vraag voorleggen aan de Regering.
- Een performant net is een onmisbare voorwaarde voor burgers en bedrijven, en voor de transitie van een hele Regio.
5. Conclusie
Het elektriciteitsnet moet worden versterkt. De MR is de drijvende kracht van een dubbele actie: urgent en structureel. We heffen vandaag de remmen op met het decreet dat flexibele contracten toelaat, en we garanderen morgen duurzame toegang tot vermogen voor burgers en bedrijven met de globale hervorming.
Om een antwoord te bieden op de uitdagingen van toegang tot vermogen en energiekosten, herhaalt de MR dat de visie op netinvesteringen globaal moet zijn. Het Waalse regeerakkoord anticipeert op de noodzakelijke evoluties en stelt de invoering van één enkele DNB op Waals grondgebied voor.