De Belgische Regering stelt, op initiatief van de MR en van Minister van Energie Mathieu Bihet, een krachtige daad voor de energiesoevereiniteit van het land: de heropname van het Belgische nucleaire instrument, de stopzetting van de ontmanteling en de onherroepelijke verbintenis van België tot de relance van nieuwe kernenergie. Deze historische aankondiging heeft tot doel een nucleaire operator toe te laten alle eenheden te verlengen die dat kunnen worden en om een geloofwaardig economisch model aan te bieden. De wil van de Regering en van de MR is ook om nieuwe nucleaire capaciteit te bouwen.
1. Een eerste stap tussen Engie en de Belgische Staat: twee gevolgen op korte termijn
Op 30 april ondertekenden de Belgische Staat en Engie een intentieverklaring die een onderhandelingskader vastlegt betreffende de verwerving door de Belgische Staat van alle nucleaire activiteiten van Engie en Electrabel.
De onderhandelingen betreffen alle nucleaire activiteiten die momenteel in het bezit zijn van en geëxploiteerd worden door ENGIE, Electrabel en hun dochterondernemingen, met inbegrip van het volledige nucleaire park bestaande uit zeven reactoren, het betrokken personeel, alle nucleaire dochterondernemingen, alsook alle bijbehorende activa en passiva, inclusief de ontmantelings- en buitengebruikstellingsverplichtingen.
Het akkoord heeft twee directe gevolgen die al worden uitgevoerd:
- De opschorting van alle lopende ontmantelingsactiviteiten op de bestaande reactoren die een herstart zouden verhinderen. Dit betreft onder meer Tihange 1, Doel 1 en 2 maar ook Tihange 2 en Doel 3.
- De opstart van een studie van het over te nemen instrument (een due diligence) namens de Belgische Staat.
Deze twee punten zijn duidelijk noodzakelijke voorwaarden en daaruit zal een beslissing van beide partijen bij de transactie voortvloeien, of niet, over het nucleaire instrument. Momenteel wordt alles op poten gezet, de due diligence is al begonnen en de betrokken ontmantelingsactiviteiten zijn volledig stopgezet. Beide Partijen willen zo snel mogelijk tot een geschikte transactie komen.
2. Het detail van het werk dat momenteel wordt uitgevoerd
Het doel van de due diligence is om zich een volledig beeld te vormen van de werkelijke staat van het nucleaire park voordat een definitieve overname ervan wordt overwogen. Het is van essentieel belang om de belangen van de Staat, en dus van de Belgen, in deze operatie te vrijwaren.
Deze analyse zal zowel betrekking hebben op de ontmantelingsstatus van de eenheden die al meerdere jaren stilliggen (Doel 3 en Tihange 2) en aanzienlijke schade kunnen hebben opgelopen, als op die welke opnieuw zouden kunnen opstarten na verjongingswerken van tien jaar (Long term operations: LTO).
Het is belangrijk om het potentieel voor de voortzetting van de exploitatie van het park te evalueren, terwijl er sprake was van de definitieve stopzetting van 5 van de 7 reactoren. Eventuele verlengingen na Tihange 3 en Doel 4 zullen een impact hebben op het economisch model van de nucleaire operator. Op dit moment zijn van de 7 reactoren al 3 verlengd (Doel 1 en 2 alsook Tihange 1 tot 50 jaar), terwijl Tihange 2 en Doel 3 in 2022 en 2023 werden stopgezet zonder verlenging (na 40 jaar).
Toch weten we dat reactoren van dit type wereldwijd worden verlengd met de bedoeling minstens tot 60 jaar te blijven functioneren, en zelfs tot 80 of 100 jaar voor Amerikaanse eenheden. Zolang de veiligheidsregels worden gerespecteerd, kan de industriële installatie perfect veilig functioneren voor de betrokken bevolking en het milieu. In een kernreactor worden alle componenten vervangen wanneer ze verouderd zijn of bij de verjongingswerken elke 10 jaar, met uitzondering van het reactorvat waar de kettingreactie plaatsvindt.
3. Een eerste stap in een lang proces naar de terugkeer naar kernenergie
Het momentum en de beslissing die uit deze onderhandeling zal voortvloeien, zijn strategisch en van bijzonder belang voor de industriële en energetische toekomst van België.
Ter herinnering: Engie besliste in 2020 om in zijn bedrijfsstrategie niet langer in kernenergie te investeren. Vanaf het moment dat zij bleven herhalen dat ze enkel Doel 4 en Tihange 3 wilden verlengen met 10 jaar, met eventueel een opening voor 20 jaar (cf. maart 2026), werd het onvermijdelijk om een fundamentele divergentie met de strategie van de Belgische Staat vast te stellen. Het regeerakkoord voorziet immers dat men streeft naar minstens 4 GW kernenergie in België, zowel via verlenging als via de bouw van nieuwe kernreactoren.
Het doel van de Belgische Staat is dus om een nucleaire operator op te richten die in staat is de installatie te laten draaien door alle kernreactoren te herstarten die kunnen voldoen aan de veiligheidsnormen en volgens een geloofwaardige economische logica. Het doel van de due diligence is ook om alle activa te identificeren die nodig zijn om een Belgische nucleaire operator autonoom te laten functioneren.
Maar de verlenging van de bestaande reactoren is geen doel op zich.
De Belgische Regering wil nog tijdens deze legislatuur een groot bouwprogramma voor nieuwe kerncentrales lanceren. Deze nieuwe bouwprojecten zullen tijd vergen en vereisen dat zowel de technische en operationele vaardigheden als de knowhow en het opgeleide personeel binnen de bestaande nucleaire sector behouden blijven. De verlenging van de reactoren en een sterke nucleaire operator vormen dus een belangrijke basis om een nieuw nucleair programma te lanceren.