De Regering van de Federatie Wallonië-Brussel heeft in tweede lezing het voorontwerp van decreet goedgekeurd dat de toepassing van het neutraliteitsbeginsel in scholen verduidelijkt, versterkt en harmoniseert.
Deze goedkeuring vormt een beslissende stap in de opbouw van een duidelijk juridisch kader voor de netten van het officieel georganiseerd en gesubsidieerd onderwijs, alsook voor de niet-confessionele vrije scholen die ervoor gekozen hebben zich aan te sluiten bij de neutraliteit in de zin van de Onderwijscode.
Een unieke, vereenvoudigde en leesbare inhoud
Het decreet verenigt de definitie van het neutraliteitsbeginsel in de Onderwijscode, door de tot nu toe afzonderlijke bepalingen samen te voegen naargelang het onderwijs georganiseerd of officieel gesubsidieerd was. Omdat deze teksten een gelijkwaardige draagwijdte hebben, streeft hun samenvoeging naar vereenvoudiging en leesbaarheid voor alle onderwijsactoren, ook in het onderwijs voor volwassenen en in het secundair kunstonderwijs met beperkt leerplan.
Verbod op het dragen van levensbeschouwelijke tekens voor personeelsleden
De tekst voert ook de neutraliteit qua uiterlijk in voor de personeelsleden van de betrokken scholen, via het verbod op het dragen van zichtbare levensbeschouwelijke tekens, zonder onderscheid van overtuiging of oorsprong. Deze maatregel geldt voor alle schoolfuncties en activiteiten die met de instelling verbonden zijn: leerkrachten, directies, opvoeders, administratief personeel, paramedisch personeel, arbeiders, kokspersoneel, stagiairs en alle andere beroepscategorieën die actief zijn in deze scholen. Het verbod geldt ook voor de PMS-centra, internaten en openluchtcentra die ervan afhangen.
De betrokken tekens worden gedefinieerd als elk kledingstuk of accessoire dat een politieke, religieuze, filosofische, ideologische of sociale overtuiging of identiteit uitdrukt. De term zichtbaar werd gekozen om de universaliteit en de non-discriminatie van de norm te waarborgen, terwijl de term opvallend de interpretatie zou hebben kunnen beperken tot de grootte van het teken.
Het onderwijzen van kennis zonder zelfcensuur
De opdracht van de school is dus om kennis over te dragen en kritisch denken te ontwikkelen, in een respectvol kader. Bepaalde onderwezen inhouden in vakken zoals filosofie, geschiedenis, talen, wetenschappen of kunst kunnen echter soms omstreden zijn. Zo worden bepaalde kennisonderdelen soms in vraag gesteld: de evolutietheorie, de voorstelling van kunstwerken met naaktheid, het gebruik van schema’s of het uitvoeren van wetenschappelijke experimenten, het lezen van klassieke literaire werken of fantasyromans, of het bespreken van historische en maatschappelijke feiten zoals de Holocaust, de gelijkheid tussen vrouwen en mannen of de rechten van LGBTQIA+-minderheden.
Door de vermelding (afkomstig uit het decreet van 31 maart 1994) te schrappen dat het onderwijzend personeel bepaalde vraagstukken behandelt “in bewoordingen die de meningen en gevoelens van geen enkele leerling mogen kwetsen” en te vervangen door een beginsel van wederzijds respect en vrijheid van meningsuiting van de leerlingen, wil het decreet garanderen dat deze kennis kan worden onderwezen zonder angst voor zelfcensuur bij leerkrachten, met behoud van de reeds in de Onderwijscode vastgelegde vereisten van objectiviteit en neutraliteit.
Begeleiding en opleiding van onderwijsteams
De onderwijsteams zullen begeleid en opgeleid worden om met betwistingen rond leerinhoud om te gaan, met respect voor de pluraliteit en de vrijheid van meningsuiting van de leerlingen:
- Herinnering aan het wettelijk kader en de neutraliteitsbeginselen door de directies en referentiedocumenten.
- Pedagogische hulpmiddelen en begeleiding door gespecialiseerde structuren zoals de mobiele begeleidingsteams, die opgeleid zijn om problemen van polarisering, extremisme en radicalisme te beheren.
- Gerichte opleidingen voor leerkrachten en schoolhoofden, met onder meer sensibilisering rond radicalisering.
Om een regelmatige controle van de uitvoering van het decreet te waarborgen, zal een verslag worden opgesteld over de naleving van het neutraliteitsbeginsel door de betrokken instellingen. Dit verslag zal om de twee jaar aan het Parlement worden overgemaakt.
Daarnaast zal een globaal kadaster worden opgesteld van de reglementen betreffende het dragen van levensbeschouwelijke tekens voor personeel en leerlingen, over alle netten heen.
Het decreet treedt in werking vanaf het begin van het schooljaar 2026-2027.
“Neutraliteit is een bescherming, want de school moet een plek blijven van leren, respect en vrijheid voor iedereen. In een context waarin identiteitsspanningen soms doorklinken tot in de klas, is het essentieel om een neutraal en rustig schoolklimaat te bewaren. Wij willen elke leerling in staat stellen zich vrij te ontplooien en zijn kritisch denken te vormen, zonder politieke, religieuze, syndicale of andere druk of invloed.”, besluit Valérie Glatigny, Minister van Onderwijs.