De verbetering van de biodiversiteit is een grote uitdaging voor onze samenleving. De indicatoren tonen al jaren een aanhoudende verzwakking ervan aan. Gezien deze urgentie en in overeenstemming met de Gewestelijke Beleidsverklaring en de nieuwe Europese verordening inzake natuurherstel, neemt Wallonië een duidelijke en coherente gewestelijke strategie aan. Ze heeft een concreet doel: de ecosystemen effectief herstellen.
Drie pijlers voor een geïntegreerde strategie
De oriëntatienota, voorgesteld door de minister bevoegd voor Natuur, Anne-Catherine Dalcq, en vandaag goedgekeurd door de Waalse Regering, herschikt het natuurbeleid rond drie pijlers:
- Milieus herstellen: concrete projecten opstarten voor de meest aangetaste habitats of habitats met het grootste ecologische potentieel.
- Natuurlijke hulpbronnen duurzaam beheren: de vitaliteit van herstelde ecosystemen op lange termijn behouden.
- Informeren en sensibiliseren: acties beter richten, met meetbare doelstellingen en zichtbare resultaten.
Een transversale en ecosysteemgerichte aanpak
Om een coherente actie te garanderen, steunt deze strategie op een aanpak per ecosysteem: bos-, landbouw-, water- of stedelijke milieus. Het doel is duidelijk: minstens 5% van het Waalse grondgebied onder strikte beschermingsstatus brengen, in lijn met de Europese verbintenissen.
Een herschikte governance en versterkte sturing
De Regering versterkt de rol van de administratie als centrale speler in het biodiversiteitsbeleid. De rollen worden verduidelijkt. De partnerschappen met verenigingen worden gestructureerd. Er komt een evaluatiecultuur voor de gevoerde acties en de opvolging van biodiversiteitsindicatoren. Deze koerswijziging moet de impact van de overheidsmiddelen maximaliseren en administratieve overlappingen verminderen.
Een beheerst en coherent budgettair traject
De strategie past binnen een verantwoord budgettair kader. Een grondige analyse maakte het mogelijk de meest doeltreffende hefbomen te identificeren. De nadruk ligt op terreinprojecten. Concreet, meetbaar, duurzaam. Met versterkte steun via Europese cofinanciering.
“Om aan deze uitdagingen op het vlak van natuurherstel het hoofd te bieden, moeten we handelen met coherentie, methode, transversaliteit en ambitie. De nieuwe gewestelijke strategie past in een logica van concrete resultaten, gedragen door de administratie en opgebouwd met de terreinactoren. De prioriteit is duidelijk: de natuur herstellen. De inspanningen zullen meer gericht zijn op concrete acties dan op sensibilisering”, verduidelijkt Anne-Catherine Dalcq, minister bevoegd voor Natuur.
De administratie neemt opnieuw haar centrale coördinerende rol op en de partnerschappen met verenigingen worden beter omkaderd.
Voor de uitvoering van deze acties is de Waalse Overheidsdienst de eerste speler en de rechtstreekse hefboom van het Gewest om de biodiversiteit te verbeteren.
De gewestelijke administratie beschikt over onmiskenbare expertise en ervaring op het vlak van behoud van de Waalse biodiversiteit. Als dusdanig moet ze een drijvende rol spelen, zowel in de sturing als in de technische uitvoering van de natuuracties.
Momenteel telt Wallonië een belangrijk verenigingsweefsel, waarvan enkele honderden actief zijn in de domeinen natuur en milieu.
De federatie Canopea verenigt alleen al meer dan 130 milieuverenigingen, waaronder actoren zoals Natagora, WWF België of Greenpeace. Dit verenigingsweefsel is een troef om overheidsbeleid uit te voeren, maar kan niet functioneren zonder duidelijke sturing, die door de politiek en de administratie moet komen, want het gebrek aan strategische coördinatie tussen deze initiatieven en het overheidsbeleid heeft vaak geleid tot een versnippering van de acties van dit weefsel, ten koste van hun doeltreffendheid.
De partnerschappen met verenigingen en semi-overheidsactoren zullen moeten worden herschikt rond de prioriteiten van de gewestelijke strategie. Het gaat er onder meer om de inspanningen te bundelen
Verantwoordelijk bestuur
De administratie en het Departement Natuur en Bossen krijgen de nodige middelen om habitats te herstellen. U zal dat kunnen vaststellen tijdens de debatten over de begrotingsaanpassing volgende week, wat aantoont dat we hebben gedaan wat we altijd hebben gezegd, en dat sommigen bewust (en dat is jammer) aan desinformatie doen.
Tijdens de vorige regeerperiode werden bijkomende, helaas niet-recurrente, middelen ingezet. Die middelen maakten het mogelijk verschillende overheidsbeleidsdomeinen te ondersteunen en bepaalde structuren te versterken, wat getuigt van een uitgesproken politieke wil. Deze aanzienlijke investeringen gingen echter niet altijd gepaard met een strikte opvolging van hun milieueffectiviteit, noch met een systematische evaluatie van hun werkelijke impact op de biodiversiteit. In sommige gevallen ontbrak het de ondernomen acties aan samenhang, of zelfs aan strategische duidelijkheid.
Uit de budgettaire analyse bleek onder meer dat de middelen die momenteel worden besteed aan sensibilisering en natuureducatie hoger liggen dan de middelen die worden toegewezen aan het effectieve herstel van onze ecosystemen, terwijl net die acties cruciaal zijn om aan de Europese doelstellingen te voldoen.
De ambitie van deze regeerperiode is om over te stappen van een logica van intentie naar een logica van actie, gebaseerd op concrete, meetbare resultaten die in lijn zijn met de Europese verbintenissen.
Dit alles zal gebeuren op basis van meetindicatoren en regelmatige rapportering. De Europese mechanismen (LIFE, GLB - I355, EFMZVA) vormen een onmisbare hefboom om de impact van de gewestelijke middelen te versterken.