18 september zal een bijzondere datum blijven voor het Centre Jean Gol. Terwijl op enkele meters van onze muren een betoging plaatsvond in de straten van Luik, hebben we ervoor gekozen de hommageavond aan Jean Gol en de 20 jaar van ons studiecentrum te laten doorgaan.
Deze herdenkingsavond was de gelegenheid om talrijke vrienden, onderzoekers, mandatarissen en burgers samen te brengen die gehecht zijn aan de intellectuele en politieke erfenis van Jean Gol. Sinds zijn oprichting speelt ons Centrum een essentiële rol: een ruimte bieden voor reflectie over de grote uitdagingen van onze hedendaagse samenleving, en in staat zijn om onze wereld te herdenken.
De liberale democratie voedt zich met ideeën, debatten en constructieve uitwisselingen.
Herbekijk hier de toespraak van de Voorzitter van het Centre Jean Gol, Georges-Louis Bouchez
Het is een beetje bijzonder voor mij om over Jean Gol te spreken, want toen hij overleed was ik 9 jaar. Ik kende Jean Gol dus enkel via de geschiedenis, via het werk dat binnen de Mouvement Réformateur werd verricht om in 2021 een boek uit te geven over onze 175 jaar.
Wat ik van Jean Gol onthoud, is dat het vieren van Jean Gol eigenlijk het vieren is van de politiek met een grote P.
Want politiek heeft twee kenmerken. Politieke vrouwen en mannen hebben normaal gezien twee kenmerken. En dat is wat het verschil maakt tussen een politicus en een politieke man of vrouw.
Deze twee verschillen zijn vrij eenvoudig. Het eerste is iemand die zijn tijd kan markeren. Het is vaak de ontmoeting tussen een individu en een tijdperk. Naargelang de tijd waarin je geboren wordt, ben je misschien niet de verwachte politicus op dat moment. Ik ben niet zeker dat generaal de Gaulle vandaag een verkiezing zou kunnen winnen. Mensen zouden het heel vreemd vinden om op televisie iemand met een képi te zien die komt uitleggen hoe Frankrijk geleid moet worden.
Jean Gol was daarentegen de man van zijn tijd, van de uitdagingen van zijn tijd. Hij moest kwesties aanpakken zoals de deïndustrialisering van België, in het bijzonder van Wallonië, zeer moeilijke momenten om ons land economisch weer op te richten, kwesties inzake, we hadden het er net over, immigratie, die niet gecontroleerd werd en die overigens een heel scala aan samenlevingsproblemen heeft veroorzaakt die we vandaag kennen.
Ook een man van zijn tijd wat de institutionele opbouw van ons land betreft, in een context van verdeeldheid. En wat zijn tijd heeft gekenmerkt, denk ik, is het feit dat we vandaag, 30 jaar later, nog steeds over hem spreken; dat is het beste bewijs.
Het tweede element dat een politieke man of vrouw kenmerkt, is de capaciteit om een wereld te bedenken die niet bestaat. De meeste mensen denken binnen het kader en denken zoals het kader bestaat.
Een politieke persoonlijkheid heeft de capaciteit om te denken aan een wereld die nog niet bestaat en die in zijn ogen wenselijk zou zijn, of die in elk geval een antwoord biedt op uitdagingen. Dat was ook de capaciteit van Jean Gol en dat werd geïllustreerd door de woorden van Daniel Bacquelaine, die het programma van 1995 aanhaalde dat helaas misschien nog steeds actueel is in 2024.
De capaciteit om te denken aan wat niet bestaat, is wat debat creëert. En Jean Gol was niet bang van het debat. Want men heeft zijn kwaliteiten van compromis geprezen, zijn capaciteit om het met anderen eens te worden. Maar Daniel heeft het ook herinnerd: het was ook iemand die overigens het meerderheidsstelsel verkoos, omdat hij vond dat mensen een duidelijke keuze moesten maken over een politiek programma, en dat verkozen politieke vrouwen en mannen zowel hun beleid moesten opnemen zonder dit noodzakelijk af te wentelen op de coalitiepartner.
Daarom vinden wij vandaag, en ik denk dat we kunnen stellen dat de MR zich in die traditie inschrijft, in die wens naar een duidelijk discours, naar een uitgewerkt project. Daarom was er geen betere figuur om onze studiecentrum, het Centre Jean Gol, naar te noemen.
De wens van dit centrum en al het werk dat de afgelopen jaren is verricht, heeft één doel: de thema's van het publieke debat opleggen. Het gaat erom de capaciteit te hebben om te winnen wat men, afkomstig overigens van de linkerzijde van Gramsci, de culturele oorlog noemt.
De culturele oorlog kan, als ze zo voorgesteld wordt, oorlogszuchtig lijken. Dat is ze niet. Politiek is integendeel een zeer vredelievend middel om meningsverschillen te regelen en maatschappelijke keuzes te bepalen.
En om die maatschappelijke keuzes te bepalen, moet je, voor je de stembus wint, de geesten winnen, moet je het intellectuele debat winnen.
Daarom is het Centre Jean Gol vandaag een hoeksteen van de Mouvement Réformateur. Het is de plek waar we de ideeën van de toekomst bestuderen, waar we vergelijkingen kunnen maken, waar we debatten organiseren en met iedereen spreken, los van elke ideologische of partijdige overweging.
Dat is precies het tegenovergestelde van wat we bij de ingang hebben meegemaakt. Het is de capaciteit om te denken aan een betere wereld door uitwisseling, door dialoog en door iets waar Jean Gol sterk aan gehecht was: intelligentie.
Want Jean Gol verafschuwde de middelmatigheid, en een politiek programma opstellen dat niet bestudeerd is, niet doordacht is, niet geconfronteerd is, dat is middelmatigheid.
Want u weet wat Jean Gol zei over middelmatigheid en ik denk dat hij, net als Jacques Brel, van mening was dat middelmatigheid luiheid was. Want jezelf willen overtreffen, nieuwe ideeën creëren, dat betekent werken, jezelf soms confronteren en soms bekritiseerd worden. Maar dat is de essentie zelf van wat politiek maakt.
Ons centrum viert vandaag zijn 20-jarig bestaan. En het heeft grote perspectieven voor zich, want we hebben besloten het ook uit te breiden naar Vlaanderen, omdat dit ideeëndebat zich nu eenmaal niet aan grenzen stoort. Ideeën hebben als doel om alle breuklijnen en scheidingen te overstijgen. Deze uitbreiding naar Vlaanderen heeft ook als doel om onderzoekers en wetenschappers uit het noorden van het land te rekruteren, met andere gevoeligheden, met een andere aanpak, om onze politieke reflectie te verrijken, om het maatschappijproject dat we verdedigen te verrijken.
Het centrum zal ook verder blijven de activiteiten en thema's vermenigvuldigen. In de komende weken krijgt u nieuwe debatten.
We hebben bijvoorbeeld recent de kwestie van de heropening van mijnen op tafel gelegd. Ik zei het net: je kan denken aan een wereld die niet bestaat. Als mensen je vreemd aankijken de eerste keer dat je een idee naar buiten brengt, moet je vooral niet stoppen om dat idee te verdedigen. Je moet doorgaan. Ik zeg u dat de 4e of 5e keer ze het misschien beginnen te overwegen. En de 30e keer, dan heb jij gewonnen en heb je de capaciteit om anderen te veranderen. Dat is de missie die aan het CJG is toegewezen en we werken elke dag om ervoor te zorgen dat het centrum een centrale plaats heeft in het publieke debat, want je kunt geen verkiezing winnen zonder ideeën.
En echt, ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om al onze medewerkers te bedanken, de medewerkers van de MR-regering, de medewerkers van het Centre Jean Gol, want de overwinning van 2024 was een overwinning van ideeën. Het was geen overwinning van communicatie. En de grote fout van de politieke wereld is altijd te geloven dat het een kwestie van communicatie is.
Natuurlijk, als je een goed idee hebt, is het beter om het te kunnen verspreiden. Maar in essentie is het altijd het idee dat het verschil maakt. Het is altijd het intellectuele werk dat de politieke lijn onderbouwt dat het verschil maakt.
Daarom nodig ik u uit om deel te nemen aan onze volgende evenementen, om te kunnen meewerken aan dit werk, want er is geen limiet, je hoeft geen verkozene te zijn, je hoeft geen medewerker te zijn om deel te nemen aan het ideeëndebat.
Elke burger is, door zijn vermogen om te denken, een legitieme actor om zich te integreren in en invloed uit te oefenen op ons studiecentrum.
Ik wil deze gelegenheid nog eens gebruiken om alle teams te bedanken, en ook alle getuigen. Want elke dag denk ik dat dat de sleutel is. Wanneer je een functie bekleedt, moet je altijd kijken wie je voorgangers zijn. En op de eerste dag, de dag dat ik deze functie ging bekleden, wanneer je je realiseert dat je voorgangers hebt zoals Jean Gol, zoals Louis Michel, anderen zoals natuurlijk Didier Reynders en vele andere persoonlijkheden die elkaar hebben opgevolgd aan het hoofd van de oudste partij van het Europese vasteland, dan realiseer je je dat het een grote eer is en vooral een grote verantwoordelijkheid.
Deze verantwoordelijkheid wil ik dragen dankzij alle mensen die ik heb kunnen noemen, de medewerkers, de verkozenen, maar ook de militanten, want de politieke strijd is een collectieve strijd. En onze mobilisatiekracht, die afgelopen zondag opnieuw werd aangetoond, is ook een belangrijk element van onze inzet.
Een laatste woord om vanavond in het bijzonder de ordediensten te bedanken, want ik heb niet de gelegenheid gehad dit aan het begin van mijn toespraak aan te halen, maar we hebben mannen en vrouwen van de ordediensten die beledigingen, klappen, projectielen hebben gekregen, de hele avond, enkel om ons in staat te stellen dit democratische werk te doen: te kunnen uitwisselen, te kunnen bestuderen, te kunnen nadenken over de uitdagingen van onze tijd. Ik vraag u echt, als u de gelegenheid heeft, om hen bij het buitengaan te bedanken.
https://www.youtube.com/watch?v=A6ylgI0CMKg
