Op voorstel van federaal minister van Energie Mathieu Bihet heeft de Ministerraad vandaag in eerste lezing de invoering van de « energienorm » goedgekeurd. Deze langverwachte beslissing moet de concurrentiekracht van onze energie-intensieve industrieën, die geconfronteerd worden met stijgende kosten en internationale concurrentie, gevoelig versterken.
De energieprijs is vandaag een van de bepalende factoren voor de concurrentiekracht van de industrie. Belgische bedrijven die actief zijn in strategische sectoren dragen momenteel hogere elektriciteitskosten dan hun buren, zoals bijvoorbeeld Frankrijk.
Deze situatie plaatst onze grote bedrijven in een zwakke positie tegenover hun directe concurrenten. Ze bedreigt de werkgelegenheid, vertraagt investeringsbeslissingen en verzwakt waardeketens die strategisch zijn voor onze open economie. Zonder gerichte respons is het risico op delokalisatie en een duurzaam verlies van industriële capaciteit reëel.
Met deze hervorming bevestigt de federale regering een duidelijke visie: de industriële concurrentiekracht beschermen en de bedrijven tegelijk laten deelnemen aan de energietransitie. « De uitdaging bestaat erin decarbonisatie en concurrentiekracht te combineren, zodat de onmiddellijke steun ook past binnen onze doelstellingen om de broeikasgasuitstoot te verminderen », bevestigt de minister van Energie.
Een gecombineerd mechanisme
De energienorm berust op een hybride mechanisme. Ze combineert structurele steun via een verlaging van de elektriciteitstransporttarieven met de tijdelijke toepassing van het Europese staatssteunkader CISAF (Clean Industrial Deal State Aid Framework), meegedeeld op 25 juni door de Europese Commissie. Deze aanpak maakt het mogelijk de concurrentiekloof met de buurlanden te verkleinen.
Concreet betekent het CISAF-kader dat de betrokken elektro-intensieve bedrijven een gerichte verlichting krijgen op het energiedeel (commodity) van hun elektriciteitsfactuur. Deze steun, geplafonneerd op een maximale verlaging van 50 %, zal de factuurkosten aanzienlijk verminderen. De bedrijven zullen op hun beurt moeten investeren in projecten voor decarbonisatie, energie-efficiëntie en vraagflexibiliteit. Zo worden de concurrentiekracht en veerkracht van onze bedrijven versterkt, terwijl de energietransitie wordt versneld.
« We hebben besloten om vanaf 2026 te handelen, met duidelijke regels, gebaseerd op een robuust Europees kader en een concreet decarbonisatiebeleid. Deze overheidssteun wordt een hefboom voor investering en industriële modernisering. Ze versterkt onze economie en begeleidt de energietransitie van de industrie op een positieve en pragmatische manier », verklaart minister Mathieu Bihet.
Een budget van bijna een miljard euro over de legislatuur
Het budget dat over de hele legislatuur aan de energienorm wordt besteed, bedraagt bijna een miljard euro. Dit bedrag omvat de kredieten voorzien in het federale begrotingskader, evenals extra financiering die tijdens het laatste begrotingsconclaaf werd beslist.
Dit budget richt zich op de Belgische elektro-intensieve bedrijven die het meest blootgesteld zijn aan internationale concurrentie, waarvoor elektriciteit een bepalend deel van de productiekosten vertegenwoordigt. De betrokken sectoren en bedrijven zullen worden geïdentificeerd op basis van hun verbruiksprofiel, om de situaties zo goed mogelijk te richten en te prioriteren.
Met de combinatie van het tijdelijke Europese kader en de structurele verlaging van de elektriciteitstransporttarieven stuurt de regering een krachtig signaal naar het industriële weefsel: België blijft een land waar het mogelijk is te investeren, te produceren en te innoveren, terwijl een moderne en veerkrachtige economie wordt opgebouwd.
« We zullen onze industrie niet laten bestraffen door energiekosten die ze niet in de hand heeft. De energienorm beschermt vandaag de werkgelegenheid en de concurrentiekracht, en bereidt de industrie tegelijk voor op morgen », besluit Mathieu Bihet.
Samengevat
De energienorm streeft verschillende complementaire doelstellingen na:
- Ze wil de concurrentiekracht van de Belgische elektro-intensieve industrieën versterken, die bijzonder blootgesteld zijn aan hogere energiekosten dan in het buitenland.
- Ze draagt bij tot het stabiliseren van de industriële werkgelegenheid en het beveiligen van investeringen in sleutelsectoren van de Belgische economie.
- Ze versnelt de energietransitie van de industrie, waarbij de overheidssteun gekoppeld is aan concrete engagementen op het vlak van energie-efficiëntie en decarbonisatie.
- Het cijfer « 50 » om te onthouden voor het CISAF-spoor:
- 50 % van de prijs: de steun kan maximaal een verlaging van 50 % van de gemiddelde jaarlijkse groothandelsprijs dekken.
- 50 % van het verbruik: deze steun kan slechts worden toegepast op maximaal 50 % van het jaarlijkse elektriciteitsverbruik.
- Minimum 50 €/MWh: deze verlaging mag niet leiden tot prijzen onder 50 EUR/MWh voor het toegelaten verbruik.
- 50 % om te investeren: minstens 50 % van de ontvangen steun moet opnieuw worden geïnvesteerd in projecten voor decarbonisatie, energie-efficiëntie en vraagflexibiliteit.