Gezien de verontrustende budgettaire situatie en de moeilijke economische vooruitzichten, is de MR verheugd over de beslissing van de Koning om de eerste minister te belasten met het hervatten van de onderhandelingen met het oog op een begrotingsakkoord. Belastingen verhogen in een van de meest belaste landen ter wereld is niet het juiste antwoord. Voor de MR is de prioriteit duidelijk: de overheidsuitgaven verminderen, de economische groei herlanceren en de koopkracht van de Belgen beschermen. Het is tijd voor politieke moed, we zijn dit verplicht aan de burgers van ons land. We moeten ernstig werken en met de wil om te slagen.
- Gezien de budgettaire en economische situatie roept de MR op tot collectieve verantwoordelijkheid
Gezien de impasse in de federale begrotingsonderhandelingen roept de Mouvement Réformateur op tot collectieve verantwoordelijkheid van de regeringscoalitie. Het is niet langer tijd voor politieke stellingen of steriele taboes, maar wel voor het sluiten van een meerjarig, coherent en ambitieus begrotingsakkoord. Het is tijd om de burgers en bedrijven perspectief te geven.
Het afronden van de begrotingsonderhandelingen is geen politieke verplichting, het is een dubbele economische noodzaak: de begrotingssituatie van het land is bijzonder zorgwekkend, terwijl de economische groei te zwak blijft en de inflatie te hoog is. Als we niets doen, dreigt deze cocktail explosief te worden.
Daarom verwelkomt het Mouvement Réformateur nadrukkelijk de beslissing van de Koning om de eerste minister te belasten met het bereiken van een akkoord. We zijn ook verheugd dat het Koninklijk Paleis benadrukt hoe belangrijk het is om de economische groei te stimuleren – een doelstelling die de MR draagt en opneemt.
- België staat voor budgettaire urgentie!
Al jarenlang hebben de opeenvolgende regeringen het tekort laten aanzwellen – de huidige regeringen hebben een verontrustende situatie geërfd: in 2025 kende België het slechtste begrotingstekort van de hele Europese Unie (5,2% van het bbp).
Met andere woorden, de Staat heeft 33 miljard € meer uitgegeven dan hij binnenkrijgt – dat is kolossaal. Ter vergelijking, een land met een vergelijkbaar socialezekerheidsstelsel en vergelijkbare fiscale druk als het onze, Denemarken, boekte een begrotingsoverschot.
Deze situatie leidt tot een kolossale schuldenlast voor ons land: 107,9% van het bbp in 2025. De enige landen die het slechter doen zijn Griekenland, Italië en Frankrijk. Ter vergelijking, Denemarken heeft slechts een schuld van 27,9% van zijn bbp.
Onze afgrondelijke schuldenlast heeft zeer concrete gevolgen: in 2026 zal de federale Staat 12,5 miljard € aan rentelasten betalen – dat komt overeen met 4x de begroting van de FOD Justitie!
België is de derde Europese staat die het meest belastingen int, en toch kennen we het slechtste tekort. De vaststelling is duidelijk: we moeten geen hogere belastingen innen, we moeten ernstig onze uitgaven beheersen – bovendien hebben we dat in het verleden al gedaan!
- Evolutie van de inkomsten en uitgaven van de Staat
De inkomsten in % van het bbp tussen 2002 en 2026 zijn bijna identiek: dat is een normale situatie, de inkomsten van de Staat zijn in hetzelfde ritme gegroeid als het bbp – dus als de gecreëerde rijkdom.
De uitgaven daarentegen vertegenwoordigen in 2026 54,5% van het bbp, dat is 4,6% meer dan in 2002. De vaststelling is duidelijk: de uitgaven zijn veel sneller gegroeid dan de nieuw gecreëerde rijkdom. In 2026 zullen de uitgaven 5% van het bbp meer bedragen dan de inkomsten!
Dit is een erfenis van het slechte beheer uit het verleden: de uitgaven stijgen sterk tijdens de crisissen van 2008 en 2020 – maar keren nooit terug naar hun niveau van voor de crisis. Denemarken slaagt er bijvoorbeeld in zijn uitgaven te verminderen eens de crisis voorbij is. In België is het overheidsoptreden dus niet anticyclisch: de vorige regeringen hebben niet gespaard toen de economie goed draaide.
Het ergste is dat België bijzonder slecht besteedt: in Europa geven 16 landen minder uit voor een betere kwaliteit van het overheidsbeleid. Denemarken onderscheidt zich opnieuw door de beste kwaliteit van heel de Europese klas!
Het is overduidelijk, we moeten onze uitgaven verminderen. We kunnen meer doen door minder uit te geven. Denemarken bewijst het: het is mogelijk om uitgaven te verminderen en toch een opmerkelijke levenskwaliteit te garanderen.
- Schuldenlast en interestlasten
De tekorten die onder de vorige legislaturen werden opgetekend, hebben de schuldenlast doen ontploffen – om oncontroleerbare uitgaven in stand te houden, moest de Staat immers massaal lenen.
De regeringen die momenteel aan de macht zijn, betalen daarvoor een hoge prijs. Deze hoge schuldenlast leidt immers tot een ontsporing van de rentelasten – via twee mechanismen:
Ten eerste zijn de interestlasten, door de toenemende schuldenberg, mechanisch gestegen.
Vervolgens tast de erfenis van deze tekorten en deze hoge schuldenlast het vertrouwen van de financiële markten aan 🡺 de rentevoet stijgt: eind oktober 2026 bereikt de Belgische tienjaarsrente een piek van 4,4%, tegenover 3,4% in Duitsland.
Deze hoge rentelasten vormen een aanzienlijk probleem: ze verhinderen dat de Staat dat geld kan gebruiken om zijn beleid te voeren. Ter illustratie, de federale Staat zal in 2026 c.12,5 miljard € aan rentelasten uitgeven. Dat bedrag komt overeen met 4x de begroting van de FOD Justitie.
Als we niets doen, zal de rentelast oplopen tot 18,6 miljard € in 2029, een stijging van 49% in 3 jaar! De laatste ramingen van het Federaal Agentschap van de Schuld en de Nationale Bank van België spreken zelfs van rentelasten van 20,4 miljard € in 2029.
Uitgaven verminderen 🡺 schuldenlast verminderen 🡺 interestlasten verminderen 🡺 middelen vrijmaken voor ambitieus beleid!
- Hoe het tekort verhelpen en de evolutie van de schuldenlast controleren
Sinds het aantreden van de federale en regionale regeringen heeft de MR er een erezaak van gemaakt om het tekort dat uit het beleid van het verleden is geërfd, terug te dringen. Het doel is duidelijk: zonder krachtig optreden zal de Staat nog meer verstikt worden door de rentelasten. In het slechtste geval kunnen de financiële markten zelfs weigeren om bijkomende middelen te lenen. We weigeren toe te geven aan fatalisme, we werken elke dag aan de invoering van ambitieuze hervormingen om een waardige sociale zekerheid te vrijwaren en middelen vrij te maken voor nieuw beleid!
Om het tekort aan te pakken, zijn er drie mogelijkheden:
- De inkomsten verhogen,
- De uitgaven verminderen,
- De groei van het bbp versnellen (noemer van de belangrijke indicator tekort/bbp).
Vandaag is het duidelijk dat we de uitgaven moeten verminderen en de groei moeten versnellen:
Meer inkomsten genereren betekent meer belastingen. België is de 3de Europese staat die het meest heft (in % van het bbp) – we kunnen moeilijk ‘beter’ doen.
Maar erger nog, het is een gemakkelijkheidsoplossing die de groei van onze bedrijven en de koopkracht van onze gezinnen zal afremmen.
Voor het Mouvement Réformateur is dit een rode lijn: we weigeren een opgeblazen en inefficiënte Staat te financieren door nog meer uit de zakken van de Belgen te putten. Van bij het begin hebben we ons verzet tegen de lineaire verhoging van de btw-tarieven – de meest onrechtvaardige belasting, maar wel de gemakkelijkheidsoplossing voor de andere politieke partijen.
Links zal argumenteren dat het belasten van de rijksten de oplossing is – dat vergeet dat, volgens de Europese Commissie, de inkomsten in % van het bbp van de verschillende vermogensbelastingen in België de hoogste van het continent zijn! Voor sommigen is een Belg die een kapitaal van 500.000 € bezit of een beroepsactiviteit via een vennootschap uitoefent, al verdacht.
- De enige oplossingen die zich aan ons opdringen
Gezien het voorgaande dringen zich 2 oplossingen op aan het land: de ongecontroleerd evoluerende uitgaven verminderen en de groei versnellen
De uitgaven verminderen is een noodzaak geworden – in de eerste plaats om ons socialezekerheidsstelsel te vrijwaren en middelen vrij te maken voor ambitieus beleid. Het is noodzakelijk om:
- De evolutie van de gezondheidszorg beheersen:
Vandaag wordt het budget voor gezondheidszorg automatisch geïndexeerd met de inflatie – maar daarenboven jaarlijks met 2% tot 3% meer dan de inflatie geïndexeerd – dat is de groeinorm voor de gezondheidszorg. Met een inflatie van 4%, en een groeinorm van 2% - 6% in totaal – op een budget van meer dan 40 miljard €, is de impact kolossaal. Zo'n evolutie is onhoudbaar in een economische context die dicht bij recessie staat. Het is nodig om deze norm naar beneden bij te stellen – volgens het IMF zijn er trouwens 20% tot 30% besparingen mogelijk door een grotere efficiëntie. Maar andere maatregelen moeten worden ingevoerd, met name:
- De terugkeer naar werk van langdurig zieken die dat kunnen,
- De hervorming van het RVV-statuut dat van zijn oorspronkelijke doel is afgeweken,
- De – weloverwogen – herziening van het remgeld.
- De omvang van de overheidssector verminderen:
Een studie toonde aan dat de implementatie van AI in de openbare diensten in Nederland een efficiëntiewinst van 20% zou opleveren!
De OESO wijst er bovendien op dat de loonkost van het Belgische openbaar ambt 1,5 procentpunt hoger ligt dan het OESO-gemiddelde.
- De structuur van de Staat vereenvoudigen:
Hoe valt het te verklaren dat België 26 politieke mandatarissen per 10.000 inwoners telt tegenover 5 in Denemarken? Daarom werkt de MR actief aan concrete hervormingen: afschaffing van de Senaat, afschaffing van de Provincies, fusie van gemeenten. Ons doel is de staatsstructuur te vereenvoudigen om synergieën te creëren en de efficiëntie van het overheidsbeleid te verhogen.
- De bbp-groei versnellen moet centraal staan in elk politiek project.
- De fiscale druk verlagen om consumptie en investering te bevorderen: daarom pleiten we onder meer voor de verlaging van de btw op nieuwbouw,
- De omvang van de Staat verminderen – er bestaat een sterke negatieve correlatie tussen de omvang van de Staat en economische groei,
- De private werkgelegenheidsgraad verhogen zodat iedereen zich kan ontplooien: dat doen we door de arbeidsmarkt flexibeler te maken, door het verschil tussen werkende en uitkeringsgerechtigde te vergroten, door langdurig zieken geleidelijk weer aan het werk te zetten,
- De administratieve procedures die ondernemingen afremmen, verminderen,
- Het vertrouwen van ondernemingen en ondernemers verbeteren,
- Inzetten op innovatie, een van de troeven van ons land,
- De toegang tot financiering voor onze bedrijven verbeteren.
- De bbp-groei versnellen moet centraal staan in elk politiek project.
Omdat groei essentieel is, hebben onze federale ministers Clarinval, Bihet en Simonet in september jongstleden een ambitieus groeiplan opgesteld dat concrete maatregelen aanduidt om aan deze vereisten te voldoen.